II SA/Łd 945/04

Dnia 8 czerwca 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Wiktor Jarzębowski, Asesor WSA Arkadiusz Blewązka, Protokolant Tomasz Porczyński, po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2005 roku na rozprawie przy udziale - sprawy ze skargi A. S., A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podziału nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy S. z dnia [...], znak: [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz skarżących A. S. i A. S. solidarnie kwotę 455 (czterysta pięćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. II SA/Łd 945/04 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...], znak: [...], w oparciu o art. 96 ust. 1 w związku z art. 95 ust. 4, art. 97 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r., o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000r., Nr 46, poz. 543 z późn. zm) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000r, Nr 98, poz. 1071) na wniosek Starosty [...], Wójt Gminy S. zatwierdził podział nieruchomości położonej w miejscowości B. oznaczonej jako działka nr 413 stanowiąca drogę wewnętrzną w gospodarstwie T. K.. W wyniku podziału powstały działki o numerach 413/3 o pow. 0,0766 ha, 413/2 o pow. 0,0378 ha oraz działka o Nr 413/1 o pow. 0,0049 ha stanowiąca grunt pod wodami rzeki G.. Od powyższej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. wniósł pełnomocnik A. S. i A. S. - właścicieli nieruchomości przylegającej do działki Nr 413 - adwokat J. C.. Pełnomocnik skarżących podniósł, iż dokonany w ten sposób podział nieruchomości nie jest uzasadniony faktycznie i prawnie. Zmiana przeznaczenia drogi powszechnego korzystania na drogę wewnętrzną i tym samym zezwolenie na objęcie jej w posiadanie samoistne przez jednego z mieszkańców gminy, podczas gdy działka stanowi drogę dojazdową do gospodarstw innych mieszkańców, narusza przepis art. 12 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez gospodarowanie mieniem komunalnym w sposób sprzeczny z zasadami prawidłowej gospodarki oraz narusza interes A. i A. S.. Ponadto zarzucił naruszenie przepisów postępowania: art.8, 9, 10 § 1 i 3, 11, 77 § 1 oraz art. 107 § 1 i 3 kpa, poprzez niezachowanie zasad pogłębiania zaufania do organów państwa, udzielania informacji prawnej i faktycznej stronom, wadliwe przeprowadzenie postępowania dowodowego oraz pozbawienie A. i A. S. możliwości ochrony swych praw w postępowaniu podziałowym. Decyzją z dnia [...], Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. na podstawie art. 95 ust.3 i art. 97 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r., o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000r., Nr 46, poz. 543 ze zm.) i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000r, Nr 98, poz. 1071 ze zm.), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium podniosło, iż w przedmiotowej sprawie postępowanie podziałowe zostało wszczęte z uwagi na konieczność dostosowania ewidencji gruntów do stanu prawnego. Dotyczyło ono gruntu pod nurtem rzeki G., który zgodnie z art. 10 ust. 1 i art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r.- Prawo wodne (Dz. U. z 2001r., Nr 115, poz. 1229 ze zm.) stanowi własność Skarbu Państwa. Natomiast zgodnie z § 9 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków działka ewidencyjna jest obszarem gruntu jednorodnym pod względem prawnym. Zatem tą samą działką nie można oznaczyć gruntu należącego do kilku właścicieli. Tak więc rzeka, która ma uregulowany stan prawny, nie mogła być oznaczona tym samym numerem ewidencyjnym co pozostały grunt o niewiadomym stanie prawnym. Ponadto Kolegium wskazało, iż zgodnie z art. 95 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, niezależnie od ustaleń planu miejscowego podział nieruchomości może nastąpić w celu wydzielenia części nieruchomości, której własność lub użytkowanie wieczyste zostały nabyte z mocy prawa. Podziału nieruchomości można dokonać z urzędu albo na wniosek odpowiednio starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, albo zarządu powiatu lub zarządu województwa (art. 97 ust. 4). W takim przypadku nie jest konieczna opinia przewidziana w art. 93 ust. 4 wyżej wymienionej ustawy. Postępowanie podziałowe nie naruszyło również interesu odwołujących się. Postępowanie to dotyczy bowiem interesu prawnego właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości, a tylko te podmioty w ramach przysługującego im prawa mogą dysponować nieruchomością i poddać ją podziałowi. Zdaniem Kolegium, odwołujący się nie wskazali, aby ich interes prawny bezpośrednio został naruszony podnosząc, że postępowanie podziałowe może dopiero prowadzić do takiego naruszenia w sytuacji, gdyby działka, po której komunikują się ze swoja nieruchomością, została oddana w posiadanie T. K.. Według organu, sama decyzja takiej sytuacji nie stwarza. Służebność jaka skarżącym przysługuje, po podziale dalej będzie im przysługiwała na działkach powstałych po wydzieleniu. Przejazd zaś przez rzekę następowałby po urządzeniu należącym do Skarbu Państwa, bowiem do właściciela gruntu pod nurtem rzeki nalezą także urządzenia posadowione na nim i nad nim. Odwołujący się nie wskazali także na czym polegało naruszenie zasad postępowania administracyjnego i nie podali w odwołaniu, jakie materiały i dowody miałyby być złożone, z których by wynikało, że ich interes prawny został naruszony. Ponadto Kolegium wskazało, iż inne działania zmierzające do utrudnienia im korzystania z dojazdu mogą być przez nich kwestionowane np. na drodze cywilnej. Na powyższą decyzję pełnomocnik skarżących wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, zarzucając: naruszenie interesu prawnego skarżących, polegające na gospodarowaniu mieniem komunalnym w sposób sprzeczny z zasadami prawidłowej gospodarki polegający na działaniach zmierzających do zrzeczenia się posiadania działki będącej drogą wewnętrzną i tym samym zezwolenie na objecie jej w posiadanie samoistne przez jednego z mieszkańców gminy, podczas gdy droga stanowi drogę dojazdowa dla gospodarstw innych mieszkańców; obrazę przepisów prawa materialnego – art. 12, 95 ust. 3 i 97 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r., o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000r., Nr 46, poz. 543 ze zm.) przez niewłaściwą ich wykładnię, polegającą na stosowaniu ich w sposób niezgodny z zasadami prawidłowej gospodarki nieruchomościami gminnymi; obrazę przepisów postępowania – art. 7, 8, 11, 77 § 1 kpa w szczególności przez zaniechanie w toku postępowania stosowania zasady zaufania do organów państwa, udzielania informacji faktycznej i prawnej i w konsekwencji wynikającą z tego wadliwość, wnosząc o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżących podtrzymał dotychczasowe zarzuty zawarte w odwołaniu do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. Wskazał również, iż służebność gruntowa ustanowiona była na nieruchomości nie przystosowanej do przejazdu odpowiednimi pojazdami. Postanowieniem Sądu Rejonowego w Łasku z dnia 20 maja 2004 r., Dz. Kw. 2069/04, służebność o której mowa została wykreślna. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. podtrzymało swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji wnosząc o oddalenie skargi. Ponowiło również argument o konieczności podziału nieruchomości w celu dostosowania ewidencji gruntów do stosunków własnościowych istniejących na gruncie, bowiem rzeka stanowiąca własność Skarbu Państwa nie może być oznaczona tym samym numerem działki, co grunty należące do innego podmiotu. Sama decyzja podziałowa nie może naruszać interesu innych osób niż właścicieli nieruchomości. Zdaniem organu, skoro działka 413 nie jest objęta przedmiotem ustanowionej służebności przejazdu na rzecz skarżących, to rodzi się wątpliwość, czy w ogóle są oni stronami postępowania, bowiem stronami postępowania o podział nieruchomości są zawsze właściciele dzielonej nieruchomości, ewentualnie podmiot wykonujący służebność gruntową na dzielonej nieruchomości. Odnosząc się do zarzutów złego gospodarowania mieniem, organ stwierdził, że mogą być one korygowane przez mieszkańców w innej formie. Co do zarzutów naruszenia norm proceduralnych, Kolegium uznało, ze są one zbyt ogólne co uniemożliwia odniesienie się do nich. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu. W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. nr 153, poz. 1269 ), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych, przy czym zgodnie z § 2 tego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji dotyczy regulacji prawnej obowiązującej w dniu wydania decyzji. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a ), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit.b), albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy ( lit.c). Stosownie do treści art. 134 § 1 cyt. ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Rozpatrując przedmiotową skargę Sąd doszedł do przekonania, że kwestionowane rozstrzygniecie zapadło z istotnym naruszeniem przepisów zarówno prawa materialnego jak i procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy, co w myśl wskazanego wyżej przepisu skutkuje uchyleniem decyzji. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 95 ust.3 i art. 97 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000r., Nr 46, poz. 543 ze zm.). Analiza cytowanych przepisów pozwala na stwierdzenie, że podział nieruchomości niezależnie od ustaleń planu miejscowego może nastąpić w celu wydzielenia części nieruchomości, której własność lub użytkowanie wieczyste zostały nabyte z mocy prawa i w tym przypadku podziału nieruchomości można dokonać z urzędu albo na wniosek odpowiednio starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, albo zarządu powiatu lub zarządu województwa. Z decyzji organu I instancji wynika, iż zapadła ona na wniosek Starosty [...]. Zwrócić jednak należy, iż akta sprawy takiegoż wniosku nie zawierają. Nie można również wywieść takiego wniosku z treści jedynych pism Starosty [...] dołączonych do akt sprawy tj. pisma z dnia 4 marca 2002r. i pisma z dnia 27 maja 2004r. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że § 2 pkt 2 obowiązującego wówczas ( uchylonego 22 września 2004r. ) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lutego 1998r.( Dz.U. Nr 2, poz.130 ) w sprawie trybu dokonywania podziałów nieruchomości oraz sposobu sporządzania i rodzajów dokumentów wymaganych w tym postępowaniu, przewiduje wszczęcie postępowania o podział nieruchomości z urzędu w przypadkach określonych w art. 97 ust. 3 – 5. Analiza dokumentów składających się na akta administracyjne uzasadnia stwierdzenie, iż nie zachowano trybu przewidzianego w cytowanym rozporządzeniu w sprawie trybu dokonywania podziałów nieruchomości oraz sposobu sporządzania i rodzajów dokumentów wymaganych w tym postępowaniu. Z naruszeniem art. 7. 77§ 1 i 80 kpa nie wyjaśniono należycie aktualnego stanu prawnego nieruchomości podlegającej podziałowi, co determinuje również krąg osób biorących udział w postępowaniu, jako że jak słusznie zaznaczył to organ, stronami postępowania o podział nieruchomości są zawsze właściciele dzielonej nieruchomości, ewentualnie podmiot wykonujący służebność gruntową na dzielonej nieruchomości. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podkreślono, że postępowanie podziałowe zostało wszczęte z uwagi na konieczność dostosowania ewidencji gruntów do stanu prawnego i dotyczyło ono gruntu pod nurtem rzeki G., który stanowi własność Skarbu Państwa na podstawie art. 10 ust. 1 i art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r.- Prawo wodne (Dz. U. z 2001r., Nr 115, poz. 1229 ze zm.). Tymczasem art. 10 ust. 1 ustawy Prawo wodne, w brzmieniu na dzień wydania zaskarżonej decyzji określa, że wody stanowią własność Skarbu Państwa, innych osób prawnych albo osób fizycznych. Z art. 11 ust. 1 pkt 1 wynika natomiast, kto wykonuje prawa właścicielskie w stosunku do wód publicznych stanowiących własność Skarbu Państwa. Tym samym, jedynie z brzmienia wskazanych przepisów nie sposób wywieść uprawnień właścicielskich Skarbu Państwa do wskazanego gruntu, tak jak to uczynił organ a zaznaczyć należy, że nie przytoczono na tę okoliczność żadnych innych przepisów lub też dokumentów. Zaznaczyć przy tym należy, iż niewłaściwe wskazanie podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia stanowi naruszenie art. 107 § 3 kpa. Powyższe uchybienia uzasadniają uchylenie decyzji zaskarżonej, jak i decyzji ją poprzedzającej na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). O zwrocie kosztów postępowania od organu na rzecz skarżących, orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 powołanej ustawy w związku z § 18 ust.1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2003r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (...). Na podstawie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.