II SA/Łd 971/12

Dnia 18 stycznia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Anna Stępień (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska Protokolant pomocnik sekretarza Agata Zarychta po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2013 roku sprawy ze skargi A. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę. LS Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. po [...] znak: [...], przyznającą zasiłek okresowy od 1 czerwca 2012 r. do 31 lipca 2012 r. w wysokości 149,79 zł miesięcznie. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy niniejszej decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. przyznał A. D. zasiłek okresowy od 1 czerwca 2012 r. do 31 lipca 2012 r. w wysokości 149,79 zł miesięcznie. W odwołaniu od tej decyzji A. D. wyraził swoje niezadowolenie z wysokości przyznanego zasiłku okresowego, wskazując, że w czerwcu otrzymał pomoc w wysokości 150 zł. Podkreślił, iż do niedawna wydatki mieszkaniowe częściowo pokrywała jego mama, która zmarła. Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 38 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2, ust. 3 pkt 2 i ust. 2 w związku z art. 3 ust. 4, art. 7, art. 8 ust. 1 pkt 2 i pkt 3, ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2009 r. nr 175, poz. 1362 ze zm.) w zw. z § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. nr 127, poz. 1055) w związku z § 2 ust. 1, ust. 3-5 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 stycznia 2011 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. z 2011 r. nr 27, poz. 138) - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ odwoławczy, przytoczywszy brzmienie norm stanowiących podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia, stwierdził, że organ I instancji, po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego w sposób nie budzący wątpliwości ustalił sytuację osobistą, rodzinną i finansową strony. Z materiału zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że A. D. jest osobą samotną, której jedyny dochód stanowi dodatek mieszkaniowy w kwocie 177,41 zł. Następnie Kolegium, wyjaśniając przesłanki decydujące o przyznaniu zasiłku okresowego, stwierdziło, że ustawa o pomocy społecznej dopuszcza możliwość przyznania zasiłku okresowego w wysokości między określonymi przepisami maksimum i minimum, wobec czego orzekając w sprawie zasiłku organy pomocy społecznej zobowiązane są kierować się ogólnymi zasadami przyznawania tej pomocy. Udzielając świadczeń z pomocy społecznej organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb. Działanie w trybie uznania administracyjnego nie oznacza dowolności przy wydawaniu decyzji, organy winny bowiem wykazać, że w konkretnej sprawie istniały przesłanki uzasadniające podjęte rozstrzygnięcie. Wobec ograniczonych środków organu pomocy społecznej, który jest zobligowany do realizacji szeregu zasiłków, tak obligatoryjnych, jak i fakultatywnych, przyznanie zasiłku w kwocie minimalnej wynikającej art. 38 ust. 2 i ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, mieści się - zdaniem Kolegium - w ramach uznania administracyjnego. Zakres udzielania pomocy, do jakiej ośrodki pomocy społecznej są powołane, ściśle wiąże się z ich budżetem. Pomoc społeczna jedynie wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, ale nie jest zobligowana do całkowitego ich zaspakajania. Kolegium dodało również, że organ I instancji, poza przedmiotowym zasiłkiem, przyznał odwołującemu świadczenie pomocowe w wysokości 60 zł miesięcznie z przeznaczeniem na zakup posiłku lub żywności, wyjaśniając, że w przeszłości strona również korzystała ze świadczeń pomocowych. Podsumowując Kolegium stwierdziło, że decyzja organu I instancji odpowiada prawu i brak jest podstaw do jej uchylenia lub zmiany. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. A. D. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując na trudną sytuację finansową, w jakiej się znajduje. Podkreślił, że z pomocy społecznej korzysta od 2010 r., obecnie mieszka sam, zaś miesięczne wydatki związane z utrzymaniem mieszkania wynoszą: czynsz 151,11 zł, energia elektryczna 45-60 zł oraz gaz do butli 57 zł. Skarżącego nie stać na zakup gazu, ani też na opłacenie energii elektrycznej. Strona zauważyła, że od kwietnia 2010 r. wysokość świadczeń pomocowych została zmniejszona o około 88 zł. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zaprezentowane w motywach zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 18 stycznia 2013 r. stawił się skarżący, który poparł skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), przywoływanej dalej w skrócie jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi, normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd badając w tak zakreślonych granicach legalność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji o przyznaniu A. D. zasiłku okresowego w wysokości 149,79 zł miesięcznie na okres od 1 czerwca 2012 r. do 31 lipca 2012 r., stwierdził, że odpowiada ona przepisom obowiązującego prawa, wobec czego brak jest podstaw do uwzględnienia skargi i uchylenia kwestionowanych decyzji. Problematyka przyznawania zasiłku okresowego została unormowana przez ustawodawcę w przepisach ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2009 r. nr 175, poz. 1362 ze zm.), przywoływanej dalej w tekście jako "ustawa". Zgodnie z treścią art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Zasiłek ustala się - w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie (art. 38 ust. 2 pkt 1 ustawy). Kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 50 % różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby i jednocześnie nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie (art. 38 ust. 3 pkt 1 i ust. 4 ustawy). Okres, na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy (art. 38 ust. 5 ustawy). Zasiłek okresowy jest świadczeniem pieniężnym z pomocy społecznej, którego otrzymanie uzależnione jest od spełnienia kryterium dochodowego. Jego beneficjentem może być osoba samotnie gospodarująca i rodzina. Rozważane świadczenie pomocowe przysługuje ze względu na szczególne okoliczności, tylko przykładowo wymienione przez ustawę (długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, możliwość nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego). Trudna sytuacja, połączona z niemożliwością jej samodzielnego przezwyciężenia, będzie uprawniała do otrzymania tego świadczenia. Przyznanie zasiłku okresowego zależy w gruncie rzeczy od spełnienia ogólnych warunków udzielenia pomocy społecznej. Jednym z nich jest dochód. Jak wynika z cytowanych uprzednio przepisów, zasiłek dla osoby samotnie gospodarującej ustala się do wysokości różnicy między kryterium dochodowym, a jej dochodem. Wobec świadczeniobiorców będących osobami samotnie gospodarującymi, ustawodawca określa maksymalną wysokość zasiłku w kwocie 418 zł. Docelowo zasiłek nie może być niższy niż 50% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby. Należy zaznaczyć, że wyliczona kwota nie musi być kwotą zasiłku, ponieważ ustala się go w przedziale od kwoty minimalnej (wynik obliczeń) do wysokości różnicy między ustawowym kryterium dochodowym, a rzeczywistym dochodem osoby samotnie gospodarującej, z uwzględnieniem minimalnej kwoty świadczenia, która nie może być niższa od 20 zł. Pomocy społecznej udziela się osobom i rodzinom w szczególności z powodu ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby, przemocy w rodzinie, potrzeby ochrony ofiar handlu ludźmi, potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności, bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych, braku umiejętności w przystosowaniu do życia młodzieży opuszczającej całodobowe placówki opiekuńczo-wychowawcze, trudności w integracji cudzoziemców, którzy uzyskali w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą, trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego, alkoholizmu lub narkomanii, zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej, klęski żywiołowej lub ekologicznej (art. 7 ustawy). Pomoc społeczna udzielana jest ze względu na trudne sytuacje życiowe. Ustawa nie konkretyzuje tych sytuacji, jedynie w powołanym przepisie wymienia najczęstsze powody ich powstawania. Okoliczności uzasadniające udzielanie pomocy, określone w komentowanym przepisie, nie stanowią zamkniętego katalogu. Przenosząc powyższe uwagi ogólne na grunt niniejszej sprawy wyjaśnić należy, iż bezspornym w sprawie jest to, że skarżący osiąga dochód w wysokości 177,41 zł miesięcznie, na który składa się wyłącznie dodatek mieszkaniowy. Wysokość dochodu skarżącego nie przekracza zatem kryterium dochodowego, które dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 477 zł (art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy). W tej sytuacji organ I instancji przyznał skarżącemu zasiłek okresowy w kwocie 149,79 zł miesięcznie na wskazany w decyzji okres czasu (477 zł – 177,41 zł = 299,59 zł x 50 = 149,79 zł). Wysokość zasiłku okresowego, co zostało już wcześniej wyjaśnione, stanowi wyliczenie matematyczne dokonywane z uwzględnieniem ustawowego kryterium dochodowego (477 zł) i dochodu danej osoby (177,41 zł). Sąd dokonując kontroli wysokości zasiłku przyznanej przez organ I instancji nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego w tym zakresie. Fakt, że zasiłek okresowy został przyznany w opinii skarżącego w zbyt niskiej wysokości, nie mógł rzutować na legalność wydanych w sprawie rozstrzygnięć organów obu instancji, zwłaszcza wobec przyjętych w ustawie o pomocy społecznej zasad przyznawania zasiłku okresowego, które zostały szczegółowo wyjaśnione w motywach zaskarżonej decyzji. Zdaniem Sądu Kolegium trafnie i rzeczowo wyjaśniło stronie przesłanki, które zadecydowały o przyznaniu świadczenia pomocowego w takiej, a nie innej wysokości, wskazując przy tym na cele i możliwości organów pomocy społecznej. Organ szczegółowo przeanalizował sytuację rodzinną i finansową strony, podkreślając, iż jest ona dodatkowo objęta pomocą w formie zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności w wysokości 60 zł miesięcznie, zatem nie jest ona pozbawiona pomocy ze strony właściwych organów. W przekonaniu Sądu sytuacja finansowa skarżącego jest niewątpliwie trudna, jednakże nie może on oczekiwać, że pomoc społeczna zapewni mu wszelkie niezbędne środki utrzymania, zwłaszcza gdy uwzględni się fakt, że liczba osób potrzebujących wsparcia ze strony organów pomocowych ciągle rośnie. Rolą pomocy społecznej, jak trafnie argumentowało Kolegium, jest udzielenie beneficjentom pomocy i swego rodzaju wsparcia w dążeniu do przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są oni w stanie samodzielnie pokonać, na przykład w przypadku osób bezrobotnych, poprzez pomoc w aktywizacji zawodowej i poszukiwaniu ofert pracy. Świadczenia z pomocy społecznej nie mogą być natomiast traktowane jako stałe źródło dochodu. Podsumowując powyższe rozważania, Sąd uznał działanie organów administracji w sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego. Skład orzekający nie dopatrzył się naruszenia przepisów procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec tego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł o oddaleniu skargi. B.A.