II SA/Łd 961/10

Dnia 25 stycznia 2011 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi - Wydział II Agnieszka Grosińska po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2011 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku J.M. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego w sprawie ze skargi J.M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podziału nieruchomości postanawia odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. AG II SA/Łd 961/10 U z a s a d n i e n i e J.M. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego w związku ze skargą na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. w przedmiocie podziału nieruchomości. Jak wynika z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz dwojgiem dorosłych dzieci w wieku 31 i 29 lat, a także z córką żony w wieku 16 lat. Posiada dom o powierzchni 150 m kw. (z barem) oraz działkę o powierzchni 1600 m kw. Skarżący osiąga dochody z tytułu wynagrodzenia w wysokości 5000 złotych. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że bar przynosi małe zyski. Ponadto strona skarżąca oświadczyła, iż nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym i rzecznikiem patentowym. W wykonaniu zarządzenia z dnia 28 grudnia 2010 r., na podstawie art. 255 p.p.s.a., skarżący został wezwany do udzielenia dodatkowych informacji, pozwalających na ustalenie jego zdolności płatniczych. W piśmie z dnia 13 stycznia 2011 r. strona oświadczyła, że posiada samochód [...] o wartości 3500 złotych (17-letni), samochód [...] o wartości 10.000 złotych (11 lat). Wartość domu wyceniona została na kwotę 550.000 złotych. Strona podała również, że zaciągnęła kredyt na materiały budowlane w wysokości 180.000 złotych (rata miesięczna – 1518,77 złotych) oraz kredyt w kwocie 35.000 złotych na wyposażenie baru (rata miesięczna – 677,96 złotych). Skarżący przedstawił również wyciąg z rachunku bankowego, z którego wynika, że na dzień 14 stycznia 2011 r. posiada on środki w wysokości 6.169,60 złotych. W wyciągu wynika również, że faktycznie otrzymywane wynagrodzenie to kwota rzędu 5.619,58 złotych. Skarżący przedstawił zestawienie z księgi przychodów i rozchodów, według którego obroty z tytułu sprzedaży w barze kształtowały się na poziomie 38.326,89 złotych. Strona załączyła ponadto oświadczenie żony, że nigdzie nie pracuje i nie osiąga żadnych dochodów, a także rachunki za energię elektryczną (grudzień 2010 r. – 348,36 złotych, styczeń 2011 r. – 332,23 złotych), potwierdzenie uiszczenia podatku od nieruchomości z odsetkami za zwłokę w wysokości 1.052 złotych oraz opłaty za wywóz nieczystości (75 złotych). Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Stanowi ono realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie prawa człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 ze zm.). Wskazać jednak należy, iż prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W przypadku, gdy dostęp jednostki do sądu jest ograniczony, czy to przez działanie prawa, czy faktycznie, ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne ze wskazanymi wyżej przepisami Konstytucji i Konwencji, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa i gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, do realizacji którego stosowane środki zmierzały. Stąd ograniczona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, a sposób, w jaki ta procedura funkcjonuje w poszczególnych sprawach, winien być pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności i nie powinien rzutować na istotę prawa dostępu do sądu (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 lipca 2002 roku w sprawie P., C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, opubl. Lex nr 75481). Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Otóż przede wszystkim podkreślić należy, iż skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Oznacza to, iż strona zobowiązana była do wykazania, iż nie posiada jakichkolwiek środków na udział w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Przedstawione przez stronę informacje i dokumenty nie dają jednak podstaw do twierdzenia, iż skarżącego zaliczyć można do kręgu osób, którym przypisać można jakikolwiek stopień ubóstwa, warunkujący przyznanie prawa pomocy. Sąd miał na uwadze przede wszystkim fakt, iż skarżący uzyskuje dochody ze stosunku służbowego oraz prowadzi działalność gospodarczą, w związku z którą dokonuje znacznych inwestycji. Wysokość deklarowanych dochodów, a także ponoszonych wydatków nie świadczy o trudnej sytuacji materialnej skarżącego. Przeciwnie, sytuacja skarżącego wydaje się być dobra i ustabilizowana, czego dowodem jest jego stwierdzenie zawarte w piśmie z dnia 13 stycznia 2011 r., że "dużo zarabia, dużo wydaje". Podkreślenia wymaga, że miesięczne raty zaciągniętych kredytów niemal dwukrotnie przekracza wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę. Ubieganie się zatem o prawo pomocy osoby, której tylko jeden z wydatków (raty kredytu) przekracza wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę nie znajduje uzasadnienia. Ponadto sama okoliczność spłacania przez skarżącego kredytu nie przesądza o braku możliwości poniesienia kosztów postępowania. Przeciwnie biorąc pod uwagę obecne realia, tj. konieczność spełnienia wysokich kryteriów majątkowych przy obliczaniu zdolności kredytowej, uzyskanie i korzystanie z kredytów o tak znacznej wysokości wskazuje na płynność finansową skarżącego. W innym wypadku bank nie przyznałby kredytu, zwłaszcza osobie, której działalność nie rokuje na jego spłatę. Odnosząc się zatem do wskazywanej przez stronę wysokości wydatków, które uniemożliwiają zdaniem skarżącego ponoszenie ciężaru udziału w postępowaniu sądowym (raty kredytów, opłaty za energię czy podatek od nieruchomości), stwierdzić należy, iż dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy nie tyle jest istotna wysokość deklarowanych przez stronę wydatków, co kwota wydatków uznawanych za niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny i zapewnienia jej prawidłowego funkcjonowania. Tymczasem analiza struktury wydatków, jakie zostały wskazane przez skarżącego, tj. w szczególności na nakłady inwestycyjne czy też za telefon komórkowy (ok. 200 złotych) nie uzasadnia twierdzenia, iż były to wydatki, których ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. O ile bowiem nie ulega wątpliwości, iż za wydatki konieczne uznać należy koszty energii elektrycznej, zakupu żywności czy środków czystości, to jednak posługiwanie się argumentem o przeznaczeniu znacznej kwoty na spłatę kredytów zaciągniętych na inwestycje nie może zasługiwać na aprobatę. Nie bez znaczenia dla oceny zdolności płatniczych strony jest fakt, iż na dzień 14 stycznia 2011 r. na rachunku bankowym skarżącego pozostawała kwota w wysokości umożliwiającej nie tylko pokrycie kosztów sądowych, ale również zapłatę wynagrodzenia pełnomocnikowi ustanowionemu z wyboru. Reasumując - strona dla wydatków związanych z postępowaniem sądowym jest w stanie znaleźć pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków niebędących koniecznymi dla utrzymania oraz poczynienie oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu. AG