II SA/Łd 96/05

WyrokWSA w Łodzi2005-05-10

Skład orzekający: Anna Stępień, Janusz Nowacki, Arkadiusz Blewązka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba, która pełniła służbę w Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w latach 1944-1956, może zachować uprawnienia kombatanckie, jeśli zostanie udowodnione, że została skierowana do tej służby przez organizację niepodległościową lub zwerbowana przez nią w celu udzielenia pomocy?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Organ nie przeprowadził rzetelnego postępowania wyjaśniającego i nie ocenił wszystkich dowodów, w tym zeznań świadków, opierając się nadmiernie na opinii Instytutu Pamięci Narodowej, która nie wykluczała możliwości spełnienia przez stronę przesłanek do zachowania uprawnień kombatanckich. Brak wszechstronnej analizy materiału dowodowego uniemożliwił prawidłowe ustalenie stanu faktycznego.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o pozbawieniu T. P. uprawnień kombatanckich. T. P. pierwotnie uzyskał uprawnienia z tytułu udziału w walkach o utrwalanie władzy ludowej. Po postępowaniu weryfikacyjnym, organ uznał, że jego działalność polegająca na przenoszeniu meldunków dla partyzantów w okresie okupacji nie spełnia kryteriów działalności kombatanckiej, a także, że T. P. pełnił służbę w Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego, co zgodnie z ustawą powinno skutkować pozbawieniem uprawnień, chyba że udowodni, iż został skierowany do tej służby przez organizację niepodległościową. Skarżący kwestionował stanowisko organu, wskazując na nowe dowody i zarzucając naruszenie procedury.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych; stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; zasądził od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz T. P. kwotę 100 zł tytułem kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 10 maja 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Stępień, Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki, Asesor WSA Arkadiusz Blewązka (spr.), Protokolant asystent sędziego Anna Dębowska, po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2005 roku na rozprawie przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Ł. J. W. P. sprawy ze skargi T. P. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...], Nr [...]; 2. stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz T. P. kwotę 100,00 (sto) złotych z tytułu kosztów postępowania. Sygn. akt: II SA / Łd 96 / 05 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...], Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie przepisu art.127 par.3 i art.138 par.1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 roku, Nr 98, poz.1071 ze zm.), art.25 ust.2 pkt 2 oraz art.1 ust.2 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002 roku, Nr 42, poz.371 ze zm.), po ponownym rozpatrzeniu sprawy, w której stroną jest T. P., utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...], Nr [...] pozbawiającą stronę uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu organ wskazał, iż uprawnienia kombatanckie T. P. uzyskał z mocy decyzji Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w S. z dnia [...] z tytułu udziału w walkach o utrwalanie władzy ludowej w okresie od czerwca 1950 roku do listopada 1952 roku. W wyniku wszczętego postępowania weryfikacyjnego decyzją z dnia [...], utrzymaną następnie w mocy decyzją z dnia [...], Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił stronę uprawnień kombatanckich. Wyrokiem z dnia 29 października 2003 roku wydanym w sprawie sygn. akt II SA/Łd 1597/00 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił obie decyzje administracyjne. W następstwie ponownego rozpoznania sprawy, decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił ponownie stronę uprawnień kombatanckich. Dnia [...] strona wystąpiła do tegoż organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. W następstwie rozpoznania powyższego wniosku organ wskazał, iż domagając się ponownego rozpatrzenia sprawy strona nie wskazała, aby w przedmiotowej sprawie zaistniały jakiekolwiek nowe okoliczności faktyczne i prawne uzasadniające uchylenie decyzji ostatecznej. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, biorąc pod uwagę całokształt zebranego materiału dowodowego organ uznał, iż wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Organ wyjaśnił, iż strona w trakcie postępowania weryfikacyjnego wskazała, iż w czasie okupacji współpracowała z oddziałem partyzanckim. Na tę okoliczność przedstawiła oświadczenia świadków: L. S. i S. C. Z oświadczenia L. S. wynika, że T. P. w okresie okupacji hitlerowskiej był wykorzystywany do przenoszenia różnych meldunków z miejscowości C. do ugrupowania partyzantów. Z oświadczenia S. C. wynika, że w czasie okupacji hitlerowskiej T. P. przenosił różne meldunki i informacje do partyzantów. Sam zainteresowany w piśmie z dnia 24 lutego 2004 roku wskazał, iż jego działalność w czasie okupacji polegała na przenoszeniu różnych wiadomości między ugrupowaniem działającym na terenie gminy B. W ocenie organu, ani z oświadczeń strony, ani z oświadczeń świadków nie wynika, aby strona wstępując do organizacji konspiracyjnej składała przysięgę, posiadała pseudonim oraz przydział organizacyjny. Ponadto przedstawieni przez stronę świadkowie nie posiadają uprawnień kombatanckich z tytułu pełnienia służby w organizacji konspiracyjnej. Organ również zauważył, iż strona ubiegając się o przyznanie uprawnień kombatanckich przed ZBoWiD-em nie wspomniała o swojej działalności w czasie okupacji. Organ podniósł, iż przepisy art.1 ust.2 pkt 3 i 5 ustawy o kombatantach za działalność kombatancką uznają pełnienie służby w wymienionych w nich formacjach i organizacjach w okresie wojny 1939 – 1945, lub po tym okresie w opisanym w przepisie charakterze. Przepisy te wymagają zatem sformalizowania działalności w ramach tychże jednostek (vide: wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2002 roku w sprawie sygn. akt II SA/Ka 1999/00). Zdaniem organu, eksponowana przez stronę działalność w okresie II wojny światowej nie odpowiada tym kryteriom. W ocenie organu strona nie wchodziła w skład Armii Krajowej i nie pełniła służby w organizacji, lecz co najwyżej mogła współpracować z tą organizacją. Współpraca z organizacją zgodnie z przepisami ustawy z 24 stycznia 1991 roku, jak również zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie może być podstawą do przyznania uprawnień kombatanckich. (vide: wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 1996 roku w sprawie sygn. akt V SA 796/94 oraz wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2002 roku w sprawie sygn. akt V SA 2157/01) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie wykluczył, iż strona pomagała przy przekazywaniu informacji, co jednak nie może być utożsamiane z pełnieniem służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach w rozumieniu przepisu art. l ust.2 pkt 3 ustawy o kombatantach. Pełnienie służby w ruchu oporu było tożsame z prowadzeniem w sposób zorganizowany i systematyczny działalności skierowanej przeciwko okupantowi. W zasadniczej postaci było zorganizowaną formą walki w ramach oddziałów partyzanckich utworzonych na wzór wojskowy i stosujących dyscyplinę wojskową. Mogło sprowadzać się także do wykonywania wyłącznie czynności usługowych, jak chociażby zaopatrzeniowych. Zawsze jednak było uzależnione od przynależności do określonej formacji, wyrażającej się w podporządkowaniu służbowym, wyznaczeniu służbowego stanowiska i wykonywaniu zakreślonych czynności (vide: wyrok NSA z dnia 12 sierpnia 1993 roku w sprawie sygn. akt SA/Wr 243/93). W ocenie organu, pomaganie partyzantom było działaniem, które zasługuje na społeczny szacunek, ale nie stanowi podstawy do przyznania uprawnień kombatanckich. Między uczestnikami ruchu oporu, a osobą działającą na rzecz ruchu oporu występuje zasadnicza różnica. W tym drugim przypadku chodzi o cenną, ale świadczoną dobrowolnie i okazjonalnie pomoc organizacjom ruchu oporu, która nie była wymuszana ani rozliczana według zasad dyscypliny wojskowej obowiązującej żołnierzy ugrupowań konspiracyjnych. Zdaniem organu, zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do przyznania stronie uprawnień kombatanckich z tytułu pełnienia służby w Armii Krajowej. Tym samym należało uznać, iż do strony nie ma zastosowania przepis art.1 ust.2 pkt 3 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, wedle którego za działalność kombatancką uznaje się pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny w latach 1939 -1945. Ponadto organ wskazał, iż z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż [...] Brygada KBW, w której służbę odbywał T. P., w czasie pełnienia przez niego służby nie brała udziału w walkach z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii lub grupami Wehrwolfu. Do powyższego wniosku organ doszedł na podstawie wykazu jednostek Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego walczących ze zbrojnym podziemiem w latach 1945 – 1954 sporządzonego przez Centralne Archiwum Wojskowe w dniu [...] oraz w oparciu o pismo Instytutu Pamięci Narodowej w Warszawie z dnia [...]. W ocenie organu, w odniesieniu do strony nie ma zastosowania przesłanka pozytywna przewidziana w przepisie art.1 ust. 2 pkt 6 omawianej ustawy pozwalająca na zachowanie uprawnień kombatanckich uczestnikom walk z oddziałami UPA i grupami Wehrwolfu w ramach struktur Wojska Polskiego i zmilitaryzowanych służb państwowych. Zdaniem organu, powyższe dowody z dokumentów korzystają z domniemania prawdziwości przewidzianego w treści przepisu art. 76 k.p.a., bowiem skoro nie zostały przez stronę obalone należy uznać je za w pełni wiarygodne. Dalej organ wskazał, iż nie budzi wątpliwości, że skarżący uprawnienia kombatanckie uzyskał wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej w ramach wojsk KBW, co potwierdzają obiektywne dowody z wyjaśnień strony postępowania, jak również z dokumentów w postaci akt ZBOWiD Zarządu Wojewódzkiego w S., w tym z zaświadczenia WKU w W. z dnia [...]. Wskazane okoliczności, zgodnie z treścią dyspozycji przepisu art.25 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002 roku, Nr 42, poz.371 ze zm.) stanowią podstawę do pozbawienia strony uprawnień kombatanckich. Jednocześnie organ podkreślił, iż strona w żaden sposób nie wykazała, aby spełniała przesłanki przewidziane w treści przepisu art.25 ust.2 pkt 2 zdanie drugie wskazanej wyżej ustawy, warunkujące zachowanie dotychczasowych uprawnień kombatanckich. Takimi okolicznościami są: uczestnictwo w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936 – 1939, uzyskanie uprawnień z mocy obecnie obowiązującej ustawy oraz pełnienie z poboru służby wojskowej w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 roku do 30 czerwca 1947 roku. W dniu 5 stycznia 2005 roku skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższą decyzję złożył T. P. zarzucając jej naruszenie procedury i nieuwzględnienie okoliczności uzasadniających przyznanie zainteresowanemu uprawnień kombatanckich, co w konsekwencji doprowadziło do wydania błędnej decyzji niemającej oparcia we wszechstronnej ocenie zgromadzonego w sprawie materiału. Mając na uwadze powyższy zarzut skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie od organu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżący podał, iż wydana w dniu [...] decyzja jest błędna. W ocenie skarżącego nieprawdą jest, iż uczestniczył w organizacji konspiracyjnej, w której nie składał przysięgi, nie posiadał pseudonimu i przydziału organizacyjnego. Skarżący stwierdził, iż jako osoba młodociana uczestniczył w działalności organizacji konspiracyjnej, gdzie pozostawał pod bezpośrednim dowództwem S. T. Zdaniem skarżącego, jest to fakt wskazujący bezpośrednio na to, że strona miała określony przydział na podstawie rozkazów bezpośredniego przełożonego w jednostce zmilitaryzowanej. Wskazane przez skarżącego dowody z zeznań świadków (oświadczeń): S. C. i L. S. również potwierdzają, iż strona nosiła meldunki i informacje dla partyzantów na terenie gminy B., co w powiązaniu z podleganiem bezpośrednio pod zwierzchnictwo dowódcy daje podstawy do określenia jego działania jako spełniającego wymagania określone ustawą. Zdaniem skarżącego bezzasadne i nieoparte na wszechstronnym rozważeniu materiału dowodowego jest zatem stanowisko organu odmawiające zainteresowanemu statusu kombatanta. Skarżący wskazał nadto, iż po raz kolejny odebrano uprawnienia kombatanckie osobie, co do której nie przeprowadzono rzetelnego zebrania i oceny materiału sprawy, co w sposób rażący narusza jedną z podstawowych zasad zaufania obywatela do prawa. (vide wyrok NSA z dnia 29 października 2003 roku w sprawie sygn. akt SA/Łd 1597/00) Skarżący podniósł również, iż organ winien sprawdzić rzetelnie i wszechstronnie, czy strona nie uzyskała uprawnień kombatanckich z innego tytułu. Pomijając w tym miejscu zasady działania organu, który bezpodstawnie odbiera zainteresowanemu uprawnienie kombatanta, należy odnieść się do celów, jakie przyświecały ustawodawcy tworzącemu omawianą ustawę. W jej preambule przeczytać można: "Sejm Rzeczypospolitej Polskiej uznaje szczególne zasługi dla Polski tych wszystkich obywateli polskich, którzy walczyli o suwerenność i niepodległość Ojczyzny, nie szczędząc życia i zdrowia na polach walki zbrojnej – w formacjach Wojska Polskiego, armii sojuszniczych, a także w podziemnych organizacjach niepodległościowych i w działalności cywilnej – z narażeniem na represje (...). Kombatantom oraz ofiarom represji należny jest głęboki szacunek wszystkich rodaków oraz szczególna troska i opieka ze strony instytucji państwowych, samorządów terytorialnych i organizacji społecznych. Dając wyraz tym intencjom – uchwala się, co następuje: (...)". Zdaniem skarżącego trudno dostrzec szacunek, troskę i opiekę instytucji państwowej, jaką jest Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Ponadto skarżący podniósł, iż wobec wskazanych wyżej okoliczności jako bezzasadne winno zostać uznane stanowisko organu, zgodnie z którym strona jedynie współpracowała z organizacją. Skoro skarżący pozostawał pod bezpośrednim dowództwem, wykonywał swoje obowiązki (rozkazy) w trybie ciągłym, "współpracował" stale, to nie może być mowy jedynie o "co najwyżej współpracy", jak wywodzi organ w uzasadnieniu decyzji. Skarżący podniósł, iż organ po raz kolejny nie dokonał analizy działalności organizacji, w której służbę pełnił młodociany zainteresowany. Skoro już cztery lata temu NSA zlecił organowi zbadanie, czy wydzielona grupa operacyjna z [...] Brygady KBW nie uczestniczyła w walkach z UPA, to podstawowe zasady rzetelności nakładają na organ dołożenie należytej staranności w działaniu. Trudno taką staranność dostrzec w działaniach organu, skoro nie przedstawiono analizy działalności wydzielonej organizacji z [...] Brygady KBW. W ocenie skarżącego, również i ta okoliczność potwierdza zasadność złożonej skargi. Skarżący podniósł także i to, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego " jeżeli osoba, która uzyskała uprawnienia kombatanckie na podstawie dotychczasowych przepisów z tytułu uczestnictwa latach 1944 – 1946 w walkach o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej, mogła je uzyskać także z innego tytułu, to organ administracyjny nie może pozbawić jej tych uprawnień bez należytego oraz wszechstronnego wyjaśnienia sprawy w postępowaniu weryfikacyjnym i z pominięciem okoliczności, które wskazują, iż uprawnienia te mogły jej przysługiwać z mocy innego tytułu". Na marginesie skarżący podał, że w chwili obecnej jest osobą wyjątkowo schorowaną. W trakcie wykonywania służby uległ wypadkowi, co odbija się "na starość" znacznym pogorszeniem wzroku. W jego ocenie jest rzeczą naganną, że zasłużonej dla ojczyzny osobie stwarza się problemy i odbiera uprawnienia nie mając do tego podstaw, naruszając w ten sposób przepisy prawa, a co najgorsze, nie respektując prawomocnych wyroków w rozpatrywanej wcześniej sprawie. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie wywodząc jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu. Zgodnie z treścią art. 3 par.1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (w skrócie: u.p.s.a.) (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Analogiczne unormowanie zawiera art.1 par.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), który stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Zgodnie zaś z art.145 par.1 ust.1 u.p.s.a. decyzja podlega uchyleniu w całości lub w części, jeżeli sąd administracyjny stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Przepisy miarodajne dla oceny poprawności działań organów administracji publicznej w niniejszej sprawie zawiera ustawa z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002 roku, Nr 41, poz. 371 ze zm.). Przepis art.1 ust.1 tejże ustawy stanowi, iż kombatantami są osoby, które brały udział w wojnach, działaniach zbrojnych i powstaniach narodowych, wchodząc w skład formacji wojskowych lub organizacji walczących o suwerenność i niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej. Dalej przepisy ustawy określają, jakie rodzaje działalności uznaje się za działalność kombatancką (art.1 ust.2 ustawy), oraz co stanowi działalność równorzędną z działalnością kombatancką (art.2 ustawy). Dalej ustawa stanowi, iż do okresów działalności kombatanckiej lub równorzędnej z działalnością kombatancką zalicza się również czas przebywania między innymi w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady oraz w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa, a także w więzieniach i poprawczych obozach pracy oraz poprawczych koloniach pracy podległych Głównemu Zarządowi Obozów i Kolonii Poprawczych, a także w więzieniach lub innych miejscach odosobnienia na terytorium Polski – spowodowanego działalnością, o której mowa w przepisach art.1 ust.2 i art.2 omawianej ustawy. W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, iż uprawnienia kombatanckie skarżący nabył z tytułu osadzenia w obozie koncentracyjnym na M. Przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002 roku, Nr 41, poz.371 ze zm.) stanowią, iż uprawnienia określone w ustawie przysługują osobie, która uzyska decyzję potwierdzającą działalność wymienioną w art.1 ust.2 i w art.2 albo fakty, o których mowa w art.4, posiada obywatelstwo polskie lub posiadała je w okresie działalności kombatanckiej bądź w okresie podlegania represjom, z zastrzeżeniem ust.2. (art.21 ust.1 ustawy). Natomiast przepis art.21 ust.2 stanowi, iż uprawnienia, o których mowa w ust.1, nie przysługują osobie, która między innymi w latach 1944 – 1956 pełniła służbę lub funkcję i była zatrudniona w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, a także nadzorujących je komórkach jednostek zwierzchnich związanych ze stosowaniem represji wobec osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej (pkt 4 "a"). Jednocześnie ustawa stanowi, i powyższej sankcji nie stosuje się wobec osób, które przedłożą dowody, że do wymienionych służb i organów zostały skierowane przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu udzielenia im pomocy (art. 21 ust. 3 pkt 1 ustawy) Z okoliczności niniejszej sprawy wynika, w sposób niebudzący wątpliwości, iż skarżący jako funkcjonariusz Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego winien zostać pozbawiony jakichkolwiek uprawnień kombatanckich (art. 21 ust. 2 pkt 4 "a" ustawy). Skarżący powołuje się jednak na okoliczności, które – w razie udowodnienia – umożliwiałyby utrzymanie uprawnień kombatanckich pomimo pracy w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa. Ustalenie powyższej okoliczności ma zatem dla sprawy kapitalne znaczenie, zaś błędy popełnione przez organ w związku z ustalaniem powyższej okoliczności są podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji. Przywołany już przepis art. 21 ust. 3 pkt 2 omawianej ustawy stanowi, iż nie pozbawia się uprawnień kombatanckich osób, które przedłożą dowody na okoliczność tego, iż do wymienionych służb i organów zostały skierowane przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu udzielenia im pomocy. Skarżący w toku niniejszego postępowania wskazał na dowody, których przeprowadzenie i ocena mogą dać odpowiedź na fundamentalne dla niniejszej sprawy pytanie: czy skarżący spełnia przesłanki, o których mówi przepis art. 21 ust. 3, czy też nie. Odpowiedź na tak postawione pytanie możliwa jest jednak dopiero po przeprowadzeniu wszystkich dowodów, które powołuje skarżący dla wykazania powyższej okoliczności i po dokonaniu wnikliwej analizy całego materiału dowodowego. Do takiego zachowania przymusza organ brzmienie przepisów art.7, art.77 par.1 i art.80 k.p.a. Od wykonania tegoż obowiązku organ nie może uwolnić się zawierając w uzasadnieniu decyzji stwierdzenia niemające pokrycia w przeprowadzonych dowodach. W szczególności zaniechanie przesłuchania świadków, którzy wskazują na korzystne dla interesów skarżącego okoliczności i oparcie się wyłącznie na ogólniej opinii Instytutu Pamięci Narodowej o probabilistycznym charakterze nie jest możliwe do zaakceptowania z punktu widzenia opisanych powyżej reguł gromadzenia i oceny materiału dowodowego. Sposób postępowania organu przy gromadzeniu materiału dowodowego jest tym bardziej niemożliwy do zaakceptowania, gdy weźmie się pod uwagę, iż opinia Instytutu nie wyklucza tego, iż skarżący miał możliwość wejścia w skład organizacji niepodległościowej A. Istotną dla oceny prawidłowości działań organu jest również kwestia, iż opinia Instytutu Pamięci Narodowej jest wyłącznie elementem postępowania wyjaśniającego, nie zaś częścią składową decyzji. Tym samym opinia ta podlega ocenie organu, tak jak każdy inny dowód przeprowadzony w sprawie. Nie można więc a priori przyjąć, iż opinia ta ma moc wiążącą dla organu. Takie zaś stanowisko zdaje się reprezentować organ w zaskarżonej decyzji, pomimo tego, iż opinia w swej treści niczego w sposób kategoryczny nie przesądza. Co więcej, opinia ta zawiera bardzo ciekawe szczegółowe wnioski, z których żaden nie został poddany analizie w treści uzasadnienia decyzji. W to miejsce organ posługuje się ogólną tezą o sprzeczności stanowiska skarżącego z "dokumentami archiwalnymi" bez ich bliższego określenia i z "wiedzą historyczną", również jej nie precyzując. Bez wątpienia takie umotywowanie stanowiska organu pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu art.107 par.3 k.p.a. określającego elementy uzasadnienia decyzji. Ponadto, nie są możliwe do zaakceptowania takie tezy ze stanowiska organu jak ta, iż "w ocenie organu Instytut w opinii wykazał wiele sprzeczności w twierdzeniach strony ze zgromadzonym w archiwach materiałem historycznym dotyczącym A. Powyższe stwierdzenie nie wskazuje konkretnych sprzeczności ujawnionych przez Instytut, które identycznie byłyby ocenione przez organ. Raz jeszcze wskazuje to na okoliczność, iż organ zdaje się utożsamiać opinię Instytutu z własną decyzją. Taki zaś pogląd jest niemożliwy do przyjęcia. Konkludując podnieść należy, iż wskazane przez skarżącego okoliczności, mogące świadczyć o tym, iż winien zachować uprawnienia kombatanckie, uznać wypada za istotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Skoro jednak okoliczności te nie były przedmiotem rzetelnego postępowania wyjaśniającego, a w ślad za tym analizy i oceny organu administracji, to tym samym wskazać należy, iż w toku postępowania administracyjnego organ dopuścił się naruszenia przepisów art. 7, art. 77 par.1, i art. 80 k.p.a. Nie można bowiem powiedzieć, iż w toku postępowania administracyjnego organ stosując się do kodeksowej zasady prawdy obiektywnej w sposób wyczerpujący zgromadził i rozpatrzył materiał dowodowy w celu zweryfikowania twierdzeń strony i przedłożonych przez nią wniosków dowodowych. Z przytoczonych powyżej względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisu art.145 par.1 pkt 1"c" u.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. Wobec uchylenia zaskarżonej decyzji należało stwierdzić, iż do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku decyzja ta nie podlega wykonaniu. (art.152 u.p.s.a.). O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie przepisu art.200 u.p.s.a..

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło