II SA/Łd 960/05

Dnia 05 grudnia 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA: Sławomir Wojciechowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA: Jolanta Rosińska, Asesor WSA: Renata Kubot-Szustowska, Protokolant asystent sędziego Katarzyna Orzechowska, po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2005 roku na rozprawie sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [..] Nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. przyznał J. S. zasiłek okresowy w wysokości po 138,30 zł na okres trzech miesięcy tj. od dnia 1 maja 2005 r. do 31 lipca 2005 r. Wskazał, że zasiłek okresowy na częściowe pokrycie kosztów bieżących potrzeb został przyznany wnioskodawcy w oparciu o wywiad rodzinno środowiskowy oraz z uwagi na trudną sytuację spowodowaną bezrobociem. Odwołanie od decyzji z dnia [..] przyznającej zasiłek okresowy wniósł J. S. Wskazał, iż , nie zostało mu przyznane minimum socjalne oraz mieszkanie , o które się zwracał" Podkreślił, iż jego zdaniem to ustawa z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin ( Dz.U. Nr 32, poz. 140) spowodowała jego ciężką sytuację. Dodał, iż odmówiono mu wydania kopii lub kserokopii przeprowadzonego wywiadu środowiskowego. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., po rozpatrzeniu odwołania J. S. od decyzji Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] przyznającej zasiłek okresowy w przedmiotowej sprawie, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium wskazało, iż zgodnie z art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz.U. z 2004 r., Nr 64, poz. 593 ze zm.) zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego. Zasiłek okresowy przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodzinie , której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. Zasiłek okresowy ustala się : 1) w przypadku osoby samotnie gospodarującej – do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie; 2) w przypadku rodziny – do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny. Kwota zasiłku okresowego nie może być wyższa niż 50 % różnicy (odpowiednio ) między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, przy czym zgodnie z art. 147 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy – w 2005 r. minimalna wysokość zasiłku okresowego wynosi w przypadku osoby samotnie gospodarującej -30 % różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby. Okres na jaki przyznawany jest zasiłek okresowy ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy. Kolegium podniosło, iż , iż J. S. spełnia przesłanki określone w art. 38 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, wobec tego przysługuje mu zasiłek okresowy w wysokości określonej przepisami prawa. Z akt sprawy wynika, że skarżący obecnie nie posiada żadnego dochodu. Zatem minimalna wysokość zasiłku okresowego wynosi dla skarżącego 138,30 zł ( 30 % kwoty 461 zł) Taką też kwotę zasiłku okresowego przyznano zainteresowanemu na okres trzech miesięcy od dnia 1 maja 2005 r. do dnia 31 lipca 2005 r. J. S. zakwestionował wysokość zasiłku stwierdzając, że występował o ,, minimum socjalne" , nie wskazał jednak jaka kwota jego zdaniem stanowi owo ,, minimum socjalne". Odnosząc się do zarzutu skarżącego Kolegium wyjaśniło, ze żaden przepis ustawy o pomocy społecznej nie używa pojęcia ,, minimum socjalne". Trudno więc na podstawie tej ustawy oceniać o jaką wysokość i jaki rodzaj zasiłku ubiegał się skarżący. Zasiłek okresowy został przyznany zgodnie z wnioskiem pracownika socjalnego przeprowadzającego wywiad środowiskowy. Kolegium dodało, iż w sprawach świadczeń z pomocy społecznej konieczne jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, którego celem jest przede wszystkim ustalenie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej wnioskodawcy. W tym celu pracownik socjalny przeprowadza wywiad środowiskowy ( rodzinny) w toku, którego ustala sytuację życiową osoby ubiegającej się o przyznanie pomocy społecznej, a także ustala przyczyny wstępujących trudności. Ponadto pracownik socjalny powinien przy współudziale osoby zainteresowanej opracować plan pomocy oraz zasady współdziałania tej osoby z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. W tym celu ośrodek pomocy społecznej zawiera kontrakt socjalny z osobą ubiegającą się o świadczenie z pomocy społecznej ( art. 108 ust. 1) Brak współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie ich postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia pracy przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego przez osobę uzależnioną może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymaniu świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. W niniejszej sprawie, co podniosło Kolegium pojawiły się trudności związane z przeprowadzeniem wywiadu środowiskowego. W dniu 30 maja 2005 r. pracownik socjalny udał się na posesję J. S. celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego oraz spisania kontraktu socjalnego. Wobec tego, iż wnioskodawcy nie było w domu, pracownik ustalił z jego matką , że w dniu 1 czerwca 2005 r. ponownie przyjedzie na wywiad w godzinach przedpołudniowych. We wskazanym dniu zainteresowany udzielił pracownikowi socjalnemu informacji dotyczących tylko pierwszej części kwestionariusza wywiadu. Odmówił udzielenia wywiadu w części II i III oraz spisania kontraktu socjalnego i przyjęcia artykułów żywnościowych. Decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi J. S., wnosząc o jej uchylenie i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, przyznającej zasiłek okresowy od dnia 1 maja 2005 r. do 31 lipca 2005 r. w wysokości 138,30 zł. W skardze skarżący poprosił o wyjaśnienie czy kwota przyznanego mu zasiłku jest zgodna z przepisami prawa i służy do zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych w warunkach odpowiadających godności człowieka. Skarżący zakwestionował sposób wypłacania przyznanej pomocy przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w R. Poinformował, iż w dniu 1 czerwca 2005 r. odmówił podpisania kontraktu socjalnego z pracownikiem socjalnym oraz nie wyraził zgody na podpisanie wywiadu środowiskowego, ponieważ nie wypłacono mu zasiłku okresowego za miesiąc styczeń- luty-maj 2005 r." Podniósł również kwestię podjęcia zatrudnienia w Zakładzie Usług Komunalnych w R. oraz odbioru przeterminowanych produktów spożywczych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o oddalenie skargi, wskazując ponownie, iż zaskarżona decyzja jest prawidłowa, skarżący spełnia przesłanki określone w ustawie o pomocy społecznej do przyznania mu zasiłku okresowego w minimalnej wysokości obowiązującej w 2005 r, tj. 30 % różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby. Odnosząc się do zarzutu wstrzymania wypłaty zasiłku okresowego za okres styczeń – luty-maj 2005 r. Kolegium podkreśliło, że zgodnie z art. 130 § 1 i 2 kpa, przed upływem terminu do wniesienia odwołania, decyzja nie ulega wykonaniu , zaś wniesienie odwołania w terminie wstrzymuje wykonanie decyzji. Zatem po wniesieniu odwołania przez J. S. decyzja przyznająca zasiłek okresowy nie mogła być wykonana do czasu rozpatrzenia odwołania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Ostateczna decyzja Kolegium w przedmiocie zasiłku okresowego za okres od 1 stycznia 2005 r. do 30 kwietnia 2005 r. zapadła w dniu 8 lipca 2005 r. , natomiast za okres od 1 maja 2005 r. do 31 lipca 2005 r.- w dniu 16 sierpnia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25.lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego. Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), zwanej w dalszej części rozważań u.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 u.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 u.p.s.a.). Rozpatrując skargę w tak zakreślonej kognicji oraz analizując dokumenty zawarte w aktach administracyjnych, Sąd nie dopatrzył się uchybień, które musiałyby skutkować uchyleniem zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji. W ocenie Sądu , zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a skarga nie jest zasadna Zaznaczyć należy, iż przedmiotem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. z dnia [..] było rozstrzygnięcie o przyznaniu skarżącemu zasiłku okresowego, a nie jak podnosi zainteresowany w odwołaniu od decyzji organu I instancji oraz w skardze do sądu przyznanie ,, minimum socjalnego i mieszkania" Prawidłowo w ocenie Sądu, wniosek skarżącego oraz inne pisma skarżącego znajdujące się w aktach administracyjnych, w których domaga się on przyznania ,, minimum socjalnego i mieszkania" zostały zakwalifikowane jako wniosek o przyznanie zasiłku okresowego, zgodnie ze wskazaniami pracownika socjalnego przeprowadzającego wywiad środowiskowy. Dodatkowo Kolegium wyjaśniło zainteresowanemu, iż ustawa o pomocy społecznej nie używa pojęcia ,, minimum socjalnego". W zakresie kompetencji organów orzekających o pomocy społecznej na podstawie ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz.U. z 2004 r., Nr 64, poz. 593 ze zm.) , nie leży możliwość orzekania - przyznania kwoty minimum socjalnego i mieszkania o co zwracał się skarżący. Zgodnie z przepisem art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 roku o pomocy społecznej celem tejże pomocy jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwienie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka. Nie oznacza to wcale obowiązku organu do dostarczania wszelkich niezbędnych środków do życia obywatelom w kraju. Osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej ( art. 4 ustawy ). Nie należy również zapominać, że kondycja finansowa i wydolność zarobkowa obywateli jest pewną wypadkową wykształcenia, starań własnych osoby fizycznej i uwarunkowań czasowych i przestrzennych, w których przyszło jej żyć. Z uwagi na powyższe obywatele korzystający z pomocy społecznej nie mogą przerzucać całkowicie obowiązku dostarczania im środków do życia na Państwo. Winni oni podejmować również starania własne w celu uzyskania ( zarobienia ) środków finansowych na swe utrzymanie. Stosownie do stanowiska utrwalonego w orzecznictwie Naczelnego Sadu Administracyjnego, organ administracji działając na podstawie przepisów prawa przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia obowiązany jest stosownie do art. 7 kpa załatwić sprawę zgodnie z słusznym interesem obywatela, o ile interes społeczny nie stoi temu na przeszkodzie, ani nie przekracza to możliwości organu wynikających z przyznanych mu środków ( por: wyrok NSA z dnia 5 marca 1998 r I SA 984/97, LEX 45812, wyrok NSA z dnia 9 lutego 2001 r. I SA 2116/00, LEX nr 79609) Sąd nie znalazł również podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem decyzji rozstrzygającej o przyznaniu zasiłku okresowego i jego rozmiarze. Sąd podzielił w całości argumenty wywiedzione w zaskarżonej decyzji oraz w odpowiedzi na skargę. Należy bowiem podkreślić, że organy pomocy społecznej przyznają świadczenia w oparciu o przyznane środki finansowe , których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach realizować muszą swoje ustawowe cele. Organ I instancji, przyznając J. S. zasiłek okresowy w wysokości 138,30 zł na okres trzech miesięcy od dnia 1 maja 2005 r. do dnia 31 lipca 2005 r. wskazał, iż jest on uprawniony co do zasady do otrzymania pomocy w zakresie zasiłku okresowego ze względu na trudną sytuację spowodowaną bezrobociem, ale podniósł również, iż kwota zasiłku okresowego nie może być wyższa niż 50 % różnicy miedzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, a w 2005 r. minimalna wysokość zasiłku okresowego wynosi w przypadku osoby samotnie gospodarującej -30 % różnicy pomiędzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej rodziny. Okres na jaki przyznawany jest zasiłek okresowy ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy. Organ bezpośrednio zajmujący się rozdziałem środków z tytułu opieki społecznej jest najlepiej zorientowany, co do niezbędnej pomocy dla uprawnionych z jednej strony, a co do możliwości finansowych organu pomocowego z drugiej strony. Kiedy środki przekazywane z budżetu nie wystarczają dla stale wzrastającej liczby potrzebujących, właściwe organy powinny wyważyć w ramach tzw. uznania administracyjnego przyznawaną pomoc z uwzględnieniem sytuacji subiektywnej uprawnionych i sytuacji obiektywnej. W ocenie Sądu zarówno zaskarżona jak i poprzedzająca ją decyzja spełniają przytoczone kryteria. Reasumując powyższe stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa a przedstawiona przez organ w uzasadnieniu wykładnia przepisów prawa oraz przytoczona argumentacja zasługują na uwzględnienie. Wskazane w skardze uchybienia nie stanowią naruszenia prawa materialnego ani naruszenia przepisów postępowania, a już z pewnościq nie miały ani nie mogły mieć wpływu na wynik sprawy - w rozumieniu art. 145 § 1 pkt. 1 k.p.a. Nie zachodzą, też kodeksowe przesłanki do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji ( art. 145 § 1 pkt. 2 k.p.a.), ani też kodeksowe lub wynikajace z innych przepisów przesłanki do stwierdzenia naruszenia prawa ( art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a.). Rozpoznając sprawę Sąd nie stwierdził więc naruszenie prawa materialnego, które miałoby wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też innego naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogłoby ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze skargę jako bezzasadną oddalono na podstawie art. 151 u.p.s.a.