II SA/Łd 950/17

Dnia 20 marca 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, , Protokolant Starszy sekretarz sądowy Aneta Panek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2018 roku sprawy ze skargi K. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji orzekającej o przyznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...]; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat A. O.-L. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ulicy [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. LS Decyzją z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2017r. poz. 1257) – w skrócie: "k.p.a." – oraz art. 2 pkt 4, pkt 5, pkt 5a, pkt 17 lit. c), pkt 18 lit. c), art.9 ust. 2, ust. 3 i ust. 4a ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jednolity Dz.U z 2017r., poz. 489) – zwanej dalej: "u.p.o.u.a." – utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], Nr [...], uchylającą w całości decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], [...], o przyznaniu K. F. świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz N. F. na okres od 1 października 2016r. do 30 czerwca 2017r. w wysokości 350 zł. miesięcznie i orzekającą o odmowie przyznania stronie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz N. F. na okres od 1 października 2016r. Kolegium w pierwszej kolejności wskazało, że w odwołaniu od ww. decyzji organu I instancji K. F. podniosła, że wydana decyzja jest dla niej krzywdząca. Odwołująca podkreśliła, iż ubiegając się o alimenty w 2017r. dostarczyła dokumenty dochodowe za 2016 r. Wnioskodawczyni podkreśliła, że pracuje na umowę zlecenia i umowę o dzieło i w każdym miesiącu jej wynagrodzenie jest w innej wysokości. Jednak, zdaniem wnioskodawczyni, w żadnym miesiącu jej dochód nie przekroczył 725 zł. na osobę, czego skrupulatnie przestrzegała. Odwołująca podkreśliła, że osobą, która powinna ponieść odpowiedzialność za zaistniałą sytuację winien być pracownik organu l instancji, przyjmujący zarówno wniosek jak i dostarczone później zaświadczenie o wysokości dochodów za m-c sierpień 2016r., który podjął następnie decyzje o przyznaniu stronie alimentów. W dalszej kolejności organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny sprawy, z którego wynikało, że w dniu 18 sierpnia 2016r. w Centrum A w Ł. strona złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz N. F. na okres świadczeniowy 2016/2017. Decyzją z dnia [...], nr [...], zostało stronie wnioskowane świadczenie przyznane na okres od 1 października 2016r. do 30 czerwca 2017r. Postanowieniem z dnia [...] [...] organ l instancji wznowił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia prawa do świadczeń z funduszy alimentacyjnego na dziecko: N. F. zakończone ww. decyzją ostateczną ze względu na wystąpienie nowych okoliczności w sprawie. W dniu [...] do organu l instancji wpłynęła bowiem karta wynagrodzeń z firmy A sp. z. o.o. z umowy o dzieło z dnia [...], z którego wynika, że K. F. jest zatrudniona w ww. firmie na podstawie umowy o dzieło od dnia 29 kwietnia 2016r. Następnie do organu l instancji w dniu w dniu 10 lipca 2017r. wpłynął rachunek za m-c maj 2016r. z firmy A sp. z o.o. z umowy o dzieło z dnia 16 listopada 2016r., z którego wynikało, że dochód K. F. za m-c maj 2016r. wyniósł - 1392 zł oraz rachunek za m-c wrzesień 2016 z firmy A sp. z o.o. z umowy zlecenia z dnia 10 stycznia 2017r., z którego wynika, że dochód netto wnioskodawczyni za m-c wrzesień 2016r. wyniósł - 100 zł. Okoliczności te nie były znane organowi l instancji w dniu wydawania decyzji przyznającej świadczenia z funduszu alimentacyjnego. W związku z powyższym organ l instancji dokonał ponownego przeliczenia dochodu przypadającego na jednego członka rodziny w rodzinie wnioskodawczyni. Wyliczenia dochodu organ l instancji dokonał w następujący sposób: 1. dochód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych uzyskany przez wnioskodawczynię w 2015r. wyniósł -1196,47 zł; 2. utracony dochód opodatkowany podatkiem dochodowym od osób fizycznych osiągnięty przez stronę w 2015 roku wyniósł -1196, 47 zł; 3. dochód niepodlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych osiągnięty przez Panią w 2015r. (ulga z tytułu PIT/UZ) wyniósł - 46,49 zł; 4. dochód uzyskany przez K. F. w miesiącu maju 2016r. z tytułu umowy o dzieło z firmy A Sp. z o.o. zgodnie z art. 9 ust. 4a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wyniósł - 1392,00 zł; 5. dochód uzyskany przez K. F. w miesiącu wrześniu 2016r. z tytułu umowy -zlecenie z firmy A Sp. z o.o. zgodnie z art. 9 ust. 4a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wyniósł - 100 zł; 6. miesięczny dochód rodziny wyniósł - 1495, 87 zł (46,49 zł: 12- m-cy + 1392,00 zł + 100,00 zł; 7. liczba osób w rodzinie – 2; 8. miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę - 747, 94 zł. Miesięczny dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie wnioskodawczyni wyniósł 747,94 zł, a zatem przekroczył ustawowy próg dochodowy, tj. 725,00 zł, uprawniający do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Odpowiadając na zarzuty wnioskodawczyni, organ odwoławczy podkreślił, że składając wniosek w dniu 17 sierpnia 2016r., strona nie powiadomiła organu l instancji, iż od dnia 29 kwietnia 2016r. jest zatrudniona na podstawie umowy o dzieło w firmie A sp. z.o.o i nie przedstawiła zaświadczenia o dochodzie, więc organ l instancji przyjął zasadnie, iż załączone do wniosku dokumenty są całościowe i na ich podstawie przyznał stronie wnioskowane świadczenie. Kolegium podkreśliło ponadto, że wprost z przepisów prawa wynika, iż w przypadku utraty dochodu, co miało miejsce w niniejszej sprawie, nie uwzględnia się dochodu utraconego, co też organ l instancji prawidłowo uczynił. Podkreślić należy również, iż zgodnie z przepisami prawa rokiem bazowym jest rok 2015. Zastosowanie natomiast instytucji dochodu uzyskanego (za m-c maj 2016 w kwocie 1392 zł - z tytułu umowy o dzieło i 100 zł- z tytułu umowy zlecenia), wynika również wprost z przepisów prawa (art. 9 ust 4 a u.p.o.u.a.). Kolegium stwierdziło również, że nie dopatrzyło się w wyliczeniu dokonanym przez organ l instancji, co podniosła strona w odwołaniu, dodania do siebie dochodów z dwóch m-cy maja i sierpnia 2016r. Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. skargę do sądu administracyjnego złożyła K. F., nie zgadzając się z zaskarżoną decyzją. Skarżąca podniosła, że po dostarczeniu wszystkich dokumentów, których od niej wymagano i rozpatrzeniu jej wniosku, otrzymała pozytywną decyzję w sprawie przyznania jej dziecku alimentów. Zdaniem skarżącej, jeśli zaistniały jakieś nowe okoliczności, powinna zostać o tym poinformowana. Stwierdziła, że nie będzie odpowiadać za błędy urzędników. W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi. Na rozprawie w dniu 20 marca 2018r. pełnomocnik skarżącej z urzędu złożył pismo procesowe, w którym zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego, tj. art. 9 ust. 2 u.p.o.u.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że świadczenie z funduszu alimentacyjnego skarżącej nie przysługuje, bo jej dochód w rodzinie przekroczył kwotę 725. Ponadto pełnomocnik skarżącej zarzucił organowi II instancji naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, pomimo istnienia jej wadliwości. Na tej podstawie pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2017r., poz. 2188.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania aktu z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jednolity Dz.U. z 2017r., poz.1369 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p. p. s. a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, Sąd stwierdził, że zarówno decyzja zaskarżona jak i poprzedzające je rozstrzygnięcie organu I instancji naruszają prawo w stopniu wskazanym w powołanych wyżej przepisach. W przedmiotowej sprawie organ I instancji wznowił postępowanie administracyjne zakończone ostateczną decyzją o przyznaniu córce skarżącej świadczenia z funduszu alimentacyjnego w okresie świadczeniowym 2016/2017. Powodem, dla którego wznowiono postępowanie było uzyskanie przez organ informacji o tym, że skarżąca w miesiącu maju 2016r. uzyskała dochód tytułem wynagrodzenia z umowy o dzieło w wysokości 1392,00 zł, natomiast w miesiącu wrześniu 2016r. - dochód tytułem wynagrodzenia z umowy zlecenia w wysokości 100 zł. Zdaniem organu I instancji, skarżąca uzyskała dochód w warunkach określonych w art. 9 ust. 4a u.p.o.u.a., zgodnie z którym w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym, poprzedzającym okres świadczeniowy jego dochód ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W związku z powyższym organ I instancji ponownie obliczył dochód w rodzinie skarżącej i ustalił, że miesięczny dochód na osobę w rodzinie skarżącej przekroczył ustawowe kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 9 ust. 2 u.p.o.u.a. Ustalenia te zostały zaakceptowane przez organ odwoławczy. W ocenie Sądu, organ błędnie zastosował jednak przywołane przez siebie przepisy prawa materialnego. Zgodzić się co prawda należy z tym, że dochód skarżącej uzyskany w maju i wrześniu 2016r. jest dochodem uzyskanym w rozumieniu art. 2 pkt 18 lit. c) u.p.o.u.a. Jednakże nie każde uzyskanie dochodu będzie miało wpływ na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, a jedynie takie, które pozwoli na zastosowanie regulacji, o której mowa w art. 9 ust. 4a u.p.o.u.a. Przesłanką do zastosowania powyższego przepisu jest uzyskiwanie dochodu w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, a więc dochód ten musi być uzyskiwany regularnie, w powtarzających się odstępach czasu, a ponadto uzyskiwanie dochodu musi być kontynuowane w okresie świadczeniowym. Dopiero wówczas taki dochód może być doliczony do dochodu rodziny, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu. Nie można bowiem zapominać o tym, że regulacja, o której mowa w art. 9 ust. 4a u.p.o.u.a. ma na celu uwzględnienie w dochodach strony tylko takiego dochodu uzyskanego, który miałby rzeczywisty wpływ na możliwość przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Innymi słowy chodzi o urealnienie sytuacji dochodowej strony w związku z uzyskaniem dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy. Z akt sprawy wynika jedynie, że skarżąca otrzymała dochód w miesiącach maju i wrześniu 2016r. na podstawie umów, odpowiednio – o dzieło i zlecenia. Na tej jedynie podstawie nie można zatem wnioskować o charakterze uzyskanego świadczenia oraz jego wysokości. Skoro bowiem zasadą jest obliczanie miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie w stosunku rocznym (art. 2 pkt 5a u.p.o.u.a.), to w sytuacji, gdy skarżąca otrzymała wynagrodzenia w roku 2016 tylko dwukrotnie (a na taki zaledwie wniosek pozwalają dowody zgromadzone przez organ), brak jest podstaw do twierdzenia, że miesięczny dochód uzyskany rodziny skarżącej wyniósł ponad 1495 zł. Jeśli bowiem skarżąca nie uzyskiwała stałego dochodu w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, to zastosowanie art. 9 ust. 4a u.p.o.u.a. nie znajduje uzasadnienia. Przyjęcie za uprawnione rozumowania, zaprezentowanego przez organ, prowadziłoby bowiem do sytuacji, w której zamiast realnego miesięcznego dochodu rodziny, wyliczeniu podlegałby dochód incydentalny, nieprzystający do sytuacji dochodowej strony i jej rodziny. Powyższe świadczy o tym, że wobec braku wpływu uzyskanego przez skarżącą dochodu w maju i wrześniu 2016r. na prawo od świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od 1 października 2016r. do 30 czerwca 2017r., brak było podstaw do uchylenia ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...], na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 9 ust. 4a u.p.o.u.a. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł, jak w pkt 1 sentencji. O wynagrodzeniu dla pełnomocnika skarżącej z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł w pkt 2 wyroku, na podstawie art. 250 ust. 1 p.p.s.a. w związku z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2016r., poz. 1714). Ponownie rozpatrując sprawę organ administracji uwzględni wskazania, o których wyżej mowa i jeszcze raz oceni, czy uzyskanie przez skarżącą dochodu w maju i wrześniu 2016r. miało wpływ na prawo do otrzymania świadczeń z funduszu alimentacyjnego. M.K