II SA/Łd 953/16

Dnia 14 marca 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Protokolant Sekretarz sądowy Izabela Bielińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2017 roku sprawy ze skargi P. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę. a.tp. Decyzją z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2016r., poz. 23 ze zm.), powoływanej dalej jako k.p.a. oraz art. 2 pkt 14, pkt 16, art. 4, art. 5 ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2016r., poz. 195), po rozpatrzeniu odwołania P. Ł. od decyzji Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. z dnia [...]., znak: [...], w przedmiocie świadczenia wychowawczego, uchyliło pkt 1 ww. decyzji organu I instancji i przyznało P. Ł. świadczenie wychowawcze na P.Ł. w wysokości 500,00 zł miesięcznie na okres od dnia 1 kwietnia 2016r. do dnia 17 czerwca 2016r., natomiast w pozostałym zakresie utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny sprawy, z którego wynikało, że wnioskiem z dnia 7 lipca 2016r. P. Ł. wystąpił do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko - H. Ł. oraz kolejne dziecko - P.Ł. . Dalej organ II instancji wskazał, że decyzją z dnia [...]., znak: [...], Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. w punkcie 1 przyznał wnioskodawcy świadczenie wychowawcze na syna P.Ł. w kwocie 500,00 zł na okres od dnia 1 kwietnia 2016r. do dnia 17 czerwca 2017r., w punkcie 2 odmówił natomiast przyznania świadczenia wychowawczego na H. Ł. Jak wynika z uzasadnienia decyzji powodem odmowy było ustalenie, że syn H. Ł. nie zamieszkuje z wnioskodawcą i nie jest na jego utrzymaniu. Od powyższej decyzji P.Ł. odwołał się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., nie podnosząc żadnych zarzutów przeciwko zaskarżonej decyzji. W odwołaniu odniósł się do sytuacji rodzinnej, związanej z pobytem syna H. u dziadków i niekompetencją pracowników organu I instancji przy podejmowaniu zaskarżonej decyzji. Skarżący zarzucił organowi, iż przed podjęciem rozstrzygnięcia winien skontaktować się z Departamentem Polityki Rodzinnej czy odmowa przyznania świadczenia jest zgodna z prawem, ponadto winien poinformować dziadków dziecka o możliwości złożenia wniosku o świadczenie 500+ oraz wystąpienia do sądu o postanowienie tymczasowe. Do odwołania skarżący załączył oświadczenie babki dziecka – M.Ł., z którego wynika, iż ojciec dziecka - P. Ł. łożył na utrzymanie syna H. kwotę po 300,00 zł miesięcznie ponadto w miesiącu lutym i marcu br. zrobił zakupy odzieżowe na kwotę 400,00 zł. Następnie Kolegium wyjaśniło, że z materiału dowodowego, zgromadzonego w sprawie wynika, iż wnioskodawca P. Ł. pozostaje w związku małżeńskim z E. Ł., skarżący zamieszkuje w miejscowości R. i prowadzi osobne gospodarstwo domowe. Z przeprowadzonej w dniu 14 lipca 2016r. aktualizacji wywiadu u osób lub rodzin korzystających ze świadczeń pomocy społecznej wynika, iż jego dzieci ze związku małżeńskiego z E.Ł. przebywają obecnie: syn H. lat 13 u rodziców P. a Ł. w miejscowości P., syn P. lat 12 i syn M. lat 4 u matki E. Ł. w miejscowości T. Ze złożonego przez P. Ł. w dniu 7 lipca 2016r. oświadczenia wynika, iż w okresie od dnia 1 kwietnia 2016 r. do dnia 17 czerwca 2016r. syn P. Ł. przebywał u niego i do tej daty skarżący sprawował opiekę nad dzieckiem. Od dnia 17 czerwca 2016r. opiekę nad dzieckiem przejęła matka dziecka – E.Ł. Syn H. Ł. od stycznia 2016r. do chwili obecnej zamieszkuje i pozostaje pod opieką dziadków. W aktach sprawy znajduje się protokół ugody zawartej przez Sądem Rejonowym w W. [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...]., sygn. [...], z którego wynika, iż miejscem zamieszkania małoletnich: H. Ł. , P.Ł. i M. Ł. będzie każdorazowe miejsce zamieszkania ich matki E.Ł. Organ II instancji wskazał, że mocą zaskarżonej decyzji organ pierwszej instancji przyznał P. Ł. świadczenie wychowawcze na syna P.Ł. w kwocie 500,00 zł na okres od dnia 1 kwietnia 2016r. do dnia 17 czerwca 2017r. W powyższym okresie P. Ł. przebywał u ojca, który w tym czasie sprawował nad nim opiekę. Od dnia 17 czerwca 2016r. opiekę nad dzieckiem przejęła matka – E. Ł.. P. Ł. spełnia kryterium dochodowe, o którym mowa w przepisie art. 5 ust. 3 ustawy, w roku bazowym 2014r. nie osiągnął bowiem żadnych dochodów. Jak wynika ze znajdującej się w aktach sprawy decyzji Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. z dnia [...], znak: [...], świadczenie wychowawcze na P.Ł. od dnia 17 czerwca 2016r. do dnia 30 września 2017r. przyznano matce dziecka E. Ł.. Podejmując rozstrzygnięcie w zakresie przyznania świadczenia wychowawczego na P.Ł. organ pierwszej instancji w sentencji zaskarżonej decyzji omyłkowo wskazał, iż świadczenie przyznano do dnia 17 czerwca 2017r. Jak wynika bowiem z akt sprawy oraz pisma Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. z dnia [...] znak: [...], świadczenie winno być przyznane do dnia 17 czerwca 2016r. Kolegium uchyliło wobec powyższego zaskarżoną decyzję w części dot. przyznania świadczenia wychowawczego na P.Ł. (pkt 1 zaskarżonej decyzji) i przyznało świadczenie wychowawcze na ww. dziecko na okres od dnia 1 kwietnia 2016r. do dnia 17 czerwca 2016r. w wysokości 500,00 zł miesięcznie. Odnosząc się natomiast do odmowy przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko - H. Ł. organ odwoławczy wyjaśnił, że w świetle przedstawionego stanu faktycznego sprawy prawidłowe jest stanowisko organu pierwszej instancji, że syn skarżącego H. Ł. nie zamieszkuje z wnioskodawcą i nie jest na jego utrzymaniu, brak jest zatem podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia. H. Ł. nie może zostać uznany za członka rodziny P. a Ł. w rozumieniu ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Jak wynika z art. 2 pkt 16 ustawy koniecznym warunkiem uzyskania prawa do świadczenia wychowawczego jest sprawowanie faktycznej opieki nad dzieckiem oraz pokrywanie kosztów jego utrzymania przez osoby wskazane w ustawie. Zatem rodzicom dziecka przysługuje prawo do świadczenia wyłącznie w sytuacji, w której dziecko pozostaje pod faktyczną opieką rodzica i na jego utrzymaniu. W przedstawionym powyżej stanie faktycznym sprawy w składzie rodziny wnioskodawcy nie można uwzględnić jego syna H. Ł. , bowiem nie zamieszkuje on z wnioskodawcą i nie jest na jego utrzymaniu. Kolegium podkreśliło, że decyzje wydawane na podstawie przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci mają charakter związany. Wyłączenie uznania administracyjnego w sprawach o świadczenie wychowawcze oznacza, że organ prowadzący sprawę ma obowiązek wydać decyzję odmowną w każdym przypadku niespełnienia wymogów, od których zależy przyznanie prawa do świadczenia. Z tych względów, okoliczności podniesione przez skarżącego w odwołaniu, a dotyczące trudnej sytuacji rodzinnej, nie mogły zostać uwzględnione przez Kolegium. Organ II instancji nie odniósł się natomiast do zarzutów skarżącego, dotyczących kompetencji Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. uznając, że nie są one przedmiotem niniejszego postępowania. Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. u skargę do sądu administracyjnego złożył P. Ł. podnosząc, że syn H. pozostaje pod jego faktyczną opieką od dnia 21 stycznia 2016r. Z żoną E. Ł. ą pozostaje w faktycznej separacji, natomiast dziecko zamieszkuje u jego rodziców w P. Skarżący pracuje poza miejscem zamieszkania dziecka, ale łoży na utrzymanie syna i w miarę możliwości przebywa w jego miejscu zamieszkania. Jego dochody uprawniają do otrzymania świadczenia wychowawczego 500+. W ocenie skarżącego, miejsce pobytu dziecka nie ma wpływu na sprawowanie nad nim opieki. Skarżący zarzucił, że organ nie udzielił mu wystarczających informacji, czym naruszył zasadę zaufania do organów administracji. W związku z tym skarżący wniósł o przyznanie mu świadczenia wychowawczego za okres od 1 kwietnia 2016r. do 30 września 2016r. Skarżący poinformował także, że w dniu 31 października 2016r. złożył wniosek o świadczenie wychowawcze. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. u podtrzymało stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2014r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach -stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania aktu z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jednolity Dz.U. z 2016r., poz. 718 ze zm., powoływanej dalej jako p. p. s. a.). Po myśli art. 134 § 1 p. p. s. a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p. p. s. a.). Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, Sąd nie stwierdził, by zaskarżona decyzja naruszała przepisy prawa w stopniu opisanym w powołanych wyżej przepisach. Przedmiotem kontroli w sprawie niniejszej jest reformacyjna decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, którą orzeczono o przyznaniu skarżącemu świadczenia wychowawczego na syna P.Ł. na okres od 1 kwietnia 2016r. do 17 czerwca 2016r. oraz o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji w pozostałym zakresie, dotyczącym odmowy przyznania świadczenia na syna H.. Materialno – prawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy powołanej wcześniej ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Zgodnie z treścią art. 5 ust. 3 ustawy, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł. W przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na pierwszy okres, tj. od dnia wejścia w życie ustawy (1 kwietnia 2016r.) do dnia 30 września 2017r., rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do tegoż świadczenia, jest rok 2014 (art. 48 ustawy). Dochód ustalany jest z uwzględnieniem instytucji uzyskania i utraty dochodu (art. 7 ustawy). Rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę do przyznania świadczenia wychowawczego na pierwszy okres (od dnia wejścia w życie ustawy do dnia 30 września 2017 roku) jest rok 2014. W stanie faktycznym sprawy, skarżący nie uzyskiwał w 2014r. żadnych dochodów, co oznacza, że spełnia wskazane wyżej kryterium dochodowe, uprawniające go do ubiegania się o świadczenie na pierwsze dziecko. Takie też świadczenie zostało mu przyznane przez okres faktycznego sprawowania opieki nad synem P. Jak bowiem wynika z notatki urzędowej z interwencji policyjnej, w dniu 17 czerwca 2016r. syn P. został skarżącemu odebrany przez funkcjonariuszy Policji przekazany pod opiekę dziadka ojczystego (notatka urzędowa k.15 akt organu I instancji). Aktualnie natomiast, wraz z bratem M., przebywa pod opieką matki, która poczynając od 17 czerwca 2016r. pobiera nań świadczenie wychowawcze. Syn H. Ł. natomiast, w związku z sytuacją rodzinną skarżącego, od stycznia 2016r. przebywa u dziadków ojczystych w ich miejscu zamieszkania (w P.). Skarżący zamieszkuje w R. z żoną E. Ł. , zamieszkałą w T., pozostaje w separacji. Ugodą sądową z dnia [...] ustalono miejsce zamieszkania dzieci, wskazując, iż każdorazowo będzie to miejsce zamieszkania matki. Zgodnie z treścią art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka (art. 4 ust. 2 ustawy). Podzielić należy zatem stanowisko organów obu instancji, że świadczenie wychowawcze przysługuje tylko temu rodzicowi, pod którego opieką dziecko się znajduje. Jeżeli żadne z rodziców nie opiekuje się dzieckiem, to świadczenie przysługuje opiekunowi faktycznemu dziecka (art. 4 ust. 1 i 2 ustawy). Rację mają przeto organy, że skoro H. Ł. nie przebywał pod opieką skarżącego od dnia 21 stycznia 2016r., a pozostawał pod faktyczną opieką swoich dziadków (rodziców skarżącego), żądane świadczenie skarżącemu nie przysługuje. Podnoszony przez P. Ł. fakt łożenia na utrzymanie syna (niezależnie od jednoczesnego wykazywania przezeń braku jakichkolwiek dochodów) nie ma żadnego znaczenia dla tej oceny. Warunkiem ubiegania się o przyznanie świadczenia jest bowiem, jak wyżej wskazano, sprawowanie opieki i zaspokajanie potrzeb życiowych dziecka. Potrzeby te w odniesieniu do H. Ł. zaspokajane są nie przez skarżącego, lecz przez jego dziadków ojczystych, u których małoletni zamieszkuje od stycznia 2016r. Oni też, pod warunkiem wystąpienia do sądu opiekuńczego z wnioskiem o przysposobienie, jako opiekunowie faktyczni, uprawnieni będą do ubieganie się o świadczenie (art. 4 ust. 2 w zw. z art. 2 pkt 10 i art. 22 ustawy. Podnoszona w skardze kwestia braku stosownych pouczeń, których adresatami byliby rodzice skarżącego, a które, jak należy mniemać, dotyczyć miałyby konieczności wystąpienie przez nich z wnioskiem o przysposobienie, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy niniejszej. Rozpoznaniu podlegała bowiem skarga P. Ł. na decyzję rozstrzygającą o jego uprawnieniach do świadczenia, nie zaś o uprawnieniach dziadków małoletniego. Biorąc wszakże pod uwagę fakt, że rodzina pozostaje, jak wynika z oświadczenia M. Ł. , pod opieką asystenta rodziny, wydaje się, że stosowne wskazówki i pouczenia w tym zakresie winny być egzekwowane w trybie ustawy z dnia 9 czerwca 2011r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (tekst jednolity Dz.U. z 2016r.,poz. 675 ze zm.) Biorąc od uwagę powyższe, wobec tego, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono o oddaleniu skargi jako bezzasadnej. IB