II SA/Łd 971/10

Dnia 20 października 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska Protokolant asystent sędziego Agnieszka Gortych-Ratajczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2010 roku sprawy ze skargi S. W. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień dla wdowy po kombatancie 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącej S. W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. Decyzją nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, działając na podstawie art. 25 ust.2 pkt 2 w zw. z art. 25 ust. 4 i art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 24.stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity Dz.U. nr 42 z 2002r., poz. 371 ze zm.) odmówił S. W. przyznania uprawnień wdowy po kombatancie. W uzasadnieniu wskazał, iż strona wystąpiła z wnioskiem o przyznanie wskazanych wyżej uprawnień w oparciu o przepis art. 20 ust. 3 powołanej wyżej ustawy, przewidujący możliwość ubiegania się o uprawnienia należne wdowcom lub wdowom – emerytom i rencistom, pozostałym po kombatantach i innych osobach uprawnionych. Z analizy posiadanych dokumentów wynika wszakże, iż zmarły mąż wnioskodawczyni – S. W. został pozbawiony uprawnień kombatanckich decyzją ostateczną Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 19.października 1999r. Z uwagi zatem na fakt, iż uprawnienia wdowy po kombatancie nie mają charakteru samoistnego lecz pochodny i są co do swej istoty bezpośrednio związane z uprawnieniami, które przysługiwałyby zmarłemu małżonkowi, odmówiono wnioskodawczyni przyznania uprawnień wdowy po kombatancie. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy S. W. podniosła, iż jest w posiadaniu dokumentów świadczących, iż jej mąż do śmierci był członkiem Koła Kombatantów i Osób Represjonowanych w A., biorąc czynny udział w pracach koła, prowadząc kronikę i opłacając składki. Zdaniem wnioskodawczyni, na podstawie tych dokumentów można wnioskować, iż decyzja na którą powołuje się organ w uzasadnieniu rozstrzygnięcia nie jest ostateczna i nie kończy postępowania w sprawie. W konkluzji wniosła o uchylenie decyzji o odmowie przyznania uprawnień wdowy po kombatancie oraz o ponowne rozpatrzenie sprawy w oparciu o wszystkie istniejące dokumenty. Pismem z dnia 18.czerwca 2010r. organ poinformował S. W. o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym, wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w terminie do dnia 9.lipca 2010r. W dniu 2.lipca 2010r. pełnomocnik wnioskodawczyni zapoznał się z aktami sprawy. Decyzją z dnia [...] nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, działając na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14.czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. nr 98 z 2000r., poz. 1071 ze zm.), powoływanej dalej jako k.p.a., art. 22 ust. 1 w zw. z art. 20 ust. 3 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 30.kwietnia 2010r., podnosząc w uzasadnieniu, iż mąż wnioskodawczyni został pozbawiony uprawnień kombatanckich, które nabył wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej (służby w oddziałach MO w okresie od 5.marca do 30.września 1945r.), ostateczną decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi, wyrokiem z dnia 20.lutego 2002r., wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 1726/99 oddalił skargę na powyższe rozstrzygnięcie, uznając ją za bezzasadną. W konsekwencji zatem wnioskodawczyni nie przysługują uprawnienia wdowy po kombatancie, które mają charakter pochodny. Wszelkie więc twierdzenia strony, jakoby jej mąż posiadał uprawnienia kombatanckie do chwili śmierci, a tym samym przysługiwać winny one pozostałej po nim wdowie, nie są trafne. W dniu 8.lipca 2010r. S. W. nadała w polskim urzędzie pocztowym pismo, opatrzone tytułem "wniesienie uwag do sprawy", w którym wniosła o zakwalifikowanie pobytu męża obozie przesiedleńczym w Ł. przy ul. A oraz pracy w niewoli na Pomorzu jako uprawnienia z art. 4 ust.1 pkt 1 lit c i us. 2 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego jako samodzielnego tytułu do uzyskania statusu kombatanta oraz zakwalifikowanie ww. uprawnienia jako legitymującego wdowę do ubiegania się o przyznanie żądanych uprawnień. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skardze na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 5.lipca 2010r. S. W. wniosła o jej uchylenie, akcentując w szczególności fakt wydania jej przed wniesieniem przezeń pisma z dnia 8.lipca 2010r. i rozpoznaniem wniosków weń zawartych. Wskazała, iż wspomniane pismo złożone zostało przed upływem terminu, zakreślonego przez organ a okoliczności w nim podniesione wskazują na posiadanie przez jej zmarłego męża uprawnień kombatanckich w oparciu o przepis art. 4 ust. 1 pkt 1 lit c i ust. 2 w zw. z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, odwołując się do uzasadnienia stanowiska, zawartego w motywach zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi, Kierownik Urzędu skazał, iż podnoszone przez stronę zakwalifikowanie pobytu w obozie przesiedleńczym jako uprawnienia przewidzianego w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit c ustawy nie skutkowałoby przyznaniem uprawnienia wdowy po kombatancie, gdyż zgodnie z art. 21 ustawy, uprawnienia te jej zmarłemu mężowi nie przysługiwałyby. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie bowiem z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 p. p. s. a.). Po myśli art. 134 § 1 p. p. s. a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p. p. s. a.). Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji narusza przepisy procedury administracyjnej w stopniu określonym w cytowanym przepisie. W rozpoznawanej sprawie kwestią niebudzącą wątpliwości pozostaje fakt pozbawienia męża skarżącej uprawnień kombatanckich decyzją z dnia [...], wydaną w toku postępowania weryfikacyjnego. Jak wszakże wskazał Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi w wyroku z dnia 20.lutego 2002r., wydanym w sprawie o sygn.akt II SA/Łd 1726/99 ustalenie, że osoba dotychczas posiadająca uprawnienia kombatanckie traci je na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, nie wyłącza możliwości wykazania w tym samym lub innym postępowaniu, że uprawnienia te przysługują nie tylko z tytułu utrwalania władzy ludowej lecz także na podstawie innego tytułu prawnego. Ciężar dowodzenia w tym zakresie spoczywa na osobie wywodzącej z określonego faktu skutki prawne. (vide: str. 4 uzasadnienia wyroku z dnia 19.października 2002r.) Jakkolwiek zatem zgodzić należy się z konkluzją organu, iż uprawnienia wdowy po kombatancie mają charakter pochodny i zależne są od tego czy pierwotnie uprawniony zachowałby je (lub nabył) gdyby żył, nie oznacza to, iż w niniejszej sprawie wykluczone jest dowodzenie, że mężowi skarżącej przysługiwały uprawnienia kombatanckie z innego niż utrwalanie władzy ludowej tytułu. Wydaje się, iż nie stoi temu na przeszkodzie powołany przez organ w odpowiedzi na skargę przepis art. 21 ust. 2 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, albowiem z materiału zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że pozbawienie skarżącego uprawnień kombatanckich nie miało związku z żadnym ze zdarzeń, określonych w powołanym przepisie. Tym samym więc, fakt wydania decyzji przed oczekiwaniem na stanowisko skarżącej oraz przed upływam terminu do jego złożenia stanowi naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. O ile bowiem powoływanie się w skardze na zarzut związany z naruszeniem powołanego przepisu może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, iż zarzucane uchybienie uniemożliwiało jej dokonanie konkretnych czynności procesowych (por. Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18.maja 2006r., sygn.akt II OSK 831/05, ONSAiWSA 2006/6/157), o tyle w niniejszej sprawie jest niewątpliwe, iż wskazane przez skarżącą w piśmie z dnia 8.lipca 2010r. okoliczności wymagały przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, którego ustalenia mogłyby mieć wpływ na treść wydanego rozstrzygnięcia. Wydanie zatem zaskarżonej decyzji przed upływem terminu, wyznaczonego przez sam organ, uniemożliwiło odniesienie się do wniosków i twierdzeń w tymże piśmie zawartych, w konsekwencji zaś prawidłowe rozstrzygniecie sprawy. W rozpoznawanej sprawie podzielić należy zatem stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 19.lipca 2006r., sygn.akt I SA/Wa 756/06 (dostępnym w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 271495), że wydanie decyzji przez organ administracji publicznej przed upływem terminu do zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym oraz do złożenia uwag, stanowi naruszenie art. 10 k.p.a., uzasadniające uchylenie decyzji. Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. orzeczono o uchyleniu zaskarżonej decyzji, uznając to za wystarczające dla końcowego załatwienia spawy. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądzając na rzecz skarżącej zwrot uiszczonego przezeń wpisu sądowego. Z uwagi natomiast na charakter prawny zaskarżonej decyzji (niepodlegającej wykonaniu i nienadającej się do wykonania) za bezprzedmiotowe uznano orzekanie w sprawie jej wykonywania do dnia uprawomocnienia się wyroku w trybie art. 152 p.p.s.a. Prowadząc ponownie postępowanie organ rozważy możliwość nabycia uprawnień przysługującym wdowom po kombatancie na podstawie okoliczności, wskazanych w piśmie skarżącej z dnia 8.lipca 2010r., biorąc pod uwagę wyartykułowane wyżej poglądy prawne.