II SA/Łd 97/13

Dnia 26 marca 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek (spr.) Sędzia WSA Jolanta Rosińska Protokolant specjalista Dominika Janicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2013 roku sprawy ze skargi M. Ś. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] znak: [...] w przedmiocie sprzeciwu w sprawie zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych oddala skargę. a.bł. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...], Nr [...], po rozpoznaniu odwołania M. Ś., utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...], Nr [...] w sprawie zgłoszenia sprzeciwu wobec zamiaru wykonania prac budowlanych polegających na budowie przydomowej oczyszczalni ścieków na działkach Nr ewid. 29 i 30 zlokalizowanych w S. przy ul. A. Jak wynika z dokumentów załączonych do akt administracyjnych, w dniu 14 września 2012 roku do organu pierwszej instancji wpłynęło zgłoszenie M. Ś., dotyczące budowy przydomowej oczyszczalni ścieków na działkach Nr ewid. 29 i 30 położonych w S. przy ul. A. Starosta [...] decyzją [...] z dnia [...] wniósł sprzeciw podnosząc, iż działki, na których inwestor planuje wybudowanie przydomowej oczyszczalni ścieków zlokalizowane są na terenie objętym siecią kanalizacji sanitarnej, a inwestor ma możliwość przyłączenia się do niej. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał przepis art. 30 ust. 6 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (t. j. Dz. U. z 2010 roku Nr 243, poz. 1623 ze zm.). Odwołanie od powyższej decyzji wniósł M. Ś. wskazując, że budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie i ekonomicznie nieuzasadniona, gdyż długość przyłącza kanalizacyjnego wynosiłaby 68 m i wymaga wykonania trzech studzienek kanalizacyjnych. Dodatkowo niezbędnym okazuje się na tym terenie wybudowanie przepompowni, bowiem trudno zachować spadki na długości 68 m w stosunku do istniejącej kanalizacji w ulicy. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji podnosząc, iż budowa indywidualnych przydomowych oczyszczalni ścieków o wydajności do 7.50 m3 na dobę, zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, wymaga zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno – budowlanej. Zgłoszenia należy dokonać przed rozpoczęciem robót budowlanych, a do wykonania robót można przystąpić, jeżeli organ w terminie 30 dni od dnia doręczenia zgłoszenia nie wniesie w drodze decyzji sprzeciwu. Właściwy organ może wnieść sprzeciw między innymi jeżeli budowa lub wykonywanie robót budowlanych objętych zgłoszeniem narusza ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub inne przepisy (art. 30 ust. 6 pkt 2 Prawa budowlanego). Organ pierwszej instancji zgłaszając sprzeciw uznał, że skoro bezpośrednio do działki inwestora, na której zlokalizowany jest budynek mieszkalny dochodzi kolektor kanalizacji sanitarnej, to inwestor ma możliwość przyłączenia się do kanału sanitarnego. Obowiązek ten wynika z § 26 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.), zgodnie z którym działka budowlana, przewidziana pod zabudowę budynkami przeznaczonymi na pobyt ludzi, powinna mieć zapewnioną możliwość przyłączenia uzbrojenia działki lub bezpośrednio budynku do sieci wodociągowej, kanalizacyjnej, elektroenergetycznej i ciepłowniczej. W razie braku warunków przyłączenia sieci wodociągowej i kanalizacyjnej działka może być wykorzystana pod zabudowę budynkami przeznaczonymi na pobyt ludzi, pod warunkiem zapewnienia możliwości korzystania z indywidualnego ujęcia wody, a także zastosowania zbiornika bezodpływowego lub przydomowej oczyszczalni ścieków, jeżeli ich ilość nie przekracza 5 m3 na dobę (§ 26 ust. 3 w/w rozporządzenia). W ocenie organu odwoławczego w sprawie istotny jest przepis zawarty w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 roku o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j. Dz. U z 2005 roku Nr 236, poz. 2008 ze zm.) z którego wynika, że nieczystości ciekłe powstające w gospodarstwie domowym na danej nieruchomości winny być odprowadzane do kanalizacji sanitarnej, a w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona nieruchomość należy wyposażyć w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub przydomową oczyszczalnię ścieków. Reasumując, organ wskazał, że jeżeli na danym terenie istnieje sieć kanalizacyjna to zasadą jest obowiązek podłączenia danej nieruchomości do takiej sieci chyba, że nieruchomość jest już wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków. Na terenie objętym zgłoszeniem istnieje sieć kanalizacji sanitarnej, co zdaniem organu, pociąga za sobą obowiązek przyłączenia się do tej sieci. W związku z tym, iż z akt sprawy nie wynikało, iż nie istnieją warunki techniczne do podłączenia nieruchomości inwestora do istniejące sieci kanalizacyjnej usytuowanej w drodze gminnej, organ odwoławczy wezwał go do przedłożenia stosownego dokumentu właściwego gestora sieci. Gestor sieci powinien wypowiedzieć się poprzez określenie warunków technicznych dla możliwości takiego podłączenia. Inwestor jednak nie wykazał, iż nie ma realnej możliwości podłączenia się do sieci kanalizacyjnej. Ustosunkowując się do zarzutów odwołania organ wyjaśnił, że rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji odnosi się jedynie do kwestii zgłoszenia zamiaru budowy przydomowej oczyszczalni, nie przesądza o finansowych bądź technicznych aspektach przyłączenia. W skardze na powyższą decyzję M. Ś. wskazał na naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, art. 140 Kodeksu cywilnego oraz art. 7, art. 77 i art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich niezbędnych czynności zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz brak zebrania całości materiału dowodowego sprawy. Na tej podstawie autor skargi wniósł o uchylenie decyzji drugiej, jak i pierwszej instancji. W motywach skargi M. Ś. opisał dotychczasowy przebieg postępowania podnosząc, iż budowa kanalizacji sanitarnej na terenie jego działek, z uwagi na ukształtowanie terenu, nie ma uzasadnienia technicznego, ani ekonomicznego. Odległość od sieci – 68 m – skutkuje konicznością wykonania studzienek kanalizacyjnych i przepompowni, co znacząco podwyższa koszty inwestycji. Sytuacja materialna skarżącego nie pozwala na takie nakłady. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nie przewiduje zakazu budowy przydomowej oczyszczalni ścieków. W konkluzji skarżący podniósł, iż ograniczeniem uprawnień właściciela nieruchomości jest nakładanie na tegoż właściciela obowiązku realizacji kosztownego przyłącza kanalizacyjnego w sytuacji gdy na terenie jego działki znajduje się już systematycznie opróżniany bezodpływowy zbiornik na nieczystości, a przede wszystkim właściciel gotowy jest wybudować korzystniejszą z punktu widzenia wymogów ekologii przydomową oczyszczalnię ścieków. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując zarzuty zaprezentowane w uzasadnieniu kwestionowanego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do postanowień art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm.), Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada zgodność z prawem (legalność) zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" – "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Stosownie do uregulowania art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala. Oceniając legalność zaskarżonej decyzji Sąd zważył, że organy administracji architektoniczno – budowlanej prawidłowo ustaliły stan faktyczny i wydały rozstrzygnięcia odpowiadające prawu. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, że skarżący dokonał zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych polegających na budowie przydomowej oczyszczalni ścieków. Wobec stwierdzenia, iż planowana inwestycja znajduje się na terenie objętym siecią kanalizacji sanitarnej, organ pierwszej instancji zgłosił sprzeciw. Po rozpoznaniu odwołania, organ drugiej instancji utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszej instancji. Z treści kwestionowanych w skardze rozstrzygnięć i argumentacji skarżącego prezentowanej w toku postępowania administracyjnego, jak i w treści skargi wynika, iż zasadniczy spór w sprawie sprowadza się do oceny, czy inwestor może zrealizować przydomową oczyszczalnię ścieków, gdy teren planowanej inwestycji znajduje się na obszarze objętym miejską siecią kanalizacji sanitarnej. Na wstępie wskazać należy na zapisy art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego, który stanowi, iż zgłoszenia wykonania robót budowlanych lub budowy na mocy art. 30 ust. 1, należy dokonać przed terminem zamierzonego rozpoczęcia robót budowlanych. Do wykonywania robót budowlanych można przystąpić, jeżeli w terminie 30 dni od dnia doręczenia zgłoszenia właściwy organ administracji architektoniczno – budowlanej nie wniesie, w drodze decyzji, sprzeciwu i nie później niż po upływie 2 lat od określonego w zgłoszeniu terminu ich rozpoczęcia. Przepis art. 30 ust. 6 pkt 2 Prawa budowlanego natomiast określa, iż właściwy organ wnosi sprzeciw, jeżeli budowa lub wykonywanie robót budowlanych objętych zgłoszeniem narusza ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub inne przepisy. Jak już wskazano, rozpoznanie sprawy wymaga oceny, czy budowa przez skarżącego przydomowej oczyszczalni ścieków narusza ustalenia obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego bądź innych przepisów. Jak słusznie wskazały organy obu instancji, planowane przez skarżącego zamierzenie inwestycyjne w ustalonym w sprawie stanie faktycznym koliduje z treścią art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Powołany przepis określa, że właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych. Przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. Powołany przepis przewiduje obowiązki właścicieli nieruchomości w sytuacji braku podstaw do budowy sieci kanalizacyjnej, jak i w sytuacji istnienia takiej sieci. Z jego treści wynika, iż w przypadku braku podstaw do budowy przez gminę sieci kanalizacyjnej, właściciele mają obowiązek wyposażenia nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, przysługuje im zatem prawo wyboru w tym zakresie. Natomiast w razie wybudowania sieci kanalizacyjnej przez gminę właściciele nieruchomości mają obowiązek przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, jednak przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. Zapis ustawy zwalniający z obowiązku przyłączenia obiektu do sieci kanalizacyjnej dotyczy wszystkich stanów faktycznych, w których doszło do budowy przydomowej oczyszczalni ścieków przed wybudowaniem kanalizacji sanitarnej. Gdy sieć kanalizacji jest już wybudowana, właściciel nieruchomości ma obowiązek przyłączenia się do niej. W stanie faktyczny sprawy nie jest kwestionowane przez żadną ze stron, iż na terenie objętym zamierzeniem inwestycyjnym funkcjonuje kanalizacja sanitarna. By skarżący mógł z niej korzystać niezbędnym jest wyłącznie wykonanie odpowiedniego przyłączenia. W tej sytuacji organy słusznie uznały, iż w sprawie zachodzi podstawa do zgłoszenia sprzeciwu wobec zamiaru wykonania robót budowlanych polegających na wybudowaniu przydomowej oczyszczalni ścieków. Fakt istnienia lokalnej sieci kanalizacyjnej obliguje bowiem właściciela nieruchomości do podłączenia swojej nieruchomości do rzeczonej sieci chyba że jego nieruchomość jest już wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków. Obowiązek ten wynika z treści art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Powołany przepis stanowi także podstawę do zgłoszenia sprzeciwu przez organ administracji architektoniczno – budowlanej na mocy art. 30 ust. 6 pkt 2 Prawa budowlanego. Przepis ten, jak wskazywano wcześniej obliguje organ do zgłoszenia sprzeciwu w razie stwierdzenia, iż budowa lub wykonywanie robót budowlanych objętych zgłoszeniem narusza ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub inne przepisy. Zdaniem składu orzekającego, zgłoszenie przez organ administracji architektoniczno – budowlanej sprzeciwu w ustalonym stanie faktycznym było w pełni uzasadnione. Ustosunkowując się do zarzutów skargi wyjaśnić należy, iż organy nie miały obowiązku sięgać do zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, gdyż cytowany już przepis art. 30 ust. 6 pkt 2 Prawa budowlanego posługiwał się spójnikiem "lub", który łączy dwa zdania równorzędne oraz dwie części zdania, wskazując, że jedna z dwóch części jest wystarczająca. W omawianej normie prawnej, posłużeniem się przez ustawodawcę spójnikiem "lub" oznacza, że dla oceny obowiązku zgłoszenia przez właściwy organ sprzeciwu wystarczające jest stwierdzenie, iż planowana budowa jest sprzeczna z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub z innymi przepisami. Również na aprobatę nie zasługuje argument wskazujący na wybór korzystniejszego finansowo dla inwestora rozwiązania. Ani przepis art. 30 ust. 6 pkt 2 Prawa budowlanego, ani przepis art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, nie wprowadza przesłanki, czy też warunku wyboru wariantu korzystniejszego finansowo dla strony. Na uwzględnienie nie zasługuje także zarzut naruszenia art. 140 Kodeksu cywilnego. Przepis ten stanowi, iż w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno – gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. Niewątpliwie prawo własności nie jest prawem absolutnym. W świetle obecnie obowiązujących przepisów uprawnienia właścicielskie, w tym te polegające na swobodnym dysponowaniu nieruchomością i jej zagospodarowaniu, doznają ograniczeń. Ustawodawca wprowadza takie ograniczenia, kierując się zwłaszcza ochroną dobra publicznego i interesu ogółu społeczeństwa, któremu interes jednostkowy w pewnych sytuacjach musi ustąpić pierwszeństwa. Jedną z kategorii takich ograniczeń są te związane z ochroną środowiska naturalnego. Przykładem takiego unormowania jest regulacja powoływanego już art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Konkludując rozważania, Sąd uznał działanie organów administracji w sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego. Skład orzekający nie dopatrzył się naruszenia przepisów procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec czego, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o oddaleniu skargi. a.bł.