II SA/Łd 949/22

Dnia 15 lutego 2023 roku . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska Sędziowie Sędzia WSA Michał Zbrojewski Asesor WSA Tomasz Furmanek (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 lutego 2023 roku sprawy ze skargi J. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia 4 października 2022 r. nr SKO.4119.234.2022 w przedmiocie odmowy prawa do dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia 26 sierpnia 2022 roku znak: SOCII.536.071196.2022.227049.000002.2022. MR II SA/Łd 949/22 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia 4 października 2022r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia 26 sierpnia 2022r. w przedmiocie odmowy przyczynia J. F. dodatku węglowego. W uzasadnieniu powyższej decyzji wyjaśniono, że decyzją z dnia 26 sierpnia 2022r. Prezydent Miasta Ł. odmówił skarżącemu przyznania dodatku węglowego. Od decyzji organu I instancji odwołanie wniósł skarżący. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wskazało, że materialnoprawną podstawę rozpatrzenia niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (tekst jednolity Dz. U. z 2022r. poz. 1692 ze zm dalej u.d.w. lub ustawa). Powołując się na art. 2 ust. 15 ustawy wyjaśniono, że strona składając wniosek o wypłatę dodatku węglowego wskazała, iż prowadzi wieloosobowe gospodarstwo domowe pod adresem ul. [...] w Ł. zaś głównym źródłem ogrzewania jest kocioł na paliwo stałe. Organ I instancji odmawiając przyznania dodatku węglowego wskazał w szczególności, iż objęte wnioskiem o wypłatę dodatku węglowego -źródło ogrzewania nie zostało wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków- dalej CEEB, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz centralnej ewidencji emisyjności budynków. Organ II instancji wyjaśnił, że główne źródło ogrzewania wskazane we wniosku o wypłatę dodatku węglowego musi być wpisane lub zgłoszone do CEEB, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz.U. z 2022 r. poz. 438, 1561 i 1576), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. W niniejszej sprawie "modyfikacja" deklaracji o źródło ogrzewania gospodarstwa domowego J. F. wskazanego również we wniosku o wypłatę dodatku węglowego tj. kocioł na paliwo stałe zostało dokonane w dniu 12 września 2022 r. a więc z uchybieniem terminu 11 sierpnia 2022 r. Jednocześnie podkreślono, że dla podjętego w sprawie rozstrzygnięcia bez znaczenie pozostają przyczyny, dlaczego do dnia 11 sierpnia 2022r. do CEEB nie została złożona/wpisana deklaracja obejmująca ww. źródło ciepła wskazane we wniosku o wypłatę dodatku węglowego tj. kocił na paliwo stałe. Z uwagi na powyższe w ocenie organu odwoławczego niemożliwym jest przyznanie skarżącemu dodatku węglowego na podstawie złożonego wniosku. Na decyzję SKO z dnia 4 października 2022r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniósł skarżący. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że sprawa niniejsza została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 z późn.zm. - dalej w skrócie "p.p.s.a."). Przepis ten stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) określonego przejawu działalności administracji publicznej. Na mocy art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc sprawy merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji, postanowień i innych aktów podejmowanych przez organy administracji publicznej z przepisami prawa, to jest czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy albo naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast stosownie do art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Oceniając wydane w sprawie decyzje w wyżej wskazanym zakresie kognicji Sąd w składzie rozpoznającym sprawę uznał, że wniesiona skarga jest zasadna. Przedmiotem skargi strona uczyniła decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. z dnia 4 października 2022r. którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia 26 sierpnia 2022r. w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (tekst jednolity: Dz.U. z 2022 r., poz. 1692 ze zm., dalej jako "u.d.w."), a w szczególności art. 2 ust. 1 tej ustawy, który stanowi, że dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz.U. z 2022 r., poz. 438, 1561 i 1576), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Poza sporem pozostaje, że dla otrzymania dodatku węglowego koniecznym do spełniania warunkiem jest ogrzewanie gospodarstwa domowego (główne źródło ciepła) przez wymienione w art. 2 ust. 1 u.d.w. urządzenie grzewcze, to jest: kocioł na paliwo stałe, kominek, kozę, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnię, kuchnię węglową lub piec kaflowy, w których spalane jest paliwo stałe, czyli zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 3 u.d.w. węgiel kamienny, brykiet lub palet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego. W niniejszej sprawie organy uznały, że jeżeli wymienione w art. 2 ust. 1 u.d.w. główne źródłowo ogrzewania gospodarstwa domowego nie zostało ujawnione w ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia 2022 r. - stanowi to wystarczającą podstawę do odmowy przyznania dodatku węglowego. Mając na uwadze, że w złożonym wniosku o przyznanie dodatku węglowego skarżący pod groźbą odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń wskazał, że ogrzewa gospodarstwo domowe kotłem na paliwo stałe w rozumieniu art. 2 ust. 3 u.d.w., poczynione przez organy ustalenie należy uznać za niewystarczające dla dokonania oceny wniosku skarżącego. Wobec sprzeczności pomiędzy treścią oświadczenia skarżącego, a treścią ujawnioną w centralnej ewidencji emisyjności budynków zaistniały bowiem wątpliwości co do faktycznego źródła jakim ogrzewane jest gospodarstwo domowe skarżącego Wątpliwości te powinny być w sprawie jednoznacznie rozstrzygnięte jako mające charakter istotny w świetle treści art. 2 ust. 1 u.d.w. Szczególnie, że w sprawie dostrzeżono, że deklaracja dotycząca źródła ogrzewania została następnie w dniu 12 września 2022 r. zmieniona. Z literalnego brzmienia wskazanego przepisu art. 2 ust. 1 u.d.w., w ocenie Sądu rozpoznającego przedmiotową sprawę, przede wszystkim nie wynikają przyjęte przez organ wnioski, to jest powiązanie go z art. 15 u.d.w. w ten sposób, iż przyjęto, że dokonywana przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta weryfikacja wniosku o dodatek węglowy, o której mowa w tym przepisie, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków, musi i może być dokonywana przez organ jedynie poprzez ustalenie jakiego rodzaju źródło ogrzewania figurowało w centralnej ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia 2022 r., nawet jeśli okoliczności faktyczne sprawy wskazują, że w tej dacie mieszkanie było ogrzewane w inny sposób niż to wykazano w ewidencji. W przedmiotowej sprawie nie uwzględniono, że na mocy art. 50 ust. 1 pkt g ustawy z dnia 19 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (tekst jednolity: Dz.U. z 2022 r., poz. 1967 ze zm., dalej jako "ustawa zmieniająca") doszło do istotnej nowelizacji ustawy o dodatku węglowym, to jest do dodania po art. 15 u.d.w. do treści tej ustawy art. 15a-15b. Zgodnie z art. 64 ustawy zmieniającej weszła ona w życie z dniem następującym po dniu jej ogłoszenia, co nastąpiło w dniu 20 września 2022 r. Jednocześnie na mocy przepisu o charakterze przejściowym (art. 52 ustawy zmieniającej) jednoznacznie doprecyzowano, że do postępowań w sprawie wypłaty dodatku węglowego wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy prowadzonych na postawie ustawy o dodatku węglowym stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą zmieniającą. Mając na uwadze powyższą nowelizację, stwierdzić więc trzeba, że postępowanie zainicjowane wnioskiem skarżącego o przyznanie dodatku węglowego złożonym w dniu 18 sierpnia 2022 r. było już wszczęte, lecz jeszcze nie zakończone w dniu 20 września 2022 r. (w tym dniu skarżący złożył odwołanie inicjując postepowanie przed organem II instancji). Co prawda organ I instancji orzekał (decyzja z dnia 26 sierpnia 2022 r.) w rygorze przepisów sprzed nowelizacji, ale organ II instancji rozpoznając ponownie przedmiotowy wniosek, po złożeniu odwołania, miał obowiązek respektować treść art. 15a - 15e ustawy u.d.w. Celem postępowania odwoławczego nie jest sama kontrola poprawności rozstrzygnięcia podjętego w pierwszej instancji lecz ponowne rozpoznanie sprawy z uwzględnieniem zmian w jej stanie faktycznym i prawnym, które nastąpiły w okresie dzielącym orzekanie po raz pierwszy od ponownego orzekania będącego następstwem wniesienia odwołania. Zgodnie z art. 15a ustawy u.d.w. dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, wójt, burmistrz albo prezydent miasta bierze pod uwagę w szczególności: 1) informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022 r. poz. 1297, 1549 i 1768); 2) informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie: a) świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa odpowiednio w art. 2 i art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615 i 1265), b) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w art. 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2022 r. poz. 1577), c) dodatku osłonowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1, 202 i 1692), d) dodatku mieszkaniowego, o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2021 oraz z 2022 r. poz. 1561); 3) dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców, o których mowa odpowiednio w art. 6 ust. 1 i art. 6a ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2022 r. poz. 1191). Już z treści wskazanego przepisu wynika więc, że weryfikacja wniosku o przyznanie dodatku węglowego ma charakter wszechstronny i nie polega jedynie na sprawdzeniu danych widniejących w ewidencji emisyjności budynków i tylko na dzień 11 sierpnia 2022 r. Stan faktyczny sprawy istotny z punktu widzenia art. 2 ust. 1 u.d.w. może być zatem ustalony w oparciu o inne dostępne organowi dane, które zostały przykładowo wymienione w art. 15a ustawy. Oznacza to, że katalog źródeł i informacji, w oparciu o które organ może dokonać weryfikacji wniosku o dodatek węglowy ma w tym zakresie charakter otwarty. Tym samym pominięcie przez organ w toku postępowania dowodów wskazujących i zawierających informację, że złożona do dnia 11 sierpnia 2022 r. deklaracja została błędnie wypełniona (co wynika z treści odwołwnia), jest w ocenie Sądu nie do zaakceptowania, tak w świetle art. 15a i następnych ustawy o dodatku węglowym, jak i ogólnych zasad postępowania administracyjnego, wynikających z ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej jako "k.p.a."). Zgodnie bowiem z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. organy administracji w toku postepowania tak z urzędu jak i na wniosek podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz mają obowiązek w wyczerpujący sposób zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Organy nie sprostały wskazanym w art. 7 k.p.a. oraz 77 § 1 k.p.a. obowiązkom. Wprowadzone nowelizacją przepisy to jest art. 15b-15e ustawy u.d.w. w ocenie Sądu potwierdzają, że stanowisko organu zasadzające się na tym, że w sprawach dotyczących dodatku węglowego nie przeprowadza się postępowania wyjaśniającego wykraczającego poza zbadanie stanu ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia 2022 r., nie znajduje oparcia w przepisach prawa. Zgodnie bowiem z art. 15b ustawy u.d.w. jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z art. 2 ust. 2 odpowiednio pkt 1 i 2, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych. Przepis art. 3 ust. 2 stosuje się. Dalej zaś wskazano, że wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy (art.15c) oraz że w toku wywiadu środowiskowego ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego (art. 15d ), gdzie niewyrażenie zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ust. 15b, stanowi podstawę do odmowy przyznania dodatku węglowego (art. 15e). W świetle powołanych przepisów art. 7 i art. 77 § k.p.a. oraz przepisów art. 15a i następnych u.d.w. Sąd uznał za nieuprawniony wyrażony przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze pogląd, zgodnie z którym dla podjętego w sprawie rozstrzygnięcia bez znaczenie pozostają przyczyny, dlaczego do dnia 11 sierpnia 2022r. do CEEB nie została złożona/wpisana deklaracja obejmująca ww. źródło ciepła wskazane we wniosku o wypłatę dodatku węglowego tj. kocił na paliwo stałe. Przeciwnie, ustalenie powyższego stanowiło obowiązek organu. Jego naruszenie w przedmiotowej sprawie jest zaś tym bardziej oczywiste, że organ w istocie nie zakwestionował, ani tego, że mieszkanie skarżącego może być jak wskazał we wniosku ogrzewane węglem, ani też, że w ewidencji emisyjności budników zapis, że mieszkanie jest ogrzewane prądem wynikał z niezgodnego ze stanem faktycznym zgłoszenia, które zostało skorygowane. Zdaniem Sądu sytuacja, w której analiza wniosku o przyznanie dodatku węglowego już na wstępie wykazuje, że wnioskodawca wskazuje w nim inne źródło ogrzewania niż widniejące w centralnej ewidencji emisyjności budynków powinna być uznana za wystąpienie w sprawie wątpliwości co do faktycznego stanu sprawy, które powinny zostać wyjaśnione przy zastosowaniu ogólnych zasad postępowania dowodowego wynikających z k.p.a., przy uwzględnieniu że nie są one wyłączone z zastosowania na mocy przepisów ustawy o dodatku węglowym, w której m.in. poprzez regulację zawartą w art. 15a-15e podkreślono konieczność ich wyjaśnienia. Odnosząc się zaś do okoliczności przedmiotowej sprawy dodać trzeba, że tego rodzaju rozbieżność należy uznać za rozstrzygniętą, jeżeli już na etapie rozpoznawania wniosku strony organ posiada jednoznaczne dowody, że tego rodzaju rozbieżność nie wynikała ze zmian stanu faktycznego (np. zmiany sposobu ogrzewania mieszkania) ale tylko i wyłącznie z błędnego (a więc właśnie sprzecznego ze stanem faktycznym) wypełniania przed dniem 11 sierpnia 2022 r. deklaracji dotyczącej źródeł ogrzewania. Nie do przyjęcia jest bowiem sytuacja, do której w istocie prowadzi dokonana przez ograny interpretacja art. 2 ust. 1 w zw. z art. 15 u.d.w., przy pominięciu art. 15a -15e tej ustawy, że nawet jeśli mieszkanie jest ogrzewane kotłem na paliwo stałe, kominkiem, kozą, ogrzewaczem powietrza, trzonem kuchennym, piecokuchnią, kuchnią węglową lub piecem kaflowym na paliwo stałe zasilane paliwami stałymi, to wnioskodawca nie może otrzymać dodatku węglowego, z uwagi na błąd co do podania w zgłoszeniu odpowiadającego temu stanowi faktycznemu źródła ogrzewania. Dotyczy to w ocenie Sądu tylko sytuacji oczywistych, to jest takich, w których na prawdziwość danych wskazanych we wniosku o przyznanie dodatku węglowego wskazuje dokonana przez uprawniony podmiot korekta zgłoszenia do centralnej ewidencji emisyjności budynków. Z powyższych względów z uwagi na błędną wykładnię art. 2 ust. 1 w zw. z art. 15 u.d.w. oraz naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 15a i następnych ustawy u.d.w. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji Wskazania co dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań. Rozpoznanie wniosku skarżącego o przyznanie dodatku węglowego, powinno zatem nastąpić z uwzględnieniem dokonanej przez Sąd wykładni art. 2 ust. 1, art. 15, art. 15a-15e ustawy u.d.w. oraz ogólnych zasad postępowania dowodowego, gdzie zadaniem organów będzie jednoznaczne ustalenie głównego źródła ogrzewania mieszkania zajmowanego przez wnioskodawcę na podstawie już posiadanych informacji oraz rozważenie przeprowadzenia w sprawie wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącego. dj