II SA/Łd 971/08

Dnia 4 marca 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek, Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska, Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.), Protokolant Asystent sędziego Katarzyna Orzechowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2009 roku przy udziale --- sprawy ze skargi B. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania - oddala skargę. Decyzją z dnia [...]r. Prezydent Miasta Ł. na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt 2, ust. 6-8 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) po ponownym rozpatrzeniu sprawy orzekł o zwrocie przez B. D. nienależnie pobranych świadczeń: - zasiłku rodzinnego za okres od 1 czerwca 2004r. do 31 lipca 2005r. w wysokości 989 zł wraz z ustawowymi odsetkami, - dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka za okres od 1 czerwca 2004r. do 28 lutego 2005r. w wysokości 3 620 zł wraz z ustawowymi odsetkami, - dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego za okres od 1 czerwca 2004r. do 31 grudnia 2004r. w wysokości 490 zł wraz z ustawowymi odsetkami, - dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w miesiącu wrześniu 2004r. w wysokości 90 zł wraz z ustawowymi odsetkami, - zasiłku pielęgnacyjnego za okres od 1 czerwca 2004r. do 31 grudnia 2004r. w wysokości 1008 zł wraz z ustawowymi odsetkami; - dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka w miesiącu sierpniu w wysokości 500 zł wraz z ustawowymi odsetkami. Organ wskazał, iż łącznie kwota do zwrotu wynosi 9 616,24 zł. Uzasadniając podstawy rozstrzygnięcia, organ wyjaśnił, iż w dniu 20 stycznia 2005r. wpłynęło do urzędu pismo, z którego wynikało, iż syn strony, M. G., od dnia 22 czerwca 2004r. przebywa u swojego ojca A. G., natomiast strona wychowuje córkę O. D. wraz z jej ojcem A. D. Z załączonego do pisma postanowienia Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia VIII Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 16 sierpnia 2004r. wynika, iż miejscem zamieszkania M. G. jest miejsce zamieszkania jego ojca A. G. W celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy przeprowadzono wywiad środowiskowy, ustalając, iż B.D. mieszka z A. D., z którym w dniu 29 stycznia 2005r. zawarła związek małżeński oraz dzieckiem O. D. Z kolei na podstawie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego u A. G. ustalono, iż mieszka z synem M. G., w dniu 18 stycznia 2005r. M.G. został zameldowany u ojca na pobyt stały. W toku dalszych czynności wyjaśniających organ ustalił, iż B.D. wraz z mężem A. D. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe od 2003 roku, natomiast od narodzin córki O.D. wspólnie wychowują dziecko. Organ podkreślił, iż potwierdzeniem powyższych ustaleń jest oświadczenie B.D. w złożonym pozwie o zaprzeczenie ojcostwa A.G. wobec dziecka O. D. w dniu 18 czerwca 2004r. Reasumując wywiódł, iż strona świadomie wprowadziła organ w błąd, składając we wniosku o zasiłek rodzinny własnoręczny podpis pod oświadczeniem, iż nie wychowuje dziecka razem z ojcem dziecka. Ustalenie to w świetle art. 30 ustawy o świadczeniach rodzinnych uzasadniało stwierdzenie, iż strona nienależnie pobrała świadczenia rodzinne i obowiązana jest do ich zwrotu. Zaznaczył, iż niewątpliwie od dnia 22 czerwca 2004r. strona nie sprawowała osobistej opieki nad dzieckiem M.G. oraz od urodzenia dziecka O.D. zamieszkuje i prowadzi gospodarstwo domowe z ojcem dziecka. W odwołaniu od powyższej decyzji pełnomocnik B. D. podkreślił, iż zaskarżona decyzja jest krzywdząca, niezrozumiała i nieuzasadniona, nie określa kto właściwie ma zwrócić świadczenie nienależne, nie wskazuje podstawy żądania zwrotu i nie wyjaśnia sposobu wyliczenia poszczególnych kwot, które w sumie składają się na kwotę około 10 000 zł. Postanowieniem z dnia [...]r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. na podstawie art. 134 w zw. z art. 129 §2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2001r., Nr 79, poz. 856 ze zm.) stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]r. W motywach rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, iż jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, zaskarżoną w odwołaniu decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]r., pełnomocnik strony odebrał w dniu 28 lipca 2008r. Odwołanie nadane zostało przesyłką pocztową w dniu 13 sierpnia 2008r., o czym świadczy stempel na kopercie. Stosownie natomiast do art. 129 §2 Kpa odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, nadto zgodnie z art. 40 §2 Kpa, jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się temu pełnomocnikowi. W niniejszej sprawie termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 11 sierpnia 2008r., jak wynika ze stempla na przesyłce zawierającej odwołanie została ona nadana w dniu 13 sierpnia 2008r. Kolegium podkreśliło, iż w świetle poczynionych ustaleń niewątpliwie strona uchybiła terminowi do wniesienia odwołania a okoliczność ta obligowała organ do stwierdzenia na podstawie art. 134 Kpa uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W skardze na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi B. D., reprezentowana przez pełnomocnika E. W., podniosła, iż odwołanie zostało wniesione w terminie, zarzuciła, iż organ odwoławczy nie rozpatrzył wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podtrzymało dotychczasową argumentację, wyjaśniając, iż zarzut nierozpoznania wniosku o przywrócenie terminu jest nieuzasadniony, gdyż strona w odwołaniu nie zawarła takiego wniosku. Wniosek o przywrócenie terminu wpłynął dopiero w dniu 23 października 2008r. a jego treść w sposób jednoznaczny przeczy temu co oświadczyła strona w skardze, a ponadto został już rozpatrzony, postanowieniem z dnia 19 listopada 2008r. Kolegium odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania z uwagi na brak łącznego spełnienia przesłanek z art. 58 Kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 1 §1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§2). Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego. Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej w dalszej części rozważań p.p.s.a.). Po myśli art. 134 §1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji Sąd nie stwierdził, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa, które skutkowałoby uwzględnieniem skargi. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 8 października 2008r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. stwierdziło uchybienie przez B. D. terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]r., prawidłowo ustalając, iż strona skarżąca uchybiła zakreślonemu przez ustawodawcę terminowi do wniesienia odwołania, a jednocześnie z odwołaniem nie złożyła wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. Jak wynika bowiem do art. 129 §2 Kpa, odwołanie od decyzji organu administracji I instancji wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia stronie decyzji. W konsekwencji odwołanie wniesione z uchybieniem powyższemu terminowi powoduje, iż odwołanie takie nie wywołuje pożądanych przez stronę skutków prawnych a jednocześnie obliguje organ odwoławczy do zastosowania art. 134 Kpa i wydania postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jego stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości działania, jest związany treścią art. 134 Kpa. Nie jest to swobodne uznanie organu lecz bezwzględnie obowiązująca norma prawa. Stwierdzenie uchybienia terminu winno być poprzedzone dokładnym ustaleniem stanu faktycznego co do tego, czy strona przekroczyła termin, w przeciwnym razie postanowienie takie narusza art. 7 i 77 Kpa. Naruszenie tych przepisów prowadzi do uchylenia postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu (por. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 1997r., sygn.akt I SA/Gd 1482/96, dostępny w Systemie Informacji Prawnej LEX, Lex Nr 29004; wyrok NSA z dnia 21 marca 1997r., sygn.akt I SA/Łd 2990/95, dostępny w LEX Nr 29079; wyrok NSA z dnia WSA z dnia 14 grudnia 2006r., sygn.akt I SA/Wa 1225/06, dostępny w LEX Nr 316765). Z powyższego wywieść należy, iż kontrola zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania sprowadza się do badania trafności ustaleń leżących u podstaw tego rozstrzygnięcia, zatem ustaleń co do daty i sposobu doręczenia stronie decyzji organu I instancji oraz daty i sposobu złożenia odwołania. Ustalenia organów administracji w tym zakresie nie budzą wątpliwości. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzję organu pierwszej instancji pełnomocnik skarżącej, E. W., odebrała w dniu 28 lipca 2008r. Stosownie do art. 40 Kpa pisma w postępowaniu administracyjnym doręcza się stronie tego postępowania lub jej pełnomocnikowi, jeżeli został ustanowiony w sprawie. Wobec ustalenia, iż skarżąca upoważniła E. W. do reprezentowania jej we wszystkich sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, nie budzi zastrzeżeń fakt, iż doręczenie przedmiotowej decyzji nastąpiło na adres ustanowionego pełnomocnika. Wyraźne sformułowanie zakresu pełnomocnictwa oraz brak jego odwołania, jak również brak zastrzeżeń skarżącej co do prawidłowości tej formy doręczenia, uzasadniają twierdzenie, iż doręczenie było skuteczne i od daty tego doręczenia należy liczyć czternastodniowy termin na wniesienie odwołania, który w niniejszej sprawie upłynął w dniu 11 sierpnia 2008r., w poniedziałek. Zgodnie z art. 57 §5 pkt 2 Kpa termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego. Natomiast na kopercie, w której nadesłane zostało odwołanie znajduje się pieczęć poczty z datą nadania 13 sierpnia 2008r., w tym dniu odwołanie zostało wniesione, niewątpliwie zatem z uchybieniem terminu określonego w art. 129 Kpa. Na marginesie wskazać należy, iż wbrew wyjaśnieniom skargi, strona skarżąca nie składała wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Nie złożyła żadnego odrębnego wniosku o przywrócenie terminu, nie zawarła go również w odwołaniu. Jak wynika z akt administracyjnych wniosek o przywrócenie terminu został złożony już po wydaniu zaskarżonego postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Ponadto zauważyć należy, iż skarżąca nie kwestionuje prawidłowości doręczenia decyzji organu pierwszej instancji, nie wskazuje także żadnych argumentów potwierdzających swoje stanowisko, iż odwołanie zostało wniesione w terminie. Wobec braku tych zastrzeżeń co do prawidłowości doręczenia decyzji I instancji a jednocześnie wobec braku wniosku o przywrócenie terminu organ zobligowany był do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Niewątpliwe i niesporne jest zatem, iż odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, dlatego też zaskarżone postanowienie należy uznać za zgodne z prawem. Uchybienie obowiązkowi wydania przedmiotowego postanowienia i merytoryczne rozpoznanie sprawy stanowiłoby rażące naruszenie prawa - art. 156 § 1 pkt 2 Kpa – por. wyrok NSA z dnia 4 czerwca 1982r., sygn.akt I SA 235/82, publ. ONSA 1982/1/52. Reasumując, w świetle prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy, niewątpliwie strona skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia odwołania, jednocześnie nie wnosiła o przywrócenie uchybionego terminu, okoliczności te uzasadniają uznanie zaskarżonego postanowienia za zgodne z prawem. Z tych wszystkich względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjny orzekł jak w sentencji. ar