II SA/Łd 956/10

Dnia 8 lutego 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA: Zygmunt Zgierski Sędziowie Sędzia WSA: Jolanta Rosińska Sędzia WSA: Sławomir Wojciechowski (spr.) Protokolant Asystent sędziego Katarzyna Orzechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2011 roku przy udziale --- sprawy ze skargi B. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie ustalenia miesięcznej opłaty za pobyt w Centrum Rehabilitacyjno - Opiekuńczym w Ł. 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi E. P. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...] kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Prezydent Miasta Ł. decyzją nr [...] z dnia [...].– działając na podstawie art. 104 i art. 163 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku -Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000, Nr 98, poz.1071 z późn.zm.) oraz art. 17 ust. 1 pkt 16, art. 59 ust. 1, art. 60, art. 61, art. 62, art. 63, art. 102 ust. 1, art. 104, art. 106 ust.1, 3b, ust. 4-6, art. 107, art. 109, art. 110 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004r., nr 64, poz. 593 z późn. zm.) - zmienił decyzję własną z dnia [...]. nr [....] ustalającą opłatę za pobyt B.C. w Centrum Rehabilitacyjno-Opiekuńczym w Ł. przy ul. P., w ten sposób że: 1. ustalił miesięczną opłatę za pobyt B.C. w Centrum Rehabilitacyjno-Opiekuńczym w Ł. przy ul. P. w następujący sposób: - B.C. w wysokości 70% dochodu netto, tj.: * od dnia 1 września 2008r. do dnia 31 stycznia 2010 r. wynosi 587,05; * od dnia 1 lutego 2010r. do dnia 28 lutego 2010r. wynosi 276,25 zł.; * od dnia 1 marca 2010r. wynosi 637,96 zł.; - Miasto Ł. w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej, a opłatami wnoszonymi przez mieszkańca; 2. opłatę za pobyt Pana B.C. w domu pomocy społecznej ustalił od dnia 1 września 2008r. W odwołaniu od powyższej decyzji B.C. nie zgodził się z decyzją MOPS z dnia [..]r. gdzie stawki dopłat za pobyt są – zdaniem strony -zawyżone w pkt A, B, C. Podniósł, że jego obecna renta od lutego wynosi 848 zł, z tego 65% przesyła ZUS w kwocie 550,90 zł. Zatem w ocenie skarżącego winien on dopłacić różnicę w kwocie 42,70 zł miesięcznie od lutego do maja , bowiem 70% od podstawy renty 848 zł wynosi za pobyt w kwocie 593,60 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją nr [...] z dnia [...] po rozpatrzeniu odwołania B.C. – działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 163 K.p.a. oraz art. 17 ust. 1 pkt 16, art. 54 ust. 1 i 2, art. 60 ust. 1, art. 61, art. 63, art. 106 ust. 3b, ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy wyjaśnił, iż podstawą zmiany decyzji o opłacie za pobyt B.C. w domu pomocy społecznej był fakt, iż od dnia 1 lutego 2010 r. zmieniła się sytuacja dochodowa strony. Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 11 lutego 2010 r. przyznał B.C. świadczenie rentowe wraz z wyrównaniem za okres od dnia 1 września 2008r. do dnia 28 lutego 2010r. (tj. 18 m-cy) w kwocie 7.103,59 zł. (netto). Organ podniósł, że zgodnie z art. 8 ust. 12 ustawy o pomocy społecznej - w przypadku uzyskania jednorazowo dochodu należnego za dany okres kwotę tego dochodu uwzględnia się w dochodzie przez okres, za który uzyskano ten dochód. Następnie organ wyjaśnił, iż na tej podstawie kwotę 7.103,59 zł. rozliczono na okres 18 m-cy, co dało miesięcznie kwotę 394,64 zł., którą doliczono do miesięcznego dochodu uzyskiwanego przez B.C. od dnia 1 września 2008r. do dnia 28 lutego 2010r. Nadto Kolegium wskazało, że od dnia 1 września 2008r. do dnia 31 stycznia 2010r. skarżący otrzymywał zasiłek stały z pomocy społecznej w wysokości 444 zł. miesięcznie, a zatem podstawę naliczenia opłaty w tym okresie stanowi dochód w łącznej wysokości 838,64 zł. (tj. 444 zł. + 394,64 zł.). Dalej organ wyjaśnił, że od dnia 1 lutego 2010r. do dnia 28 lutego 2010r. podstawę naliczenia opłaty stanowi wyłącznie kwota 394,64 zł., ponieważ od lutego 2010 r. B.C. nie pobierał już zasiłku stałego. Natomiast od dnia 1 marca 2010 r. podstawę naliczenia opłaty – w ocenia organu - stanowi świadczenie rentowe z ZUS w wysokości 911,37 zł. (netto), zgodnie z decyzją o waloryzacji renty. Kolegium zaznaczyło, że B.C. w swoim odwołaniu powołuje się na kwotę świadczenia brutto, tj. nie pomniejszoną o składki na ubezpieczenie zdrowotne i podatek dochodowy, jednak zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej - dochód to suma przychodów pomniejszona o w/w składniki. Kolegium zatem obliczyło, że 70% dochodu strony netto od dnia 1 września 2008r. do dnia 31 stycznia 2010 r. wynosi 587,05 zł.; od dnia 1 lutego 2010r. do dnia 28 lutego 2010r. wynosi 276,25 zł.; zaś od dnia 1 marca 2010r. wynosi 637,96 zł. Nadto organ wskazał, że z zebranej dokumentacji wynika, iż osobą zobowiązaną do wnoszenia opłat za pobyt strony w domu pomocy społecznej jest syn (zstępny) – D. C., jednak pracownik socjalny nie mógł nawiązać kontaktu z zobowiązanym, w związku z czym brak wywiadu środowiskowego niezbędnego dla określenia sytuacji zobowiązanego w celu ustalenia wysokości ewentualnej opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej. Pozostałą część opłaty, stanowiącej różnicę między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej, a opłatami wnoszonymi przez mieszkańca i osoby zobowiązane do alimentacji, ponosi gmina. Organ odwoławczy zaznaczył, iż art. 61 ust. 3 niniejszej ustawy o pomocy społecznej z uwagi na brak możliwości ustalenia sytuacji osobistej i dochodowej osoby zobowiązanej, nakłada na Miasto Ł. do momentu ustalenia sytuacji w/w zastępczo wniesienie opłaty, a w przypadku ujawnienia i ustalenia nowych okoliczności w sprawie, Miasto może wystąpić z roszczeniem o zwrot poniesionych zastępczo wydatków. Kolegium ustaliło, że w rozważanym przypadku Miasto Ł. wniesie również zastępczo opłatę za osobę zobowiązaną, która łącznie z opłatą Miasta Ł. wyniesie: od 1 września 2008r. do 31 grudnia 2009r. - 1.384,95 zł.; za styczeń 2010r. - 1.716,95 zł.; za luty 2010 r.- -2.027,75 zł.; za marzec 2010 r. - 1.666,04 zł.; zaś od 1 kwietnia 2010r. - 1.916,04 zł. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. B.C. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu l instancji w całości i wyjaśnił, iż w okresie od dnia 1 września 2008 roku do dnia 1 marca 2010 roku jego dochody uległy trzykrotnej zmianie; 1. w okresie od dnia 1 września 2008 roku do dnia 1 marca 2009 roku świadczenie rentowe wynosiło wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym - 694,71 zł (70% tej kwoty to 486,29 zł, czyli opłata za pobyt); 2. w okresie od dnia 1 marca 2009 roku do dnia 1 marca 2010 roku świadczenie wraz dodatkiem pielęgnacyjnym stanowiło kwotę 742,31 zł (70% tej kwoty to kwota 519,61); 3. od dnia 1 marca 2010 roku świadczenie rentowe wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym wynosi 846,13 zł, a 70% tej kwoty to suma 593,60 zł. Skarżący wyjaśnił, iż od dnia 1 lutego 2010 roku zmianie uległa jego sytuacja dochodowa, co stało się podstawą do zmiany decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [..] roku. W wyniku waloryzacji świadczenia rentowego za okres od dnia 1 września 2008 roku do dnia 28 lutego 2010 roku (18 miesięcy) skarżący otrzymał świadczenie w kwocie 7.103,59 zł netto. Powyższą kwotę niesłusznie zdaniem strony organy administracji rozliczyły, dzieląc ją na okres 18 miesięcy, co dało kwotę 394,64 zł, którą doliczono do wysokości jego miesięcznego dochodu, podczas gdy z załącznika do decyzji ZUS o waloryzacji świadczenia rentowego z dnia 11 lutego 2010 roku jednoznacznie wynika, że wyrównana z tytułu renty kwota została już potrącona z konta bankowego Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej tytułem wypłaconego zasiłku stałego za okres od dnia 1 września 2008 roku do dnia 31 stycznia 2010 roku. W ocenie skarżącego w tej sytuacji wskazana powyższej kwota została niesłusznie dwukrotnie potrącona. Nadto zdaniem skarżącego orzekające w niniejszej sprawie organy administracji, uchybiły zasadom właściwego uzasadnienia decyzji i logicznego rozumowania. Skoro bowiem powołano podstawę prawną rozstrzygnięcia, to należało bezwzględnie ją uzasadnić, przytoczyć treść przepisów prawa ze wskazaniem ich relacji do stanu faktycznego sprawy. Decyzja powinna wskazywać ustalony przez organ administracyjny stan faktyczny, określać przesłanki zastosowania tej, a nie innej kwalifikacji prawnej, i ustalać, jakie okoliczności stanu faktycznego odpowiadają którym z fragmentów normy prawnej zastosowanej w sprawie. Tego jednak organy pomocy społecznej nie uczyniły. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Następnie zaś w piśmie procesowym pełnomocnik skarżącego stanął na stanowisku, iż strona swoje rozumowanie wywodzi z decyzji ZUS z [...] r., znajdującej się w aktach sprawy. Zgodnie z tą decyzją renta rżącego wyniosła wówczas 847,55 zł. zaś dodatek pielęgnacyjny 181,10 zł. Opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej (65%) wyliczono wówczas za kwotę 550,90 zł. W ocenie strony informacja powyższa wskazuje, że potrącenia w wysokości 65% poczyniono z kwoty renty to jest: 847,55 zł., a zatem należność na rzecz domu pomocy społecznej winna wynieść 70% 847,55 zł, to jest - 593.28 zł. (różnica wynosi 44,68 zł.). Strona wskazała, że wyliczenie zawarte w zaskarżonej decyzji jako podstawę wyliczeń przyjmuje rentę skarżącego powiększoną o dodatek pielęgnacyjny. Strona skarżąca ostatecznie stanęła zatem na stanowisku, że obliczenie należności na rzecz pomocy społecznej winno nastąpić od kwoty otrzymywanej renty nie powiększonej o kwotę dodatku pielęgnacyjnego, tak zresztą jak to czyni ZUS. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego. Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej w dalszej części rozważań p.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Rozpatrując skargę w tak zakreślonej kognicji, Sąd nie dopatrzył się uchybień, które mogłyby skutkować uchyleniem zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Istotą sporu w tej sprawie jest ustalenie opłaty za pobyt skarżącego w domu pomocy społecznej i z tego powodu warto podnieść, iż w myśl art. 60 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004r., nr 64, poz. 593 z późn. zm.) pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania, zaś średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej o zasięgu powiatowym ustala starosta i ogłasza w wojewódzkim dzienniku urzędowym, nie później niż do dnia 31 marca każdego roku. Natomiast stosowanie do treści art. 61 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej osobami obowiązanymi do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w następującej kolejności: 1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi, 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. Ustawodawca również określił w art. 61 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, iż mieszkaniec domu wnosi opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej w wysokości nie większej niż 70 % swojego dochodu; małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej; zaś gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa wyżej. Podkreślenia wymaga, że zasadą jest, iż pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny, zaś konstrukcja przytoczonych przepisów ma jednoznaczny charakter i wyklucza dowolność organu administracji w zakresie wyboru trybu postępowania w sprawie ustalenia wysokości kwoty partycypacji osób zobowiązanych do ponoszenia kosztów odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej. Ponadto zaakcentować należy, iż stosownie do art. 8 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Natomiast do tak ustalonego dochodu ustalonego nie wlicza się: 1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; 2) zasiłku celowego; 3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; 4) wartości świadczenia w naturze; 5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych. Mając na uwadze powyższe rozważania należy podkreślić, iż w niniejszej sprawie nie było podstawy do wyliczenia dochodu skarżącego z pominięciem dodatku pielęgnacyjnego wypłacanego przez ZUS, tak jak oczekuje tego strona skarżąca. Ustawodawca przewidział zamknięty katalog świadczeń, których nie wlicza się do dochodu, a w tym katalogu nie znajduje się dodatek pielęgnacyjny. Odnosząc się zaś do zarzutów skargi dotyczących okresu, za który skarżący otrzymał wyrównanie świadczenia rentowego za okres od 1 września 2008 roku do 28 lutego 2010 roku wyjaśnić należy, że na mocy art. 8 ust. 12 ustawy o pomocy społecznej w przypadku uzyskania jednorazowo dochodu należnego za dany okres, kwotę tego dochodu uwzględnia się w dochodzie osoby lub rodziny przez okres, za który uzyskano ten dochód. Warto w tym miejscu podkreślić, iż do wyliczenia dochodu skarżącego we wskazanym przedziale czasowym organ wziął pod uwagę wyłącznie kwotę 7.103,59zł, a więc nie całą kwotę 17.358,84zł wyrównania renty za sporny okres, a tylko kwotę pozostałą po potrąceniu przez ZUS kwoty 7.548,00 zł na rzecz MOPS z tytułu wypłacanego zasiłku stałego w okresie od 1 września 2008 roku do 31 stycznia 2010 roku (17 miesięcy x 444zł), a także po odliczeniu zaliczki na podatek dochodowy (1420zł) i składek na ubezpieczenie (1287, 25 zł). Nie można więc się zgodzić ze stroną skarżącą i uznać, że organ w wyniku dwukrotnego uwzględnienia kwot wypłaconego zasiłku stałego w okresie od 1 września 2008 roku do 31 stycznia 2010 roku dokonał błędnego wyliczenia kwoty opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, bowiem organ w istocie uwzględnił fakt, że ZUS dokonał już potrącenia kwoty 7.548,00 zł na rzecz MOPS. Z tego też powodu organ był uprawniony do obliczenia opłaty za pobyt skarżącego w domu pomocy społecznej jako 70% z sumy zasiłku stałego (444zł) i odpowiedniej części kwoty renty wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym (394,46zł). Jeżeli zaś chodzi o wyliczenie opłaty za luty 2010 roku to niesporne jest, że w tym okresie jedynym dochodem skarżącego była renta wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w kwocie 394,46 zł ( co równa się 1/18 części kwoty wyrównania renty 7.103,59 zł), a więc prawidłowo organ wyliczył, że 70% tej kwoty wynosi 276,25zł. Natomiast zgodnie z powyżej przywołanymi przepisami organ dokonał następującego wyliczenia za marzec 2010r.: od sumy kwoty renty (847,55 zł) oraz dodatku pielęgnacyjnego (181,10 zł) odjęto kwotę zaliczki na podatek dochodowy (41zł) oraz kwotę składek na ubezpieczenie zdrowotne ( 76,28 zł) co dało wynik 911,37 zł i ta kwota stanowiła punkt wyjścia do obliczenia opłaty skarżącego za pobyt w domu pomocy społecznej (bowiem 70% z tej kwoty wynosi 637,96 zł). W konsekwencji stwierdzić więc należy organ powyższych wyliczeń matematycznych, dotyczących okresu od począwszy od marca 2010 r., dokonał również w zgodzie z powołanymi przepisami. Podsumowując, Sąd stwierdził, że organy dokonały prawidłowego wyliczenia kwot należnych od B.C. z tytułu pobytu w domu pomocy społecznej w spornym okresie. Materiał dowodowy został zebrany w sprawie wyczerpująco i całościowo rozważony, jak również organ przedstawił swój tok rozumowania w sposób logiczny i spójny, a zatem brak jest też podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi dotyczących właściwego uzasadnienia decyzji i logicznego rozumowania. Wobec oceny, że zaskarżona decyzja prawa nie narusza, skargę, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) należało oddalić. Na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), Sąd orzekł o zwrocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. m.ch.