II SA/Łd 959/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA W. Jarzębowski, Sędzia WSA J. Rosińska, Asesor E. Cisowska-Sakrajda (spr.), Protokolant T. Naraziński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2005 roku sprawy ze skargi R. D. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie. - Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. decyzją Nr [...] w dniu [...] nakazał R. D. doprowadzenie zlokalizowanego na działce o nr ew. [...] w W. budynku przepompowni do stanu poprzedniego. Decyzja ta została doręczona w dniu 8 czerwca 2004r., odwołanie od tej decyzji R. D. wniósł w dniu 13 lipca 2004r. Jednocześnie złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż w okresie od wydania decyzji do dnia jej uprawomocnienia nie mógł wnieść odwołania, ponieważ "w tym czasie sytuacja rodzinna/ t j . operacja żony i śmiertelna choroba brata oraz jego pogrzeb zmusiły mnie do całkowitego zaangażowania się w sprawy rodzinne i opiekę nad najbliższymi". Postanowieniem z dnia [...] Nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia przedmiotowego odwołania. W uzasadnieniu tegoż postanowienia powołał się na art. 58 k.p.a., wywodząc, iż instytucja przywrócenia terminu do wniesienia odwołania może być zastosowana gdy zostaną spełnione łącznie 4 przesłanki, a mianowicie zainteresowany złoży prośbę o przywrócenie terminu, prośbę tą złoży w nieprzekraczalnym terminie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, jednocześnie z wniesieniem prośby dopełni czynności, dla której określony był termin oraz uprawdopodobni brak winy w uchybieniu terminu. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. podkreślił, iż osoba zainteresowana ma obowiązek wykazać istnienie przeszkody niezależnej od niego i powstałej w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej oraz jej trwania po upływie terminu aż do wystąpienia z wnioskiem, a o braku winy w niedopełnieniu czynności można mówić jedynie wówczas, gdy spełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przyczyny nie do przezwyciężenia. Zdaniem organu, złożony przez R. D. wniosek o przywrócenie terminu nie spełnia ww. przesłanek, skarżący w żaden sposób nie uprawdopodobnił, że naruszenie terminu nastąpiło bez jego winy, nie przedstawił dowodu na to, że faktycznie jego brat był ciężko chory, a żona przechodziła operację, w jakim czasie te zdarzenia miały miejsce, ani też że absorbowały jego własny czas w takim stopniu, że uniemożliwiły dochowanie terminu do wniesienia odwołania. Skargę na powyższe rozstrzygniecie wniósł R. D. W uzasadnieniu skargi podniósł, iż organ administracji publicznej "nie dołożył należytych starań, aby w dobrze pojętym interesie społecznym a także interesie obywatela, którego sprawę rozpatruje dokładnie i szczegółowo rozpatrzyć wniosek i jego uzasadnienie". Podkreślił, iż [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego nie wezwał go do usunięcia braków formalnych. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 3 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ,Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.}, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może uchylić ją, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), jeśli stwierdzi: 1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, 2. naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, 3. inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § l, skarga zgodnie z art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 129 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z póź. zm.), zwanej dalej k.p.a., odwołanie od decyzji administracyjnej organu I instancji wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie od dnia jej ogłoszenia stronie. Odwołanie wniesione przez stronę z uchybieniem powyższego terminu oznacza, że czynność jego wniesienia jest bezskuteczna, zaś organ odwoławczy obowiązany jest - stosownie do art. 134 kpa - stwierdzić w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Uchybienie terminu nie pozbawia jednakże strony możliwości obrony jej interesów. Zgodnie bowiem z art. 58 § l k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeśli uprawdopodobniono, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Stosownie do treści § 2 powołanego przepisu prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Ustanowiona w powołanych przepisach instytucja procesowa przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy. Jej celem jest ochrona jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności procesowej przez stronę (strony) lub uczestników postępowania, uchybiony termin do dokonania czynności należy bowiem przywrócić, jeśli łącznie zostaną spełnione następujące przesłanki, a mianowicie strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu; wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi; jednocześnie z wnioskiem zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin; we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu oraz powstaną ujemne dla strony skutki w zakresie postępowania. Kontrolując postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] Nr [...] Sąd doszedł do przekonania, iż w toku postępowania wyjaśniającego na okoliczność przesłanek przywrócenia terminu wymienionych w art. 58 § 1 k.p.a. doszło do naruszenia przepisów o postępowaniu, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Postępowanie to zostało bowiem ograniczone wyłącznie do analizy przesłanki uchybienia terminowi bez własnej winy, w załączonych aktach administracyjnych brak jest natomiast jakiegokolwiek dowodu na to, iż organ badał przesłankę złożenia wniosku w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny. Organ zaniechał również wezwania skarżącego do uzupełnienia wniosku o przywrócenie terminu chociażby poprzez wskazanie daty ustania przyczyny uchybienia terminowi oraz stopnia zaangażowania się skarżącego w załatwianie spraw rodzinnych. W tych okolicznościach organ administracji publicznej naruszył wyrażoną w art. 9 k.p.a. zasadę należytego i wyczerpującego poinformowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jej praw w toczącym się postępowaniu. Stosownie do tej zasady [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. powinien udzielić skarżącemu całokształtu informacji związanej z załatwieniem danej sprawy, w szczególności o stanie faktycznym założonym w normie prawa materialnego, z którego ustaleniem wiążą się określone następstwa prawne, korzystne lub niekorzystne dla pozytywnego załatwienia sprawy. Obowiązany był czuwać nad tym, by skarżący nie poniósł szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu winien udzielić mu niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. W ocenie Sądu, organom administracyjnym mimo że są jedną ze stron stosunku administracyjno - prawnego nie wolno, dla rzekomych korzyści państwowych, wykorzystywać nieznajomości prawa przez laików, jak również ograniczać się do ochrony interesów państwa. Są one bowiem zarazem piastunem administracji publicznej, podmiotami działalności zmierzającej do dobra powszechnego, jako do ostatecznego celu, a więc i dobra jednostki, której sprawę załatwiają. Z tego względu powinny być one również obrońcą interesów prawnych jednostek, tj. interesów uznawanych przez prawo. Tymczasem w analizowanej sprawie organ zamiast czuwać nad tym, by skarżący nie poniósł szkody w związku z toczącym się postępowaniem zaniechał wezwania skarżącego czy pouczenia go o konieczności uzupełnienia wniosku i złożenia wyjaśnień na okoliczności uchybienia terminowi. Naruszenie wskazanego w art. 9 k.p.a. obowiązku, zdaniem Sądu, stanowi wystarczającą podstawę do uchylenia zaskarżonego postanowienia, w szczególności dlatego, że skarżący, co wynika z wniosku o przywrócenie terminu, w tym okresie czasu znajdował się w trudnej sytuacji rodzinnej i mógł oczekiwać pomocy organu administracji publicznej w poprowadzeniu postępowania administracyjnego (por. wyrok SN z 23 lipca 1992r., III ARN 40/92 czy B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2004, s. 78). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uwzględnił skargę.