II SA/Łd 950/13

Dnia 9 grudnia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.) Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska Protokolant specjalista Dominika Janicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2013 roku sprawy ze skargi P. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uznania za nienależnie pobrane i zwrot świadczenia z funduszu alimentacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku. LS Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., decyzją z dnia [...], nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013r., poz. 267) art. 2 pkt 2, 7 lit a i pkt 11 art. 9 ust 1, art. 19 ust 1, art. 23 ust. 1, 5, 6, 7 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012r., poz. 1228) oraz Zarządzenia nr [...] Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] w sprawie upoważnienia pracowników Centrum Świadczeń Socjalnych w Ł. do wydawania decyzji w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej, utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...], którą uznano za nienależnie pobrane przez P. G., świadczenia z funduszu alimentacyjnego za okres od 1 października 2008r. do 31 sierpnia 2009r. w kwocie 400 zł. miesięcznie oraz orzeczono o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia za w/w okres wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi do dnia wydania niniejszej decyzji w kwocie 2356,82 zł. W uzasadnieniu podjętej decyzji organ wskazał, iż decyzją w/w z dnia [...] organ pierwszej instancji orzekł w stosunku do P. G. o uznaniu za nienależnie pobrane świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres od 1 października 2008r. do 31 sierpnia 2009r. w kwocie 400 zł. miesięcznie oraz orzekł o ich zwrocie wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi do dnia wydania decyzji w kwocie 2356,82 zł. Odwołanie od tej decyzji złożył P. G., wskazując, iż ze względu na wszczęcie przez Komornika egzekucji w sprawie przedmiotowych świadczeń za okres od dnia 1 września 2008r. do dnia 31 sierpnia 2009r. jego odwołanie powinno zostać uwzględnione. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. w dalszej części uzasadnienia wyjaśniło, że zobowiązanie P. G. dotyczące zwrotu spornego świadczenia powstało z tytułu umorzenia postępowania egzekucyjnego w zakresie alimentów bieżących na rzecz P. G. należnych od dłużnika alimentacyjnego A. G. od dnia 1 września 2008r. Organ wskazał, że decyzją Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...] zmienioną decyzją Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...] przyznano P. G. prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres od 1 października 2008r. do 31 sierpnia 2009r. w wysokości 400 zł miesięcznie, uznając, iż zostały wypełnione kryteria określone w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Następnie w dniu 8 maja 2013r. do organu wpłynęło postanowienie Komornika Sadowego przy Sądzie Rejonowym dla Ł.- W. w Ł. z dnia [...], o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w zakresie alimentów bieżących na rzecz P. G. należnych od dłużnika alimentacyjnego A. G., którego wynika, że w dniu 23 kwietnia 2013r. P. G. wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego od dnia 1 września 2008r., a prowadzone postępowanie egzekucyjne zostało umorzone na wniosek P. G. od dnia 1 września 2008r. W związku z powyższym, w ocenie organu, świadczenie z funduszu alimentacyjnego za okres od 1 września 2008r. do 30 września 2008r. zostało nienależnie pobrana i P. G. jest zobowiązany do jego zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami. Powyższą decyzję P. G. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, podtrzymując zarzuty podniesione w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, argumentując jak w treści zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co nastepuje: Skargę należało uwzględnić. Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd administracyjny uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny, określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach – stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania rozstrzygnięcia z naruszeniem prawa wchodzi w zaś grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., zwanej w dalszej części rozważań p.p.s.a.) Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji o uznaniu za nienależnie pobrane oraz o zwrocie przez P. G. świadczenia z funduszu alimentacyjnego uzyskanego w okresie od dnia 1 października 2008r. do dnia 31 sierpnia 2009r. wykazała, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie okolicznością niekwestionowaną zarówno przez skarżącego, jak i organ pozostaje fakt, iż decyzją z dnia [...], zmienioną decyzją z dnia [...], Prezydent Miasta Ł. przyznał skarżącemu świadczenie z funduszu alimentacyjnego w kwocie 400 złotych miesięcznie na okres od dnia 1 października 2008r. do dnia 31 sierpnia 2009r. Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w art. 23 ust. 1 nakłada na osobę, która pobrała nienależnie świadczenie z funduszu alimentacyjnego obowiązek jego zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami. Definicja ustawowa nienależnego świadczenia, zawarta w art. 2 pkt 7 ustawy precyzuje natomiast, iż za takowe uznawane są świadczenia: a) wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia w całości lub w części, b) przyznane lub wypłacone w przypadku świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia, c) wypłacone bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, jeżeli stwierdzono nieważność decyzji przyznającej świadczenie albo w wyniku wznowienia postępowania uchylono decyzję przyznającą świadczenie i odmówiono prawa do świadczenia, d) wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała, niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28, zaległe lub bieżące alimenty, do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów, Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w treści art. 2 pkt 2 zawiera legalną definicję bezskutecznej egzekucji, za którą uznaje się m.in. egzekucję, w wyniku której w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych, co oznacza brak możliwości wyegzekwowania w okresie poprzedzających dwóch miesięcy pełnej sumy przypadających od dłużnika alimentacyjnego świadczeń na rzecz osoby uprawnionej należnych za wszystkie nieuregulowane okresy świadczeniowe. Powołując się na powyższą definicję organ odwoławczy uznał, że skoro postanowieniem Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Ł. - W. w Ł. z dnia [...] umorzono, na wniosek wierzyciela postępowanie egzekucyjne, prowadzone wobec dłużnika alimentacyjnego A. G., to nie została spełniona przesłanka bezskuteczności egzekucji, a w konsekwencji, z dniem [...], przestała istnieć podstawa do pobierania przedmiotowego świadczenia przez P. G., co musiało skutkować uznaniem spornego świadczenia za nienależnie pobrane. Powyższe twierdzenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego jest, w ocenie Sądu, w okolicznościach przedmiotowej sprawy, co najmniej przedwczesne. Skarżący złożył bowiem wraz z odwołaniem zawiadomienie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Ł. - W. w Ł. z dnia [...] o wszczęciu egzekucji przeciwko dłużnikowi A. G. na wniosek wierzyciela P. G., w zakresie należności od dnia 1 września 2008r. do dnia 31 sierpnia 2009r. Okoliczność wspomniana nie została zaś dostrzeżona i oceniona przez organ odwoławczy. Zestawiając zaś daty zawiadomienia o wszczęciu postępowania egzekucyjnego - [...] i wydania zaskarżonej decyzji, tj. [...] należy dojść do wniosku, iż Kolegium wydając decyzję winno wziąć pod uwagę okoliczność wszczęcia przez komornika postępowania egzekucyjnego wobec A. G. w zakresie należności od dnia 1 października 2008r. do dnia 31 sierpnia 2009r. i wyjaśnić, czy faktycznie przestała istnieć przesłanka bezskuteczności, a w konsekwencji podstawa do pobierania spornego świadczenia przez P. G., co ostatecznie warunkowało nakaz świadczenia z funduszu alimentacyjnego, jako nienależnie pobranego. Brak ustaleń organu odwoławczego, co do faktycznego zaistnienia bezskuteczności egzekucji za okres od dnia 1 października 2008r. do dnia 31 sierpnia 2009r., stanowi w realiach niniejszej sprawy naruszenie ogólnych zasad postępowania, obligujących organy do wyjaśnienia wszelkich okoliczności mogących mieć wpływ na wynik postępowania, wyczerpującego zebrania i oceny materiału dowodowego niezbędnego dla prawidłowego rozstrzygnięcia (art. 7, art. 77 § 1 k.p.a.). Konkludując należy wskazać, iż skoro z dniem 24 maja 2013r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym dla Ł. - W. w Ł. zawiadomił o wszczęciu egzekucji przeciwko dłużnikowi A. G. na wniosek wierzyciela P. G., w zakresie należności od dnia 1 września 2008r. do dnia 31 sierpnia 2009r., to Samorządowe Kolegium Odwoławcze zobligowane było wskazanymi wyżej regulacjami Kodeksu postępowania administracyjnego, do wyjaśnienia, czy przesłanka bezskuteczności egzekucji, warunkująca przyznanie przedmiotowego świadczenia faktycznie nie istniała w momencie orzekania przez organ odwoławczy, bowiem skarżący wskazywał na fakt, iż umorzenie postępowania egzekucyjnego postanowieniem z dnia [...] nie odzwierciedlało intencji strony. Brak poczynionych przez organ odwoławczy ustaleń we wskazanym zakresie, musiał skutkować stwierdzeniem, iż organ odwoławczy uchybił wynikającemu z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. obowiązkowi zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego koniecznego do rozstrzygnięcia sprawy, a także oceny tego materiału w sposób przewidziany w art. 80 k.p.a., w konsekwencji art. 107 § 3 k.p.a.. Powyższe z kolei obligowało sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku. LS