II SA/Łd 953/13

Dnia 21 listopada 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.) Protokolant St. Specjalista Lidia Porczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2013 roku sprawy ze skargi A.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego - oddala skargę. LS II SA/Łd 953/13 Uzasadnienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta gminy D. z dnia [...] którą odmówiono A. R. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym synem M.. Organy ustaliły, że M. R. legitymuje się orzeczeniem z dnia [...] o znacznym stopniu niepełnosprawności, która istnieje od urodzenia. Jest osobą wymagającą stałej opieki. W okresie do 30 czerwca 2013 roku A. R. otrzymywała świadczenie pielęgnacyjne. A. R. jest rolnikiem, posiada gospodarstwo rolne, z mocy ustawy podlega ubezpieczeniu społecznemu w KRUS w zakresie emerytalno – rentowym oraz wypadkowym, zdrowotnym i macierzyńskim jako rolnik nieprzerwanie od 1991 roku. Jest zarejestrowana w ewidencji producentów rolnych i otrzymuje dotacje dla rolników. Powyższe okoliczności w ocenie organów uniemożliwiają przyznanie A. R. świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem prowadzenie gospodarstwa rolnego nie stanowi zatrudnienia ani wykonywania innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 3 ust.22 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r., nr 139 poz. 992 ze zmianami), dalej powoływanej jako u.ś.r. Rezygnacja z zatrudnienia lub nie podejmowanie pracy zarobkowej jest zaś, obok określonego stopnia niepełnosprawności warunkiem koniecznym do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w trybie art. 17 ust.1 u.ś.r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. (dalej jako SKO) powołało się w uzasadnieniu na pogląd prawny wyrażony w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2012 roku w sprawie o sygn. akt I OPS 5/12. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. R. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca zarzuciła organom naruszenie art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 22 u.ś.r. przez przyjęcie, że wykonując pracę rolnika nie spełnia przesłanek do świadczenia, naruszenie przez Kolegium art. 7 k.p.a. polegające na niewyjaśnieniu okoliczności faktycznych sprawy i art. 6 k.p.a., gdyż SKO winno orzekać na podstawie przepisów prawa a nie orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wskazała, że prowadzeniem gospodarstwa rolnego w całości zajmuje się mąż, ona zaś cały czas przeznacza na opiekę nad synem, jedynie nominalnie figuruje jako producent rolny z uwagi na to, ze posiada większą od męża umiejętność wypełniania dokumentów niezbędnych np. przy staraniach o dotacje unijne. Samorządowe Kolegium Odwoławcza w Piotrkowie T. wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), dalej powoływanej jako "u.ś.r." świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje m.in. matce, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przepis zatem wymaga spełnienia przesłanki po stronie osoby wymagającej pieczy, określając konieczny zakres niepełnosprawności połączonej z koniecznością stałej opieki oraz przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub jego niepodejmowania po stronie osoby ubiegającej się o świadczenie. Nie jest okolicznością sporną, że stan zdrowia syna skarżącej M. R. wymaga otoczenia go taka właśnie opieką, czasochłonną, wymagającą ogromnego wysiłku. Jednak fakt, że skarżąca jest rolnikiem, ubezpieczonym w KRUS, zarejestrowanym w ewidencji producentów rolnych przesądza o tym, że jest ona wykluczona spośród beneficjentów tego świadczenia. Stanowisko organów jest trafne w świetle uchwały składu 7 sędziów NSA w Warszawie z dnia 11 grudnia 2012 roku w sprawie I OPS 5/12, zgodnie z którą "prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę do przyznania tej osobie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.)" (opublikowane w ONSAiWSA2013/3/40, LEX nr 230181). W uzasadnieniu uchwały NSA wskazał, że przepis art. 3 pkt 22 ustawy, podając definicję "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", nie wymienił expressis verbis prowadzenia gospodarstwa rolnego i pracy w tym gospodarstwie. W przepisie definicyjnym ustawodawca generalnie ograniczył pojęcie "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" do wykonywania pracy przez pracowników najemnych, którzy są związani z pracodawcą różnego rodzaju umowami oraz w ramach spółdzielni produkcyjnych i usługowych, co wskazuje na celowy i świadomy zamiar nieobjęcia tym przepisem działalności rolniczej. Ratio legis tego przepisu wskazuje, że chodzi tu o osobę, której wyłącznym źródłem utrzymania (dochodów) jest zatrudnienie lub inna praca zarobkowa w rozumieniu ustawy. Istota świadczenia pielęgnacyjnego uregulowanego w art. 17 ust. 1 tej ustawy, które zastąpiło dodatek stały regulowany w art. 27 ust. 1-3 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.), polega na tym, że świadczenie to jest adresowane wyłącznie do tych osób, których źródłem utrzymania jest wykonywanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i które nie podejmują lub rezygnują z tego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Oznacza to, że nie jest uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego osoba, która nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, gdy ma inne źródło utrzymania (dochodów), i to bez względu na wielkość tych dochodów. Przemawia za tym również wyłączenie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które otrzymują jakiekolwiek świadczenia (dochody) z innych tytułów, wymienionych w art. 17 ust. 5 ustawy." Poglądem prawnym wyrażonym w cytowanej wyżej uchwale związany jest zarówno organ administracji publicznej, jak i sąd administracyjny. Uchwała składu siedmiu sędziów NSA jest wiążąca w danej sprawie (art. 187 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., w skrócie p.p.s.a.), ma ona ponadto tzw. ogólną moc wiążącą, wynikającą z art. 269 § 1 p.p.s.a. Przepis ten nie pozwala żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć innej sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale powiększonego składu NSA. Skład, który nie podziela wspomnianego stanowiska, może jedynie ponownie przedstawić dane zagadnienie odpowiedniemu składowi powiększonemu (tak NSA w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2013r. w sprawie o sygn. akt II FSK 824/10 – orzeczenie dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Tym samym nieskuteczny jest zarzut, że organy naruszyły przepis art. 6 k.p.a., powołując w rozstrzygnięciu powyższą uchwałę NSA. Co więcej, zastosowanie wykładni art. 17 ust. 1 u.ś.r. sprzecznej z treścią rozstrzygnięcia NSA stanowiłoby istotne naruszenia prawa. W niniejszej sprawie ani organ, ani sąd nie jest uprawniony do zastosowania innej wykładni art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Nie ma przy tym znaczenia dla oceny zasadności skargi fakt, że skarżąca na mocy wcześniejszych decyzji otrzymywała świadczenie pielęgnacyjne w tych samych okolicznościach faktycznych. Poprzednie decyzje wygasły bowiem z mocy prawa, stosownie do dyspozycji art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 roku o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2012r.poz.1548). Organ natomiast zobowiązany jest rozpoznać nowe wnioski dotychczasowych świadczeniobiorców, uwzględniając nowe przesłanki świadczenia, w tym także treść uchwał NSA. Reasumując, okoliczność, iż skarżąca jest rolnikiem, podlega ubezpieczeniu w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego świadczy o tym, że nie została spełniona zasadnicza przesłanka świadczenia w postaci rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, co uzasadnia odmowę przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego na syna M. R.. Z uwagi na powyższe sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. a.bł.