II SA/Łd 945/10

Dnia 18 lutego 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Jolanta Rosińska Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.) Protokolant asystent sędziego Agnieszka Gortych-Ratajczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2011 roku sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego specjalnego bezzwrotnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] Nr [...]; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat H. P. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...] kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług według obowiązującej stawki przewidzianej dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Prezydent Miasta Ł.i decyzją nr [...] r. odmówił J. K.przyznania zasiłku celowego specjalnego w miesiącu czerwcu 2010 r. na pokrycie kosztów związanych z zakupem leków i innych zawartych we wniosku. W uzasadnieniu decyzji organ administracji wyjaśnił, iż z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika przekroczenie przez stronę ustawowego kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej, a jej sytuacja życiowa w chwili złożenia wniosku nie ma przesłanek wyjątkowości. W miesiącach styczeń i marzec 2010 r. została stronie udzielona pomoc w postaci zasiłku celowego specjalnego. Ponadto MOPS filia Ł. dysponuje ograniczonymi możliwościami finansowymi. J. K. odwołał się od decyzji organu pierwszej instancji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., oświadczając że nie jest z niej zadowolony. Jest bardzo chory, a MOPS odmawia mu pomocy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją nr [...] r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), art. 39 ust. 1 i 2 i art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 21 października 2009 r. o pomocy społecznej ( tekst jedn. Dz.U. Nr 175 z 2009 r., poz. 1362 z późn. zm.) oraz art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych ( tekst jedn. DzU. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 z późn. zm.) – utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji powołał się na art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Ustęp 2 tego artykułu stanowi, że zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. W myśl ar. 41 ustawy o pomocy społecznej w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany: 1) specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi, 2) zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. Organ odwoławczy stwierdził, że sytuacja materialna i bytowa odwołującego się jest trudna i potrzebuje on pomocy z opieki społecznej. Nieprzyznanie pomocy w postaci zasiłku celowego jest krzywdzące. Jednak organ pomocy społecznej podejmując decyzję musiał wziąć pod uwagę poza trudną sytuacja materialną strony także to, że środki finansowe jakie posiada są ograniczone i należy je tak rozdysponować, aby nie pozbawić pomocy innych osób ubiegających się o pomoc i udzielić im tej pomocy chociażby w minimalnym zakresie. J. K. utrzymuje się z renty inwalidzkiej w wysokości 823, 82 zł. Ma 41 lat. Prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Z uwagi na stan zdrowia nie jest aktywny zawodowo. Filia Ł. Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł. przekazała mu pomoc finansową w styczniu i marcu 2010 r. zgodnie ze swoimi możliwościami finansowymi. Przepisy prawa nie wskazują w jakiej wysokości należy przyznać pomoc finansową o charakterze fakultatywnym. Kwota ta uzależniona jest od środków jakimi dysponuje MOPS Ł.. Zasiłki celowe i specjalne zasiłki celowe kierowane są przede wszystkim do osób i rodzin bez żadnego źródła dochodu, bądź o minimalnym dochodzie z przeznaczeniem na dożywianie. Posiadane środki nie zabezpieczają potrzeb wszystkich wymagających pomocy mieszkańców dzielnicy P. Z powyższych względów na rozstrzygnięcie w rozpoznawanej sprawie nie mogą mieć wpływu podnoszone argumenty stron. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł.wyjaśniło, iż fundusz jakim w roku bieżącym dysponuje MOPS Ł.na realizacje świadczeń finansowych z zakresu zadań własnych gminy w roku 2010 na świadczenia o charakterze celowym określono kwotą ogólną 801.000 zł. Do dnia 31 maja 2010 r. wydatkowano niemal 237.000 zł na zasiłki celowe. Łącznie ośrodek przyznał 1204 świadczenia z pomocy społecznej. 708 osób objęto pomocą zasiłkiem celowym. J. K. zaskarżył decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi stwierdzając, że jest ona niezgodna z prawem. Podniósł, ze decyzja organu administracji drugiej instancji jest wewnętrznie sprzeczna. Z jednej strony wskazuje, że sytuacja materialna i bytowa strony jest trudna i nieprzyznanie pomocy jest krzywdzące. Z drugiej strony wbrew art. 41 ustawy o pomocy społecznej wyłącza go z kręgu osób uprawnionych. Ponadto organ ten pominął kwestię, zgłoszonego przez stronę w podaniu o pomoc, żądania wyłączenia z postępowania R. C. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej, pomijając treść art. 24 k.p.a. nie wypowiedział się w zakresie zgłoszonego żądania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie stwierdzając, że decyzje obu instancji nie naruszają obowiązującego prawa materialnego jak i formalnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej: p.p.s.a ), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Trafny jest, podniesiony w skardze, zarzut nierozpoznania przez organy administracji obu instancji wniosku zgłoszonego w dniu 24 maja 2010 r. o wyłączenie od udziału w przedmiotowym postępowaniu pracownika organu R. C. Stosownie do treści art. 24 § 3 k.p.a. bezpośredni przełożony pracownika obowiązany jest na żądanie strony wyłączyć go od udziału w postępowaniu, jeżeli zostanie uprawdopodobnione istnienie okoliczności nie wymienionych w § 1, które mogą wywołać wątpliwości co do bezstronności pracownika. Zgłoszenie wniosku o wyłączenie, nawet przy braku podstaw do jego uwzględnienia, rodzi obowiązek po stronie właściwych organów administracji do jego rozpoznania. W razie złożenia takiego wniosku wydanie decyzji w sprawie może nastąpić dopiero po uprzednim jego rozstrzygnięciu. W niniejszej sprawie pracownik , o wyłączenie którego strona wystąpiła w dniu 24 maja 2010 r., wykonał po tej dacie szereg czynności w sprawie, to jest przyjął oświadczenie strony i dokonał oceny jej sytuacji bytowej. Ponadto skierował do strony w dniu 28 maja 2010 r. pismo informujące o braku podstaw do jego wyłączenia. Przedstawienie przez pracownika w piśmie z dnia 28 maja 2010 r. stanowiska o braku podstaw do jego wyłączenia nie znajduje oparcia w przepisach prawa administracyjnego. Narusza przepisy art. 6 i art. 8 k.p.a., zobowiązujące organy administracji publicznej do działania na podstawie przepisów prawa oraz prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. Wydanie zaskarżonej decyzji bez uprzedniego rozpatrzenia wniosku o wyłączenie pracownika mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Decyzja ta została wydana m. in. w oparciu o materiał dowodowy przygotowany przez pracownika, o wyłączenie którego wniósł skarżący. Organ administracji rozpoznający ponownie sprawę przed merytorycznym rozpoznaniem podania o pomoc finansową rozstrzygnie wniosek o wyłączenie pracownika od udziału w postępowaniu. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą uznając to za niezbędne do końcowego załatwienia sprawy. Z uwagi natomiast na charakter zaskarżonej decyzji ( niepodlegającej wykonaniu i nie nadającej się do wykonania) Sąd za bezprzedmiotowe uznał rozstrzyganie w sprawie jej wykonania do dnia uprawomocnienia się wyroku w trybie art. 152 p.p.s.a. O wynagrodzeniu pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a.