II SA/Łd 96/25
WyrokWSA w Łodzi2025-05-15
Skład orzekający: Jarosław Czerw, Agata Sobieszek – Krzywicka, Beata Czyżewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postępowanie administracyjne w sprawie zespołu budynków gospodarczych, które zostały następnie rozebrane, może zostać umorzone jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.?Ratio decidendi
Postępowanie administracyjne w sprawie zespołu budynków gospodarczych może zostać umorzone jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., jeżeli przedmiot postępowania, czyli te konkretne budynki, przestał istnieć w całości, np. w wyniku rozbiórki. W takiej sytuacji brak jest materialnoprawnych podstaw do dalszego merytorycznego rozstrzygania sprawy przez organ administracji.Stan faktyczny
Skarżąca J.W. wniosła o skontrolowanie prawidłowości posadowienia budynków na działce sąsiedniej, w tym odległości od granicy. Organ pierwszej instancji wszczął postępowanie administracyjne z urzędu w sprawie zespołu 4 budynków gospodarczych konstrukcji drewnianej. Właściciel zadeklarował i dokonał rozbiórki tych budynków. Organ pierwszej instancji umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe, co utrzymał w mocy organ odwoławczy. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów k.p.a. i niepełne wyjaśnienie stanu faktycznego, kwestionując faktyczne dokonanie rozbiórki.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 15 maja 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Czerw, Sędziowie Sędzia WSA Agata Sobieszek – Krzywicka, Asesor WSA Beata Czyżewska (spr.), , Protokolant Asystent sędziego Tomasz Stańczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2025 roku sprawy ze skargi J.W. na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia 10 grudnia 2024 roku nr 324/2024 znak: WOP.7721.181.2024.KD w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie zespołu budynków gospodarczych oddala skargę. MR
Zaskarżoną decyzją z 10 grudnia 2024 r. nr 324/2024, znak: WOP.7721.181.2024.KD Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi, po rozpatrzeniu odwołania J. W., utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z 19 czerwca 2024 r., nr 432/2024 w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie zespołu budynków gospodarczych.
Z akt sprawy wynika, że pismem z 30 sierpnia 2022 r. J. W. zwróciła się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi o skontrolowanie prawidłowości posadowienia budynków i innej zabudowy na działce sąsiedniej przy ul. [...] w Ł., w szczególności odległości od granicy działki zbiornika na wodę, wiaty na drewno, wiaty samochodowej oraz innej zabudowy, a także kwestię możliwego podwyższenia poziomu terenu na działce.
17 lipca 2023 r. organ stopnia powiatowego przeprowadził oględziny na nieruchomości przy ul. [...] w Ł. (działka nr ew. [...]), w trakcie których ustalił, że na terenie nieruchomości wzdłuż granicy usytuowane są budynki gospodarcze, stanowiące kompleks składający się z 5 budynków przylegających do siebie, parterowe, konstrukcji drewnianej. Budynki znajdują się w odległości około 70 cm od granicy nieruchomości przy ul. [...]. Dokonano pomiaru (komórek) budynków gospodarczych i ustalono, że posiadają one długość 4,30m + 5,30 m + 3,90 m + 2,0 m, szerokość ok. 2,0 m, wysokość około 1,75 m : 2,25 m. Budynki pełnią funkcję gospodarczą, ich inwestorem był W. K., zostały posadowione na początku lat 90-tych ubiegłego wieku. Właściciel W. K. oświadczył, że dokona rozbiórki obiektów budowlanych do 31 października 2023 r., o czym powiadomi organ nadzoru budowlanego. W perspektywie miesiąca będzie wybudowane ogrodzenie betonowe wzdłuż całej długości działki, które będzie pełnić funkcję zabezpieczającą przed wodą opadową spływającą z działki. Ogrodzenie jest inwestycją wspólną właścicieli nieruchomości [...] i [...]. Do protokołu załączono szkic sytuacyjny oraz dokumentację fotograficzną.
26 lipca 2023 r. PINB w Łodzi zawiadomił strony o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie zespołu 4 budynków gospodarczych parterowych usytuowanych wzdłuż granicy działki nr ew. [...], na terenie nieruchomości w Ł. przy ul. [...] (działka nr ew. [...], obr. [...]).
Pismem z 2 października 2023 r. W. K. poinformował organ pierwszej instancji o dokonaniu rozbiórki zespołu 4 budynków gospodarczych.
W trakcie oględzin nieruchomości przeprowadzonych 10 kwietnia 2024 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi ustalił, że właściciel dokonał rozbiórki kompleksu budynków gospodarczych konstrukcji drewnianej, co potwierdza załączona do protokołu oględzin dokumentacja fotograficzna.
W tak ustalonym stanie faktyczno-prawnym, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi decyzją z 19 czerwca 2024 r., na podstawie art. 105 § 1 oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 572 - dalej w skrócie "k.p.a."), umorzył w całości postępowanie administracyjne w sprawie zespołu 4 budynków gospodarczych parterowych usytuowanych wzdłuż granicy działki nr ew. [...], zlokalizowanych na nieruchomości w Ł. przy ul. [...] (działka nr ew. [...], obr. [...]).
W odwołaniu od powyższej decyzji J. W. podniosła zarzuty naruszenia art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1, art. 11, art. 12, art. 105 § 1 k.p.a., art. 107 § 1 k.p.a., wnosząc o jej uchylenie. Stwierdziła, że uzasadnienie decyzji organu szczebla powiatowego o umorzeniu postępowania jest niezgodne ze stanem faktycznym, bowiem "wbrew twierdzeniom PINB w Łodzi, nieruchomości nie zostały rozebrane. Do chwili obecnej z okna mojego domu widzę niezmieniony od lat widok (...) ciąg dachów skierowanych w stronę mojej działki na odległość ok. 50 cm od niej". Organ nie wyjaśnił również liczby i rodzaju nieruchomości podlegających rozbiórce, zwłaszcza, że na terenie nieruchomości znajduje się jeszcze budynek gospodarczy parterowy z pustaków betonowych.
W toku postępowania odwoławczego, organ drugiej instancji postanowieniem z 21 sierpnia 2024 r., na podstawie art. 136 § 1 k.p.a., zlecił Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w Łodzi w terminie do 30 września 2024 r. uzupełnienie materiału dowodowego poprzez przeprowadzenie dodatkowych oględzin na działce nr ew. [...], obr. [...] wzdłuż granicy działki nr ew. [...], na nieruchomości w Ł. przy ul. [...], celem ustalenia aktualnego stanu faktycznego. Załącznik do protokołu z oględzin winna stanowić dokumentacja obejmująca szkic sytuacyjny oraz fotografie obrazujące aktualną zabudowę wzdłuż granicy działki nr ew. [...] wraz z dokładnym opisaniem, które obiekty budowlane ujęte w protokole oględzin z dnia 17 lipca 2023 r. zostały rozebrane w całości, z uwzględnieniem aktualnej lokalizacji miejsca przechowywania drewna na opał. Następnie postanowieniem z 24 października 2024 r. organ odwoławczy zmienił własne postanowienie z 21 sierpnia 2024 r. w zakresie terminu wykonania obowiązku ustalając nowy termin wykonania obowiązku na dzień 15 listopada 2024 r., w części meritum pozostawiając bez zmian.
19 listopada 2024 r. do ŁWINB wpłynął protokół z oględzin z 13 listopada 2024 r. W trakcie oględzin działki nr [...] przy ul. [...] w Ł., stwierdzono, że wzdłuż granicy działki nr ew. [...] ([...]) znajduje się w odległości ok. 90 cm od istniejącego ogrodzenia wykonanego z płyt betonowych, drewno na opał. Drewno na opał jest zadaszone daszkiem z rynną o spadku w kierunku ogrodzenia działki nr [...]. W głębi działki nr [...] znajduje się drewno na opał w odległości około 1,50 m - 1,70 m od istniejącego ogrodzenia betonowego działki nr [...]. Drewno na opał usytuowane jest na długość ok. 5,70 m. Za składem drewna na opał znajduje się budynek gospodarczy parterowy wykonany z pustaków betonowych, bez zaprawy murowanej na długości ok. 4,50 m w odległości ok. 50 cm od ogrodzenia betonowego wzdłuż granicy działki nr [...]. Do protokołu złączono precyzyjny szkic sytuacyjny oraz dokumentację zdjęciową.
Po rozpatrzeniu odwołania J. W., decyzją z 10 grudnia 2024 r. Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 572 - dalej w skrócie "k.p.a."), utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy odwołał się do brzmienia art. 105 § 1 k.p.a., a następnie wyjaśnił, że bezprzedmiotowość postępowania, o której mowa w art. 105 § 1 k.p.a. oznacza, iż brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Przedmiotem postępowania jest konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Sprawa administracyjna jest więc bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a., wtedy gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej ingerencji organu administracyjnego w formie decyzji administracyjnej.
Na gruncie przepisów prawa budowlanego postępowanie, co do zasady, staje się bezprzedmiotowe, jeżeli organy nadzoru budowlanego, prowadzące postępowanie, nie znajdują podstaw do wydania określonych nakazów lub zakazów. Aby organy administracji mogły zasadnie wydać rozstrzygnięcie umarzające prowadzone postępowanie administracyjne zobowiązane są kierować się zasadami procedury administracyjnej, w tym zwłaszcza wyrażoną w art. 7 k.p.a. Umorzenie postępowania administracyjnego jest orzeczeniem formalnym, kończącym postępowanie bez merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a zatem przepis art. 105 § 1 k.p.a. nie powinien być interpretowany rozszerzająco, a umorzenie postępowania winno być traktowane jako środek ostateczny, stosowany tylko w sytuacjach, kiedy nie ma możliwości podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Organ II instancji powziął w toku postępowania odwoławczego, wątpliwości czy niniejsze postępowanie nie zostało umorzone przedwcześnie i dlatego też zlecił organowi pierwszej instancji w oparciu o tryb przewidziany art. 136 § 1 k.p.a. uzupełnienie materiału dowodowego w sprawie o aktualne oględziny stanu faktycznego na przedmiotowej nieruchomości, w szczególności zobrazowania i dokładnego opisania, które obiekty budowlane ujęte w protokole oględzin z 17 lipca 2023 r. zostały rozebrane w całości. Uzyskany w toku postępowania odwoławczego, protokół z oględzin przeprowadzonych przez PINB w Łodzi z 13 listopada 2024 r., w tym stanowiąca jego załącznik dokumentacja rysunkowa oraz zdjęciowa, a także przeprowadzona analiza porównawcza najnowszego protokołu z oględzin z protokołami oględzin z 17 lipca 2023 r. oraz 10 kwietnia 2024 r. jednoznacznie wskazują, że doszło do zrealizowania rozbiórki ciągu 4 budynków gospodarczych (wzdłuż granicy działki) stanowiących wyłączny przedmiot wszczętego 26 lipca 2023 r. postępowania prowadzonego przez organ nadzoru budowlanego szczebla powiatowego. Natomiast przedmiotem niniejszego postępowania nie był budynek gospodarczy z pustaków betonowych (bez zaprawy) znajdujący się również w odległości 50 cm od granicy działki, bowiem stanowi on odrębny obiekt budowlany nie powiązany ani konstrukcyjnie, ani funkcjonalnie z obiektami budowlanymi drewnianymi. Podobnie jak obecnie znajdujące się w odległości 90 cm od granicy obiekty zadaszone pozbawione ścian, a wsparte jedynie na słupach do składowania drewna na opał.
Jak wyjaśnił następnie ŁWINB postępowanie uznaje się za bezprzedmiotowe wówczas, gdy brak jest jednego z materialnych elementów stosunku administracyjno-prawnego. Można wyróżnić przyczyny podmiotowe bezprzedmiotowości, takie jak brak jakichkolwiek osób posiadających interes prawny w sprawie, bądź przyczyny przedmiotowe, to jest takie, które uniemożliwiają organowi dalsze prowadzenie postępowania, w tym przede wszystkim brak przedmiotu postępowania. Aby doszło do braku przedmiotu postępowania musi taki przedmiot zostać usunięty (np. w drodze rozbiórki) w całości.
W tej sytuacji, wobec braku podstaw do ingerencji organów nadzoru budowlanego w oparciu o przepisy ustawy Prawo budowlane, dalsze prowadzenie postępowania wobec ciągu 4 budynków gospodarczych parterowych usytuowanych wzdłuż granicy działki nr ew. [..], zlokalizowanych na nieruchomości w Ł. przy ul. [...] (działka nr ew. [...], obr. [...]) stało się bezprzedmiotowe. Podsumowując organ odwoławczy uznał, że postępowanie organu pierwszej instancji zostało prawidłowo zakończone wydaniem decyzji, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., umarzającej postępowanie administracyjne, co uzasadniało jej utrzymanie w mocy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
Odnosząc się do zarzutów odwołania organ uznał je za niezasadne. Podkreślił, że przedmiotem niniejszego postępowania był wyłącznie ciąg 4 budynków gospodarczych parterowych drewnianych, o których informowała odwołująca. Jednocześnie z wiedzy ŁWINB wynika, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wszczął i prowadzi odrębne postępowania wobec innych obiektów budowlanych zlokalizowanych na nieruchomości przy ulicy [...] i [...] w Ł., które pozostają poza zakresem niniejszego postępowania, bowiem w postępowaniach prowadzonych na podstawie ustawy Prawo budowlanego istnieje zasada 1 obiekt budowlany - 1 przedmiot postępowania, od której wyłącznie pewnym wyjątkiem jest prowadzenie postępowania wobec np. ciągu budynków powiązanych technicznie bądź konstrukcyjno-funkcjonalnie. Ponadto, część podnoszonych zarzutów wobec samego nienależytego wykonywania zadań ustawowych przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi była już przedmiotem oceny tutejszego organu w ramach rozpatrywania podań J. W. w postępowaniu skargowym prowadzonym na podstawie art. 227 - 239 k.p.a., w wyniku, którego nie stwierdzono ich zasadności.
Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się J. W., która w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania sądowego, podnosząc zarzuty naruszenia art. 10 § 1 i § 2 k.p.a., art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a., art. 77 § 1, art. 79 § 1 i 2 k.p.a. art. 81 k.p.a., art. 140 k.p.a., art. 7 k.p.a. Zdaniem skarżącej w rozpatrywanej sprawie nie dokonano pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy co do rozbiórki nieruchomości, zarówno co do liczby jak i jej zakresu. W protokole oględzin z 17 lipca 2023 r. odnotowano, że właściciel dokona rozbiórki 5 budynków gospodarczych drewnianych, zaś zawiadomienie o wszczęciu postępowania obejmuje tylko zespół 4 budynków gospodarczych parterowych.
Odpowiadając na skargę Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w motywach zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy wyjaśnił, że przedmiotem niniejszego postępowania nie był budynek gospodarczy z pustaków betonowych (bez zaprawy) znajdujący się również w odległości 50 cm od granicy działki, bowiem stanowi on odrębny obiekt budowlany nie powiązany ani konstrukcyjnie, ani funkcjonalnie z obiektami budowlanymi drewnianymi. Z wiedzy ŁWINB wynika, że wobec obiektu budowlanego z pustaków betonowych PINB w Łodzi prowadzi odrębne postępowanie. Przedmiotem postępowania nie były też znajdujące się w odległości 90 cm od granicy obiekty zadaszone pozbawione ścian, a wsparte jedynie na słupach do składowania drewna na opał (funkcja zbliżona do drewutni).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935 - dalej w skrócie "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz prawa procesowego normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Sąd kontrolując w zakreślonych wyżej granicach legalność decyzji Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi stwierdził, że odpowiada ona przepisom obowiązującego prawa i brak jest podstaw do usunięcia jej z obrotu prawnego.
Istotą sporu pomiędzy stronami postępowania jest ustalenie czy w stanie faktycznym sprawy niniejszej zachodziły podstawy do umarzenia przez organ postępowania administracyjnego w sprawie zespołu 4 budynków gospodarczych.
Zgodnie z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 572), gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.
W ocenie Sądu stwierdzenie przez organ bezprzedmiotowości postępowania i wydanie decyzji o jego umorzeniu wiąże się z koniecznością uprzedniego zebrania kompletnego materiału dowodowego i poprawnego ustalenia na jego podstawie stanu faktycznego sprawy, który będzie wykluczał prawną możliwość merytorycznego jej rozstrzygnięcia.
Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi art. 105 § 1 k.p.a. oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Chodzi tu o kryterium bezprzedmiotowości odnoszące się do postępowania, ale w taki sposób, iż wynik tego postępowania nie powinien mieć charakteru merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, lecz jedynie być formalnym jego zakończeniem. Przyczyny, dla których sprawa będąca przedmiotem postępowania administracyjnego utraciła charakter sprawy administracyjnej lub nie miała takiego charakteru jeszcze przed wszczęciem postępowania, mogą być różnorodnej natury. Bezprzedmiotowość postępowania może wynikać z wystąpienia przesłanki podmiotowej bądź przesłanki przedmiotowej. Przesłankę podmiotową stanowi brak legitymacji strony postępowania administracyjnego. Natomiast przesłanką przedmiotową jest brak - w znaczeniu prawnym - przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Innymi słowy, brak przedmiotu postępowania ma miejsce wówczas, gdy stan faktyczny nie podlega uregulowaniu przepisami administracyjnymi, które dawałyby organowi administracyjnemu kompetencję do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Bezprzedmiotowe może być zatem postępowanie zarówno z powodu braku przedmiotu faktycznego do rozpatrzenia sprawy, jak również z powodu braku podstawy prawnej do wydania decyzji w zakresie żądania wnioskodawcy.
Sąd przenosząc poczynione wyżej uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, po dogłębnej analizie zebranego w sprawie materiału dowodowego, podzielił stanowisko organów administracyjnych obu instancji o konieczności umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie zespołu 4 budynków gospodarczych parterowych usytuowanych wzdłuż granicy działki nr ew. [...], znajdujących się na działce nr ew. [...], [...], położonej w Ł. przy ul. [...], na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.
W realiach rozpoznawanej sprawy niespornym jest, że skarżąca pismem z 30 sierpnia 2022 r. zwróciła się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi o skontrolowanie prawidłowości posadowienia budynków i innej zabudowy na działce sąsiedniej przy ul. [...] w Ł., w szczególności odległości od granicy działki zbiornika na wodę, wiaty na drewno, wiaty samochodowej oraz innej zabudowy, a także kwestię możliwego podwyższenia poziomu terenu na działce. Rzeczone pismo, po uprzednim przeprowadzeniu przez organ pierwszej instancji w dniu 17 lipca 2023 r. oględzin rzeczonej nieruchomości, o których zresztą skarżąca została skutecznie powiadomiona, choć nie wzięła w nich udziału i ustaleniu, że na jej terenie znajduje się między innymi kompleks usytuowanych wzdłuż granicy nieruchomości 5 parterowych budynków gospodarczych, konstrukcji drewnianej wybudowanych na początku lat 90-tych ubiegłego wieku przez właściciela W. K., który zobowiązał się do ich rozbiórki w terminie do 31 października 2023 r., stanowiło asumpt do wszczęcia przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zespołu 4 budynków gospodarczych, usytuowanych wzdłuż granicy działki nr ew. [...], zlokalizowanych na terenie nieruchomości w Ł. przy ul. [...] (działka nr ew. [...]).
Jak stanowi art. 53a ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2024 r., poz. 725) postępowania uregulowane w niniejszym rozdziale wszczyna się z urzędu. Z powyższego wynika więc, że postępowania w sprawie naruszeń prawa budowlanego wszczynane są z urzędu.
W kontrolowanej sprawie organ, w zawiadomieniu stron o wszczęciu postępowania administracyjnego z 26 lipca 2023 r., doręczonym skarżącej 31 lipca 2023 r., działając na podstawie art. 61 § 1 i 4 k.p.a., wyraźnie sprecyzował zakres i przedmiot postępowania administracyjnego prowadzonego sprawie niniejszej ograniczając go do zespołu 4 budynków gospodarczych. Budynki gospodarcze konstrukcji drewnianej stanowiące przedmiot poddanego sądowej kontroli postępowania, co potwierdzają ponad wszelką wątpliwość protokoły oględzin nieruchomości z 10 kwietnia 2024 r. i 19 listopada 2024 r. wraz z załączoną dokumentacją fotograficzną, zostały w całości rozebrane przez właściciela nieruchomości W. K.. W związku z powyższym w toku postępowania administracyjnego przestał istnieć jego przedmiot, czyniąc postępowanie bezprzedmiotowym, co uzasadniało wydanie przez organ pierwszej instancji decyzji o jego umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., utrzymanej następnie w mocy decyzją Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z 10 grudnia 2024 r. Okoliczność rozebrania spornych budynków nie została skutecznie zakwestionowana przez skarżącą w toku postępowania administracyjnego jak i sądowego chociażby poprzez przedłożenie wiarygodnych dowodów przeciwnych w tym zakresie.
Podsumowując Sąd stwierdził, że w toku kontrolowanego postępowania organ zgodnie z art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. podjął wszelkie czynności zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony. W tym celu zebrał i poddał wnikliwej oraz wszechstronnej analizie materiał dowodowy, na podstawie którego ustalił niewadliwy stan faktyczny sprawy. W motywach decyzji organ jasno i rzeczowo wyjaśnił przesłanki natury faktycznej i prawnej, które rzutowały na podjęcie rozstrzygnięcia o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie zespołu 4 budynków gospodarczych. Tym samym okoliczność, że zaskarżona decyzja Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego jak i poprzedzająca ją decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi nie odpowiadają oczekiwaniom skarżącej nie świadczy automatycznie o ich wadliwości. W tym stanie rzeczy zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 1 pkt 6, art. 140 k.p.a. Sąd ocenił jako chybione.
Przechodząc następnie do oceny zarzutów naruszenia art. 10 § 1 i 2, art. 79 § 1 i 2 i art. 81 k.p.a. stwierdzić trzeba, że są one niezadane w odniesieniu do postępowania toczącego się przed organem pierwszej instancji. Materiał aktowy kontrolowanej sprawy dowodzi, że skarżąca pismem z 5 lipca 2023 r., doręczonym jej 7 lipca 2023 r., została zawiadomiona o terminie kontroli obiektów budowlanych prowadzonej w trybie art. 81, art. 81a i 81c ust. 1 Prawa budowlanego. Powiadomiona również została wszczęciu spornego postępowania i już wówczas pouczona o treści art. 10 § 1 k.p.a. (czego dowodem jest zawiadomienie z 26 lipca 2023 r. i zwrotne potwierdzenie odbioru korespondencji - k. 30 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Również przed wydaniem decyzji z 19 czerwca 2024 r. organ pierwszej instancji dwukrotnie zawiadomieniami z 15 września 2023 r. (k. 31) i 12 kwietnia 2024 r. (k. 38), doręczonymi jej 30 lipca 2023 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru - k. 32) i 17 kwietnia 2024 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru - k. 41), pouczył skarżącą o prawnej możliwości zapoznania się z aktami sprawy, wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i zgłoszonych żądań. Akta administracyjne dowodzą, że skarżąca z możliwości tej jednak nie skorzystała. Wyjaśnić w tym miejscu trzeba, że to strona decyduje o skorzystaniu z przysługujących jej uprawnień procesowych. Jeśli wiec z wiadomych sobie przyczyn z uprawnień tych nie korzysta, pomimo zapewnienia jej takiej możliwości przez organ, wówczas nie może skutecznie podnosić zarzutu pozbawienia możliwości czynnego udziału w toku postępowania. Trzeba mieć wreszcie na względzie, że nieskorzystanie przez stronę z możliwości wzięcia czynności udziału w postępowaniu, nie stanowi przeszkody do wydania przez organ rozstrzygnięcia w sprawie, zwłaszcza gdy zgromadził on w tym celu kompletny materiał dowodowy. Nadto, żaden przepis prawa nie nakłada na organ obowiązku wskazania w treści decyzji czy strona zapoznała się z aktami sprawy. Dodatkowo podkreślić wypada, że czynności kontrolne w rozumieniu art. 81 Pr. bud. nie są tożsame z oględzinami jako czynnością procesową przewidzianą w kodeksie postępowania administracyjnego w treści art. 79 k.p.a., nie mają w związku z tym do nich zastosowania wymogi wynikające z treści tego przepisu jak: zawiadomienie o miejscu i terminie oględzin na siedem dni przed terminem oraz zagwarantowanie stronie prawa udziału w oględzinach (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 lutego 2022 r., II OSK 627/19 - https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jeśli zaś chodzi o postępowanie odwoławcze, to niewątpliwie organ drugiej instancji przed wydaniem decyzji nie pouczył strony skarżącej o możliwości zapoznania się i wypowiedzenia w kwestii zgromadzonego materiału dowodowego. Strona nie została również powiadomiona o przeprowadzonych w toku uzupełaniającego postępowania dowodowego oględzinach, których zasadniczym celem było potwierdzenie dokonanych uprzednio ustaleń organu pierwszej instancji o rozbiórce budynków gospodarczych stanowiących przedmiot spornego postępowania. Powyższe uchybienia, wobec tego, że skarżąca w toku postępowania administracyjnego oraz sądowego nie zdołała skutecznie podważyć ustaleń o dokonanej rozbiórce 4 budynków gospodarczych, zaś jej zarzuty koncentrują się wokół zagadnień nie stanowiących przedmiotu spornego postępowania, pozostają jednak bez istotnego wpływu na wynik sprawy. W judykaturze sądów administracyjnych ugruntowało się stanowisko, które Sąd w pełni podziela, że dla skuteczności zarzutu naruszenia zasady czynnego udziału stron w każdym stadium postępowania, koniecznym jest wykazanie, że uchybienie tej zasadzie uniemożliwiło skarżącej przeprowadzenie konkretnych czynności procesowych, a w konsekwencji tego, realizację przysługujących jej uprawnień, jak również, że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy (vide: wyroki NSA: z 11 czerwca 2024 r., II OSK 2164/21; z 6 listopada 2024 r., II OSK 147/22; z 19 listopada 2024 r., I OSK 1748/21; z 27 listopada 2024 r., II OSK 329/22 - wszystkie dostępne jak wskazano wyżej). Omówione wyżej warunki skuteczności zarzutu naruszenia zasady czynnego udziału stron w kontrolowanym postępowaniu nie zostały spełnione.
Lektura skargi, poddanej sądowej kontroli decyzji Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego jak i udzielonej przezeń odpowiedzi na skargę dowodzi, że przed organami nadzoru budowlanego toczą się odrębne postępowania administracyjne dotyczące innych obiektów budowlanych znajdujących się na terenie spornej nieruchomości, czego przykładem jest chociażby postępowanie dotyczące murowanego budynku gospodarczego. Z dokumentów tych wynika również, że skarżąca jest stosunkowo aktywna przed organami nadzoru budowlanego składając liczne skargi w trybie art. 227 - 239 k.p.a.
Mając powyższe na względzie stwierdzić trzeba, że wobec wyraźnie ustalonego przez organ pierwszej instancji przedmiotu spornego postępowania, trafnie poza zakresem rozważań i zainteresowania organów nadzoru budowalnego obu instancji pozostawały kwestie związane z legalnością budynku gospodarczego z pustaków, datą jego wybudowania, odległością od granicy, widoku dachów z okien skarżącej, kilkumetrowej przerwy w istniejącym kompleksie budynków.
Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę, o czym orzekł jak w sentencji wyroku.
ds
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło