II SA/Łd 97/05

Dnia 14 czerwca 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień, Asesor WSA Renata Kubot – Szustowska, Protokolant asystent sędziego Anna Dębowska, po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2005 roku na rozprawie sprawy ze skargi M. M. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich - uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...], Nr [...]. II SA/Łd 97/05 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] Nr [...], wydaną na podstawie art. 1 - 4 oraz art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 z późn. zm.), Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił M. M. przyznania uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że strona wystąpiła z wnioskiem o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu urodzenia w czasie deportacji rodziców do pracy przymusowej na rzecz III Rzeszy. Po rozpoznaniu wniosku strony organ stwierdził, że wnioskowany przez stronę rodzaj represji nie jest represją w rozumieniu cytowanej ustawy. Z tego też względu Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił przyznania stronie uprawnień kombatanckich z wnioskowanego tytułu. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy M. M. wskazała, że decyzja z dnia [...] jest dla niej krzywdząca. Podkreśliła, że Fundacja A uznała, że wnioskodawczyni doznała represji i prześladować z tytułu deportacji na teren III Rzeszy. Odwołująca wskazała, że od momentu poczęcia jej mama żyła w ciągłym strachu – ciężka praca, ciągłe niedożywienie i brak wypoczynku miały wpływ na psychikę dziecka zarówno w okresie ciąży jak i po urodzeniu. Decyzją z dnia [...] Nr [...], wydaną na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 1 - 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity Dz.U. z 2002 r., Nr 42, poz. 371), Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]. W uzasadnieniu decyzji organ rozpatrujący sprawę w II instancji wskazał, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona przedstawiła zawiadomienie Fundacji A o przyznaniu świadczenia z tytułu deportacji na teren III Rzeszy. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych stwierdził, że Fundacji A nie można utożsamiać z Urzędem do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, ponieważ jest to odrębna i niezależna od Urzędu instytucja, działająca na podstawie własnych, odrębnych przepisów, zaś Urząd działa w oparciu o ustawy, w tym o ustawę kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Ponadto strona nie podała nowych faktów, które byłyby nieznane organowi w czasie wydawania decyzji w I instancji. W ocenie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, bezspornym jest, że podnoszona przez stronę okoliczność pracy przymusowej podczas deportacji ciężarnej matki zainteresowanej, nie ma wpływu na przyznanie uprawnień kombatanckich stronie. Ponadto, fakt urodzenia strony podczas pobytu rodziców na robotach przymusowych na terenie Niemiec nie jest represją w rozumieniu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi M. M. wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji. Wskazała, że decyzja jest dla niej krzywdząca z uwagi na fakty pominięte przy weryfikacji wniosku, a mające istotne znaczenie w sprawie. Skarżąca zarzuciła organowi stronniczość i pominięcie, że represje doznawane podczas deportacji przez matkę jak również przez urodzone w tym czasie dziecko mają bezpośredni wpływ na życie skarżącej. Obecnie konsekwencją deportacji są depresja lękowa i inne przedwczesne stany chorobowe. M. M. ponownie podkreśliła głód, stres oraz ciężkie warunki bytowe, jakich doznawała wraz z matką podczas wywiezienia na teren III Rzeszy. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie. Organ podniósł argumenty wskazane już w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wskazał nadto, że poinformowano stronę, że podnoszone przez nią okoliczności mogą stanowić podstawę przyznania uprawnień na podstawie przepisów ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87, poz. 395 ze zm.). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z przepisami art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Analogiczne unormowanie zawarte zostało w przepisie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga podlega oddaleniu. Przeprowadzając taką kontrolę, sąd zgodnie z art. 134 § 1 powołanej ustawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może więc dokonać oceny zaskarżonej decyzji także w innym zakresie niż zakres, w jakim zakwestionowała decyzję strona skarżąca. Skarżąca wnosiła o przyznanie jej uprawnień kombatanckich z tytułu urodzenia podczas pobytu matki na robotach przymusowych w Niemczech. Jednym z załączonych dokumentów jest opinia Kombatanckiego Związku Dzieci Wojny RP zawierająca wniosek o przyznanie świadczenia pieniężnego określonego w ustawie z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej (Dz.U. nr 87 poz.395 z późn. zmianami). W uzasadnieniu wniosku jedyna wskazana przez nią przesłanka ubiegania się o uprawnienia kombatanckie to właśnie fakt urodzenia na terytorium III Rzeszy, podczas pobytu rodziców na pracach przymusowych. Nie ulega wątpliwości, że skarżąca nie legitymuje się uprawnieniami niezbędnymi do przyznania uprawnień kombatanckich. W tym kontekście zaskarżona decyzja jest trafna. Niemniej skargę z innych przyczyn, niż wskazane przez M. M. należało uznać za zasadną. Postępowanie w sprawie zostało wszczęte na wniosek. Zainteresowana wypełniła formularz, w którym wskazała, iż żąda przyznania jej uprawnień kombatanckich. Organ nie jest jednak związany wnioskiem w tym znaczeniu, że w razie wątpliwości winien dążyć do wyjaśnienia rzeczywistych intencji strony. W tej sprawie tego nie uczyniono. Bez wątpienia wskazane przez skarżącą okoliczności faktyczne nie stanowią podstawy do ubiegania się o uprawnienia kombatanckie. Należało jednak rozważyć, czy w istocie M. M. nie ubiega się o świadczenie pieniężne z tytułu deportacji do pracy przymusowej (tu z tytułu urodzenia podczas pobytu matki na robotach przymusowych), zwłaszcza wobec załączonej opinii zawierającej taki wniosek i wobec faktu, iż okoliczności faktyczne podawane przez skarżącą – przy spełnieniu pozostałych przesłanek, czego sąd nie rozważa – mogłyby uprawniać do przyznania świadczenia w trybie powołanej wyżej ustawy. Taka rozbieżność pomiędzy treścią żądania a załączonych dokumentów winna zostać rozwiązana w toku postępowania wyjaśniającego. Organy tego nie uczyniły, należy zatem stwierdzić, że doszło do nie wyjaśnienia okoliczności faktycznych niezbędnych do prawidłowego rozstrzygnięcia. Uchybienie to skutkuje uchyleniem obydwu decyzji na podstawie art. 145 §1 pkt.1c i art. 152 ustawy o p.s.a.