II SA/Łd 944/16

Dnia 26 stycznia 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.), Protokolant Pomocnik sekretarza Izabela Bielińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2017 roku sprawy ze skargi S. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia rodzicielskiego uchyla zaskarżoną decyzję. LS Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy G. odmawiającą przyznania świadczenia rodzicielskiego. Jak wynika z akt sprawy wnioskiem z dnia 19 sierpnia 2016 r. S. Z. zwróciła się o przyznanie świadczenia rodzicielskiego na nowo narodzone dziecko A. Z.. Decyzją z dnia [...] znak: [...] Wójt Gminy G., m. in. w oparciu o art. 17c, art. 20, art. 23, art. 26, art. 27, art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003r o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r. poz. 114 z późn. zm.), Rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 grudnia 2015r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2015 r. poz. 2284), odmówił S. Z. świadczenia rodzicielskiego - w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie, przysposobienia jednego dziecka lub objęcia opieką jednego dziecka, wnioskowanego na A. Z.. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że na podstawie posiadanej dokumentacji stwierdzono, że S. Z. pobiera świadczenie pielęgnacyjne na dziecko O. Z., przyznane na okres od 1 kwietnia 2014 r. do 30 kwietnia 2017 r. Wobec powyższego nie posiada uprawnień do wnioskowanego świadczenia rodzicielskiego. Zgodnie bowiem z art. 27 ust 5 ustawy w przypadku zbiegu uprawnień do: świadczenia rodzicielskiego, lub świadczenia pielęgnacyjnego, lub specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła S. Z.. Kwestionując zaskarżone rozstrzygnięcie wskazała, że art. 17c ust. 9 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie ma zastosowania w jej sytuacji, gdyż świadczenie pielęgnacyjne przyznane jest na inne dziecko - na córkę, a świadczenie rodzicielskie wnioskowane jest na syna. Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., w oparciu o art. 17c w związku z art. 27 ust. 5 ustawy z dnia z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. z 2016r., poz. 1518, ze zm.), utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że ustawa z dnia 24 lipca 2015r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015r. poz. 1217) wprowadziła od 1 stycznia 2016r. nowe świadczenie rodzinne tj. świadczenie rodzicielskie. Ustawa weszła w życie 1 stycznia 2016r. Świadczenie rodzicielskie przysługuje osobom, które urodziły dziecko, a które nie otrzymują zasiłku macierzyńskiego lub uposażenia macierzyńskiego. Organ wskazał, że w myśl art. 17c ust. 3 pkt 1 i ust. 4 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie rodzicielskie przysługuje przez okres 52 tygodni - w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie, przysposobienia jednego dziecka lub objęcia opieką jednego dziecka; przysługuje od dnia porodu - w przypadku osób, o których mowa w ust. 1 pkt 1. Świadczenie rodzicielskie przysługuje w wysokości 1000,00 zł miesięcznie, z uwzględnieniem ust. 6 (art. 17c ust. 5 u.ś.r.). Organ dodał, że stosownie do art. 17c ust. 8 pkt 1 u.ś.r. osobie uprawnionej do świadczenia rodzicielskiego przysługuje w tym samym czasie jedno świadczenie rodzicielskie bez względu na liczbę wychowywanych dzieci. W art. 17c ust. 9 u.ś.r. określono przesłanki wykluczające możliwość przyznania świadczenia rodzicielskiego. Kolegium podkreśliło, że zaskarżoną decyzją organ I instancji odmówił S. Z. prawa do świadczenia rodzicielskiego z uwagi na art. 27 ust. 5 u.ś.r., a nie jak twierdzi strona w oparciu o przesłankę wyłączającą możliwość przyznania wnioskowanego świadczenia, tj. art. 17c ust. 9 pkt 4 u.ś.r. Organ wskazał, że w złożonym wniosku S. Z. m.in. fałszywie oświadczyła, że nie ma ustalonego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, gdy tymczasem faktem znanym organowi I instancji z urzędu było przyznanie S. Z. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na dziecko O. Z. na okres od 1 kwietnia 2014r. do 30 kwietnia 2017r. Podkreślił, że mając na uwadze regulację art. 27 ust. 5 u.ś.r. - w sytuacji zbiegu prawa do świadczenia rodzicielskiego i świadczenia pielęgnacyjnego nie można otrzymywać obydwu z nich równocześnie. Ustawodawca zawarł więc dla osoby uprawnionej ogólny zakaz kumulowania pomocy finansowej, co wprost wynika z art. 27 ust. 5 u.ś.r. i bez znaczenia jest, że świadczenia dotyczą opieki nad różnymi dziećmi w rodzinie. Nadto, w przepisie art. 27 ust. 5 u.ś.r. nie zawarto ograniczenia, według którego sytuacja zbiegu uprawnień do wymienionych tam świadczeń ogranicza się wyłącznie do przypadków zbiegu uprawnień wnioskowanych w związku z opieką nad jedną i tą samą osobą, a zatem, jak stwierdził, wolą ustawodawcy był zakaz kumulacji świadczeń. Zdaniem organu w świetle art. 27 ust. 5 u.ś.r. w przypadku spełniania przez osobę wnioskującą przesłanek zarówno do świadczenia pielęgnacyjnego i świadczenia rodzicielskiego - musi ona wybrać jedno ze świadczeń. Ponadto, za zakazem kumulowania ww. świadczeń przemawia również ich istota - świadczenia te kierowane są do osób sprawujących osobistą opiekę i nie będących w zatrudnieniu. Zarówno świadczenie pielęgnacyjne jak i świadczenie rodzicielskie są świadczeniami pieniężnymi mającymi na celu zapewnienie środków utrzymania w czasie kiedy osoba je otrzymująca rezygnuje lub nie podejmuje pracy w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną bądź dzieckiem, zatem są świadczeniami zastępującymi dochód z pracy (wynagrodzenie za pracę). Objęcie ze strony państwa dwiema formami pomocy osoby rezygnującej z zatrudnienia w celu sprawowania opieki stawia tę osobę w pozycji uprzywilejowanej w stosunku do osoby pozostającej w zatrudnieniu, która z różnych względów nie może zrezygnować z zatrudnienia i otrzymuje wyłącznie jedno wypracowane uposażenie bez względu na liczbę posiadanych dzieci. Mając powyższe na uwadze, zdaniem Kolegium, pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego przez S. Z. wyklucza otrzymywanie przez nią w tym samym okresie świadczenia rodzicielskiego. Skoro strona zataiła fakt otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego należało uznać, iż jej wyborem jest zachowanie prawa do już posiadanego świadczenia, które jest dla niej korzystniejsze ze względów finansowych (wysokość świadczenia 1300,00 zł miesięcznie i czasokres jego przyznania do 30 kwietnia 2017r.). Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosła S. Z., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 17c ust. 9 pkt 4 w zw. z art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez błędną ich wykładnię, w wyniku czego naruszono art. 7, art. 77 § 1 ustawy z dnia 16 czerwca 1960r.- Kodeks postępowania administracyjnego. Skarżąca wskazała, że złożenie fałszywego oświadczenia wynikało z przekonania, iż informacja dotycząca świadczenia pielęgnacyjnego określona w formularzu wniosku dotyczy wyłącznie dziecka, na które ustalane jest prawo do świadczenia rodzicielskiego. Podkreśliła, że świadczenie rodzicielskie jest przyznawane w zamian świadczenia macierzyńskiego dla osób, które nie są do tego zasiłku uprawnione, co w jej przypadku ma miejsce, gdyż nie posiada uprawnień do zasiłku macierzyńskiego. Skarżąca powołała się na wyroki sądów administracyjnych (WSA w Bydgoszczy - sygn. akt II SA/Bd 617/16, WSA we Wrocławiu – sygn. akt IV SA/Wr 158/16), według których prawo do przyznania jednego ze świadczeń na skutek zbiegu uprawnień na podstawie wyboru osoby uprawnionej nie dotyczy sytuacji, gdy mamy do czynienia z wychowywaniem lub opieką nad różnymi dziećmi. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718, dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 p.p.s.a.), przy czym wojewódzkie sądy administracyjne rozstrzygają w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując oceny zaskarżonej decyzji pod kątem wyżej wskazanych kryteriów sąd stwierdził w postępowaniu organów naruszenie prawa materialnego w stopniu skutkującym uchyleniem zaskarżonej decyzji. W przedmiotowej sprawie organy administracji, działając m.in. w oparciu o art. 17c ustawy o świadczeniach rodzinnych, odmówiły skarżącej przyznania świadczenia rodzicielskiego na syna A. Z. (drugie dziecko), argumentując, że skarżąca pobiera świadczenie pielęgnacyjne na pierwsze dziecko – O. Z.. Kwestia sporna w niniejszej sprawie sprowadza się zatem do rozstrzygnięcia, czy w rozpatrywanej sprawie doszło do zbiegu uprawnień do świadczeń tj. świadczenia rodzicielskiego i świadczenia pielęgnacyjnego, w rozumieniu art. 27 ust. 5 pkt 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a tym samym czy zaistniała negatywna przesłanka wyłączająca możliwość przyznania skarżącej świadczenia rodzicielskiego na drugie dziecko – A. Z.. Nie ulega bowiem wątpliwości, że skarżącej na okres 1 kwietnia 2014 r. do 30 kwietnia 2017 r. przyznano świadczenie pielęgnacyjne na córkę O., a po urodzeniu syna A. skarżąca wystąpiła o przyznanie świadczenia rodzicielskiego. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2015, poz. 114 ze zm., dalej: ustawa lub u.ś.r.). Zgodnie z art. 17c ust. 1 pkt 1 ustawy, świadczenie rodzicielskie przysługuje matce albo ojcu dziecka, z uwzględnieniem ust. 2, który enumeratywnie wymienia przypadki, w których świadczenie rodzicielskie przysługuje ojcu dziecka. W art. 17c ust. 3 ustawy zostały określone okresy przysługiwania świadczenia rodzicielskiego, które w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie, wynosi 52 tygodnie. W myśl art. 17c ust. 4 pkt 1 ustawy w przypadku matki dziecka świadczenie rodzicielskie przysługuje od dnia porodu w wysokości 1000 zł miesięcznie (z uwzględnieniem ust. 5 i 6). Zgodnie z kolei z art. 17c ust. 8 pkt 1 i 2 ustawy, osobie uprawnionej do świadczenia rodzicielskiego przysługuje w tym samym czasie jedno świadczenie rodzicielskie bez względu na liczbę wychowywanych dzieci oraz jedno świadczenie rodzicielskie w związku z wychowywaniem tego samego dziecka. W art. 17c ust. 9 ustawodawca wskazał natomiast zamknięty katalog negatywnych przesłanek, których zaistnienie wyklucza przyznanie świadczenia rodzicielskiego. W szczególności w pkt 4 powołanego przepisu ustawodawca wskazał, że świadczenie rodzicielskie nie przysługuje, jeżeli w związku z wychowywaniem tego samego dziecka lub w związku z opieką nad tym samym dzieckiem jest już ustalone prawo do świadczenia rodzicielskiego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Mając na uwadze treść powołanych przepisów nie ulega zatem wątpliwości, że w przedmiotowej sprawie nie znajduje zastosowania art. 17c ust. 9 pkt 4 ustawy, ponieważ skarżąca wystąpiła o przyznanie świadczenia rodzicielskiego na drugie dziecko – A. Z., natomiast świadczenie pielęgnacyjne ma przyznane i pobiera na pierwsze dziecko – O. Z.. Skarżąca wystąpiła o przyznanie świadczenia rodzicielskiego na inne (a nie na to samo) dziecko. W konsekwencji nie mamy do czynienia z sytuacją wychowywania tego samego dziecka i opieki nad tym samym dzieckiem, czego wymaga przepis. Żadna też inna, określona w art. 17c ust. 9 ustawy, negatywna przesłanka nie wskazuje na brak uprawnień skarżącej do pobierania świadczenia rodzicielskiego na syna A. Z.. Brak jest ponadto podstaw, aby z innych przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych wyprowadzić wniosek o ograniczeniu prawa do świadczenia rodzicielskiego w związku ze zbiegiem uprawnień do innych świadczeń przysługujących na podstawie tej ustawy w przypadku różnych dzieci osoby uprawnionej. Takiej podstawy, wbrew stanowisku organów orzekających w sprawie, nie można upatrywać w przepisie art. 27 ust. 5 ustawy, który reguluje zbieg praw do świadczeń rodzinnych. Zgodnie z tym przepisem w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: świadczenia rodzicielskiego lub świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego lub dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów – przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną. W tym miejscu wskazać należy, że na tle powołanego przepisu ugruntowało się jednolite orzecznictwo sądów administracyjnych, które tutejszy sąd w pełni podziela, że przepis art. 27 ust. 5 ustawy dotyczy prawa do przyznania jednego ze świadczeń rodzinnych na skutek zbiegu uprawnień w sytuacji wychowania lub opieki nad tym samym dzieckiem, a nie dotyczy przypadku zbiegu uprawnień z tytułu wychowywania lub opieki nad różnymi dziećmi. Wyłączenie wynikające ze wskazanego przepisu ustawy ma zastosowanie tylko w sytuacji, gdy dochodzi do zbiegu uprawnień w sensie podmiotowym zarówno co do osoby sprawującej opiekę, jak i podopiecznego, co w niniejszej sprawie nie ma miejsca. Zdaniem sądu wskazany w art. 27 ust. 5 ustawy zbieg uprawnień do określonych w nim świadczeń ma zastosowanie tylko w sytuacji, gdy mamy do czynienia ze zbiegiem uprawnień w sensie podmiotowym zarówno co do osoby sprawującej opiekę lub wychowanie, jak i osoby wymagającej opieki. Innymi słowy powołany wyżej przepis art. 27 ust. 5, dotyczy prawa do przyznania jednego ze świadczeń rodzinnych na skutek zbiegu uprawnień na podstawie wyboru osoby uprawnionej w sytuacji wychowania lub opieki nad tym samym dzieckiem, a nie dotyczy przypadku, gdy mamy do czynienia ze zbiegiem uprawnień z tytułu wychowywania lub opieki nad różnymi dziećmi. Nie można bowiem przyjąć, że z punktu widzenia normy zawartej w art. 27 ust. 5 ustawy, istotne jest wyłącznie to, czy osoba uprawniona pobiera jedno ze świadczeń wymienionych w tym przepisie, a bez znaczenia pozostaje okoliczność nad kim sprawowana jest opieka lub wychowanie. Komentowany przepis stanowi bowiem o zbiegu uprawnień, które nie mogą być rozpatrywane bez badania przesłanek uprawnień w przypadku świadczenia rodzicielskiego i świadczenia pielęgnacyjnego, które są uprawnieniami przyznawanymi w stosunku do sprawowania opieki nad konkretnymi dziećmi (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 23 sierpnia 2016 r. sygn. akt IV SA/Wr 158/16, wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 13 lipca 2016 r. sygn. akt II SA/Bd 617/16, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 145 § 1 lit. a p.p.s.a. orzeczono o uchyleniu zaskarżonej decyzji uznając to za wystarczające dla końcowego załatwienia sprawy. Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy podejmie stosowne rozstrzygnięcie, uwzględniając wskazaną wyżej wykładnię przepisu art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. a.tp.