II SA/Łd 970/14

Dnia 28 stycznia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia NSA Anna Stępień Sędziowie: Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Magdalena Rząsa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2015 roku przy udziale - sprawy ze skargi Z. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić ze Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat K. B. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ulicy [...] wynagrodzenie w kwocie 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększone o należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. LS Decyzją z dnia [..., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art.138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013r. poz. 267 ze zm.) – w skrócie: "K.p.a." – oraz art. 2 ust. 1, art. 3, art. 7, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2013r., poz. 182 ze zm.) – powoływana także jako: "ustawa", utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Z. z dnia [...], nr [...], w sprawie przyznania Z. M. pomocy w formie zasiłku celowego na zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych w miesiącu lipcu 2014r. w zakresie dofinansowanie do zakupu gazu w wysokości 30,00 zł. W uzasadnieniu decyzji Kolegium w pierwszej kolejności wyjaśniło zasady przyznawania świadczeń na podstawie ustawy o pomocy społecznej, a następnie stwierdziło, że Z. M. (lat 56) prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest osobą bezrobotną zarejestrowaną w PUP w Z. bez prawa do zasiłku, nie osiąga żadnego dochodu, jest osobą niepełnosprawną w stopniu lekkim, leczy się na cukrzycę oraz choroby serca. Wnioskodawca spełnia zatem ustawowe kryteria do przyznania zasiłku celowego. Strona kwestionuje natomiast wysokość przyznanego zasiłku, uznając ją za zbyt niską. Organ odwoławczy podkreślił, że zasiłek celowy nie jest przyznawany na pokrywanie pełnych całomiesięcznych kosztów utrzymania osoby objętej pomocą, lecz ma charakter pomocy doraźnej, ukierunkowanej na konkretny cel bytowy. Oznacza to, że za niezbędną potrzebę bytową należy uznać tylko taką, która jest niezbędna do normalnej egzystencji osoby ubiegającej się o przyznanie zasiłku, w warunkach odpowiadających godności człowieka. Ponadto zasiłek celowy jest świadczeniem o charakterze fakultatywnym, a nie obligatoryjnym, przyznawanym w ramach "uznania administracyjnego" przez organ administracji w miarę jego możliwości finansowych i posiadanych środków. W związku z faktem, że decyzja nie ma charakteru związanego, lecz ma charakter uznaniowy, organ administracji ją podejmujący winien zbadać zasadność przesłanek przemawiających zarówno za przyznaniem specjalnego zasiłku celowego jak i jego odmową. Dopiero w oparciu o te kryteria organ dokonuje wyboru konsekwencji prawnych. Zdaniem Kolegium organ pierwszej instancji wziął pod uwagę zarówno sytuację materialną i zdrowotną wnioskodawcy, jak i własne możliwości finansowe. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, mając na uwadze niewystarczającą wysokość środków przewidzianych w budżecie na zasiłki celowe, liczbę osób wymagających wsparcia oraz ich sytuację życiową, bytową i materialną, ośrodek pomocy musi tak rozpatrywać wnioski o pomoc, by w sytuacji wzrastającego zapotrzebowania na usługi socjalne, objąć pomocą jak największą liczbę osób i rodzin. Organ II instancji na podstawie analizy całości akt zgromadzonych w sprawie doszedł do przekonania, iż przyznana Z. M. pomoc w postaci dofinansownia do opału w kwocie 30 zł jest wystarczająca tym bardziej, że Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Z. systematycznie i w szerokim zakresie udziela stronie wsparcia finansowego w różnej wysokości i formach. Ponadto zasiłek celowy, jak na to wskazuje chociażby jego nazwa, przeznaczony jest na zaspokojenie określonej potrzeby, dlatego też nie może mieć charakteru świadczenia wypłacanego w sposób stały i systematyczny. Zapewnieniu stałego i systematycznego dostarczania środków finansowych służą zasiłek stały oraz zasiłek okresowy, a nie zasiłek celowy. Celem pomocy społecznej jest wspieranie, a nie utrzymywanie podopiecznych, a rolą organu jest racjonalne gospodarowanie ograniczonymi środkami finansowymi, skierowanymi do wszystkich potrzebujących, a nie do jednej osoby, tj. Z. M., która zważywszy na swój wiek (57 lat) i stan zdrowia nie kwalifikujący się do znacznego (a jedynie lekkiego) orzeczenia o stopniu niepełnosprawności winna zaspokajać swe potrzeby życiowe, a przynajmniej większość z nich, w ramach własnych możliwości i starań. Organy pomocy społecznej nie są zobowiązane do pełnego zaspokojenia wszystkich potrzeb wnioskodawców. Z. M. nie może zatem oczekiwać, że ośrodek pomocy społecznej przyzna zasiłek w kwotach pokrywających całość kosztów jego utrzymania. Z. M. złożył skargę do sądu administracyjnego na powyższa decyzję, kwestionując wysokość przyznanego zasiłku celowego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło oddalenie skargi, odwołując się do motywów zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zawiera uzasadnionych podstaw. Problematyka przyznania zasiłku celowego unormowana została w przepisach ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 182 ze zm.), przywoływanej dalej w skrócie jako u.p.s. W myśl art. 39 u.p.s. w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy (ust. 1). Zakup gazu – opału – należy do tych potrzeb, które w ust.2 art. 39 u.p.s. ustawodawca wymienia jako należącą do kategorii potrzeb bytowych niezbędnych. Okoliczność ta jest w sprawie niesporna, bowiem organy uwzględniły wniosek Z. M.. Sporna jest natomiast wysokość udzielonej pomocy. Dla oceny zasadności skargi istotne jest, że zasiłek celowy nie jest świadczeniem obligatoryjnym, które organ administracji publicznej musi przyznać, gdy wnioskodawca spełnia określone ustawą kryteria, lecz ma charakter fakultatywny. Oznacza to, że organ administracyjny, nawet wówczas gdy wnioskodawca spełnia kryteria ustawowe decyduje w ramach uznania administracyjnego, czy zasiłek przyzna.. Co istotne, uznanie administracyjne obejmuje nie tylko ocenę warunków uzasadniających przyznanie wnioskowanej pomocy, ale także wysokość przyznanego świadczenia. Jak słusznie wskazało Kolegium, przesłankami warunkującymi wysokość przyznanej pomocy są możliwości ośrodka pomocy, wielkość środków przeznaczonych na pomoc społeczną, ilość rodzin i osób samotnie gospodarujących ubiegających się o przedmiotową pomoc oraz hierarchię potrzeb, na które środki te mają zostać przeznaczone. W ocenie sądu zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji odpowiadają wskazanym wyżej wymogom, wobec czego nie sposób postawić organom zarzutu naruszenia granic uznania administracyjnego. Bez wątpienia organy administracyjne obu instancji prawidłowo ustaliły i oceniły stan faktyczny sprawy. Poza sporem, niekwestionowana przez organy jest trudna sytuacja życiowa – rodzina, zdrowotna, materialna wnioskodawcy. Te okoliczności stały się przesłanką uwzględnienia wniosku o przyznanie zasiłku na zakup gazu. Trafnie jednak organy wskazują na ograniczone środki, jakimi dysponują oraz na konieczność uwzględniania potrzeb innych świadczeniobiorców. Fakt ten wprawdzie nie został szczegółowo uzasadniony, ale jest to okoliczność znana sądowi z urzędu. Motywy zaskarżonej decyzji odnoszące się do wysokości przyznanego zasiłku są wprawdzie bardzo lakoniczne, ale pozwalają na wniosek, że organy nie naruszyły prawa orzekają o przyznaniu zasiłku na zakup gazu w kwocie 30 zł w lipcu 2014. Jak słusznie zwraca uwagę Kolegium, skarżący jest stałym beneficjentem świadczeń pomocowych. Z akt administracyjnych wynika, że w roku 2014 kilkakrotnie otrzymywał wcześniej zasiłki, także na ten sam cel – zakup gazu. Z urzędu sądowi wiadomo, że kwota zasiłku przyznanego skarżącemu sporną decyzją odpowiada wysokości tego typu świadczeń w rejonie [...]. Podkreślić raz jeszcze należy, że wysokość przyznanego świadczenia o charakterze nieobligatoryjnym (a takim jest zasiłek celowy) pozostaje całkowicie w gestii organu. Słusznie Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśla też subsydiarny charakter przyznawanej pomocy. Jej celem jest wspieranie strony w przezwyciężaniu trudnej sytuacji życiowej, a nie zaspokajanie w pełni nawet najbardziej uzasadnionych potrzeb bytowych. Zasiłek celowy nie jest przyznawany na pokrycie pełnych comiesięcznych kosztów utrzymania osoby objętej pomocą, lecz ma charakter pomocy doraźnej, ukierunkowanej na konkretny, sprecyzowany cel bytowy. Organy pomocy społecznej są upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone środki finansowe, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. Reasumując stwierdzić trzeba, że organy administracyjne prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy i trafnie, choć lakonicznie uzasadniły rozstrzygnięcie, nie naruszając norm prawa materialnego. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ rzeczowo, zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. wyjaśnił skarżącemu przyczyny i okoliczności, które zadecydowały o wydaniu zaskarżonej decyzji. Fakt, iż organ nie uwzględnił wszystkich żądań wnioskodawcy nie oznacza sam w sobie, że naruszył granice uznania administracyjnego. Mając powyższe na względzie, sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 – dalej w skrócie: "p.p.s.a"). O wynagrodzeniu dla adwokata z tytułu niepłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2013r., poz. 461). LS