II SA/Łd 95/04

Dnia 10 stycznia 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Zygmunt Zgierski, Asesor WSA Renata Kubot-Szustowska, Protokolant Referendarz sądowy Leszek Foryś, po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2005 roku na rozprawie sprawy ze skargi M. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego wyrównawczego oddala skargę. - II SA/Łd 95/04 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...], Nr [...], Zastępca Kierownika Filii Ł. Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Rady Miejskiej w Ł., orzekł o zmianie swej decyzji z dnia [...], nr [...], przyznającej M. N. zasiłek stały wyrównawczy od maja 2003 r., w ten sposób, że od września 2003 r. ustalił wysokość zasiłku na kwotę 21,64 zł. Ponadto uznał za świadczenia nienależnie pobrane część zasiłku stałego wyrównawczego za okres od września 2003 r. do października 2003 w kwocie 69,20 zł miesięcznie oraz zobowiązał M. N. do spłaty nienależnie pobranego świadczenia w łącznej kwocie 138,40 zł w miesięcznych ratach po 10 zł (ostania rata w wys. 8,40 zł), poczynając od grudnia 2003 r. Odwołanie od decyzji organu I instancji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. wniósł M. N., podnosząc, iż przyznany mu dodatek mieszkaniowy jest przelewany na konto A w Ł. i z tego względu nie jest jego dochodem, lecz służy zapłacie czynszu. Podniósł także, iż decyzja organu I instancji jest sprzeczna z art. 38, art. 39, art. 40 w zw. z art. 2 oraz art. 8 Konstytucji RP z 1997 r. W wyniku rozpatrzenia odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją Nr [...] z dnia [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 roku, Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 27 ust. 4 pkt 1 i ust. 6 pkt 1, art. 2a ust. 6 oraz art. 34 ust. 4a ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64 z 1998 roku, poz. 414 ze zm.) – utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał m.in., że z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, w formie wywiadu środowiskowego, wynika iż M. N. prowadzi samotnie gospodarstwo domowe, źródłami jego dochodu są renta inwalidzka w wysokości 490,32 zł, którą pomniejszono o alimenty w kwocie 120,16 zł oraz dofinansowanie do czynszu w kwocie 69,20 zł. Dochód faktyczny M. N. wynosi przy tym 439,36 zł, natomiast ustawowe kryterium dochodowe wynosi dla osoby samotnie gospodarującej 461 zł, a zatem z wyliczenia matematycznego w oparciu o zasadę określoną w art. 27 ust. 6 pkt 1 ustawy wynika, iż kwota zasiłku wyrównawczego dla M. N. wnosi 21,64 zł. Jest to bowiem różnica pomiędzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, określonym w art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej a dochodem tej osoby, tj. w przypadku M. N. różnica między kwotami 461 zł a 439,36 zł, co stanowi 21,64 zł. W dalszej kolejności organ II instancji wyjaśnił, iż ustawodawca w art. 2a ust. 1 pkt 2 ww. ustawy określił, iż dochód rodziny oznacza sumę miesięcznych dochodów osób w rodzinie z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Z tego względu organ I instancji prawidłowo ustalił dochód M. N., wliczając do niego przyznany dodatek mieszkaniowy. Podnoszona zaś przez odwołującego się okoliczność, iż nie otrzymuje tego dofinansowania bezpośrednio a jest ono przekazywane na konto A jest bez znaczenia, ponieważ M. N. mimo fizycznego niedysponowania tymi pieniędzmi korzysta z nich, gdyż obniżają się bezpośrednie wydatki związane z mieszkaniem. Ponadto organ, nie będąc związany granicami odwołania, odniósł się także do kwestii zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, wskazując w tym względzie, iż zgodnie z art. 2a ust. 6 ustawy o pomocy społecznej, świadczenie nienależnie pobrane to świadczenie pieniężne uzyskane na podstawie przedstawionych w dokumentach nieprawdziwych informacji oraz niedoinformowania o zmianie sytuacji materialnej lub osobistej. Zważywszy zatem na fakt, iż M. N. nie poinformował Ośrodka Pomocy Społecznej, iż od sierpnia 2003 r. otrzymuje dofinansowanie do czynszu w kwocie 69,20 zł przyznane świadczenie w części wskazanej w decyzji jako nienależne na podstawie art. 34 ust. 4a ustawy o pomocy społecznej podlega zwrotowi niezależnie od dochodu rodziny. W tym stanie faktycznych i prawnym organ odwoławczy przyjął, iż organ I instancji prawidłowo ustalił wysokość nienależnie pobranego świadczenia i zobowiązał do jego spłaty. Powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zaskarżył M. N.. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, skarżący wywiódł, iż dodatek mieszkaniowy, będący ulgą w opłacie za czynsz mieszkaniowy, nie może stanowić jego dochodu przy ustaleniu wysokości zasiłku wyrównawczego. Nadanie zaś decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności ocenił jako nadużycie stanowiska przez urzędnika wydającego decyzję. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o oddalenie skargi, wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest w oparciu o kryterium legalności. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uwzględnienie skargi skutkujące uchyleniem zaskarżonej decyzji może nastąpić tylko wówczas, gdy Sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy /art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz przywołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ww. ustawy) stwierdził, iż zaskarżona decyzja prawa nie narusza. W tym względzie w pierwszej kolejności wskazać przyjdzie, iż podstawę materialno-prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej /tekst jedn. Dz. U. nr 64 z 1998 r., poz. 414 ze zm./. W myśl art. 27 ust. 4 pkt 1 tej ustawy, zasiłek stały wyrównawczy przysługuje osobie samotnej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub inwalidztwa, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego, określonego w art. 4 ust. 1. Wysokość tego zasiłku, stosownie do treści art. 27 ust.6 pkt 1 w/w ustawy, ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej - jako różnicę pomiędzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej określonym w art. 4 ust. 1, a dochodem tej osoby. Pojęcie dochodu tejże osoby należy definiować przez pryzmat postanowień art. 2a ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z treścią tego przepisu, ilekroć w dalszych przepisach ustawy jest mowa o dochodzie rodziny - oznacza to sumę miesięcznych dochodów osób w rodzinie z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku /.../ bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki z tytułu ubezpieczeń: emerytalnego, rentowych i chorobowego, określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o kwotę wysokości alimentów świadczonych przez osoby w rodzinie na rzecz innych osób, jednorazowe pieniężne świadczenia socjalne oraz świadczenia w naturze, a także kwotę zwiększenia zasiłku rodzinnego na trzecie i kolejne dziecko oraz dziecko samotnej matki, uprawnione do zasiłku pielęgnacyjnego /.../. Powyższe unormowanie w sposób szczegółowy określa pojęcie dochodu, na użytek m.in. postępowania w sprawie przyznania zasiłku stałego wyrównawczego i w sposób enumeratywny wskazuje, jakie odliczenia mogą być uwzględniane przy ustalaniu jego wysokości. Niewątpliwie w katalogu owych odliczeń nie został umieszczony dodatek mieszkaniowy, co oznacza, iż świadczenie to musi być uwzględniane przy ustalaniu wysokości dochodu dla potrzeb przyznania zasiłku stałego wyrównawczego. Z kolei zgodnie z art. 2a ust. 1 pkt 6 tej ustawy świadczeniem nienależnie pobranym jest świadczenie pieniężne uzyskane na podstawie przedstawionych nieprawdziwych informacji w dokumentach oraz niedoinformowania o zmianie sytuacji materialnej i osobistej. Tak rozumiane świadczenie nienależnie pobrane w myśl art. 34 ust. 4a ww. ustawy podlega zwrotowi niezależnie od dochodu rodziny i podlega ściągnięciu przymusowemu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje, iż od sierpnia 2003 r. M. N. otrzymuje dodatek mieszkaniowy, o którym to fakcie, niewątpliwie przesądzającym o zmianie jego sytuacji materialnej, skarżący nie poinformował jednak organu I instancji. Mimo, iż decyzja przyznająca świadczenie nakładała na niego obowiązek poinformowania tegoż organu o zmianie sytuacji materialnej lub osobistej, która wiąże się z podstawą do przyznania świadczenia. Bez znaczenia pozostaje przy tym fakt, iż dodatek ten nie był przekazywany bezpośrednio skarżącemu, lecz na konto A. Nie ulega bowiem najmniejszej wątpliwości, iż korzystając z tego świadczenia, skarżący obniża bezpośrednie wydatki związane z mieszkaniem. Dlatego też w ocenie Sądu organ podejmujący decyzję w przedmiotowej sprawie w sposób zgodny z prawem dokonał zmiany decyzji, zmniejszył kwotę przyznanego zasiłku oraz zobowiązał skarżącego do spłaty nienależnie pobranego świadczenia. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny uznając, iż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł, jak w wyroku.