II SA/Łd 971/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Stępień, Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot – Szustowska (spr.), Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, , Protokolant Starszy sekretarz sądowy Dominika Człapińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2017 r. sprawy ze skargi J. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie odmawiające wydania uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy uchyla zaskarżone postanowienie LS Postanowieniem z dnia [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 134 w związku art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2016r., poz. 23 ze zm.), powoływanej dalej jako "k.p.a." – stwierdziło uchybienie przez J. R. terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...], w przedmiocie wydania uwierzytelnionych odpisów akt sprawy. Kolegium wyjaśniło, że ww. postanowienie organu I instancji zostało doręczone stronie w trybie art. 44 k.p.a. w dniu 8 sierpnia 2016r. Dalej organ II instancji, odwołując się do treści art. 141 § 2 k.p.a. wyjaśnił, że termin do wniesienia zażalenia w niniejszej sprawie zakończył swój bieg w dniu 15 sierpnia 2016r. (poniedziałek). Natomiast zażalenie wpłynęło do organu I instancji dopiero w dniu 23 sierpnia 2016r. Organ II instancji dodał, że postanowienie organu I instancji zawierało prawidłowe pouczenie o trybie zażaleniowym. Zdaniem Kolegium bezspornym było, że strona uchybiła terminowi do wniesienia zażalenia. Oznaczało to, że czynność prawna w postaci wniesienia zażalenia jest bezskuteczna i nie może być ono rozpoznane. Uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie może przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia zażalenia, lecz ma obowiązek wydania postanowienia, stwierdzającego uchybienie terminu. Nie jest to zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Organ odwoławczy wskazał także, że strona nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Na ostateczne postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. skargę do sądu administracyjnego złożył J. R., podnosząc, że zaskarżone postanowienie i jego uzasadnienie są niezgodne z rzeczywistym stanem faktycznym i prawnym, a w związku z tym nie powinno się ostać. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podtrzymało stanowisko wyrażone w motywach zaskarżonego postanowienia, wnosząc o oddalenie skargi. W uzasadnieniu wskazało, że oryginał koperty, zawierającej postanowienie organu I instancji, wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru został wydany skarżącemu przez pracownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w dniu 22 sierpnia 2016r. W dniu 21 lutego 2017r. do akt sprawy załączony został duplikat zwrotnego potwierdzenia odbioru postanowienia z dnia [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2014r., poz. 1647 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania aktu z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 p. p. s. a.). Po myśli art. 134 § 1 p. p. s. a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p. p. s. a.). Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, konieczne było wyeliminowanie zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego, wobec tego, iż naruszało ono prawo. Jakkolwiek bowiem zgodzić się należy ze stanowiskiem organu odwoławczego, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia, organ nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 134 k.p.a., jednakże okoliczność uchybienia terminu winna być ustalona w sposób nie budzący wątpliwości. W niniejszej sprawie natomiast, kwestia zachowania (lub nie) przez skarżącego terminu do wniesienia zażalenia nie została należycie wyjaśniona. Wskazać bowiem należy, że zgodnie z treścią art. 141 § 2 k.p.a. zażalenie od postanowienia wydanego w toku postępowania winno być złożone w terminie 7 dni od dnia doręczenia go stronie. W przypadku uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia, organ odwoławczy stwierdza ten fakt, wydając postanowienie (art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a.). W orzecznictwie przyjmuje się wszakże, iż o uchybieniu terminu można mówić tylko wtedy, gdy termin rozpoczął swój bieg na skutek prawidłowego doręczenia pisma adresatowi (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 września 1998r., sygn. akt I SA 1495/97, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 45704, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 marca 2007r., sygn. akt I SA/Wa 18/07, Lex nr 325307). Jak zaś wynika z regulacji zawartych rozdziale 8 Kodeksu postępowania administracyjnego, regulującym kwestie doręczeń, wyróżnia się przede wszystkim dwa ich rodzaje, a mianowicie doręczenie właściwe oraz doręczenie zastępcze. Zgodnie z art. 42 § 1 k.p.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Pisma mogą być doręczone również w lokalu organu administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej ( art. 42 § 2 K.p.a. ). W razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w § 1 i 2, a także w razie koniecznej potrzeby, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie ( art. 42 § 3 k.p.a. ). W myśl art. 43 k.p.a. - w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Zgodnie natomiast z treścią art. 44 § 1 k.p.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43: 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012r. - Prawo pocztowe (Dz.U. z 2012r., poz. 1529 ze zm.) przechowuje pismo przez 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pism przez operatora pocztowego; 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy ( miasta ) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy ( miasta ) lub upoważnioną osobę lub organ. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata ( art. 44 § 2 k.p.a. ). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia ( art. 44 § 3 k.p.a. ). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 a pismo pozostawia się w aktach sprawy ( art. 44 § 4 k.p.a.). Doręczenie we wskazanym wyżej trybie - tzw. awizo stwarza domniemanie, że przesyłkę doręczono adresatowi, chociaż faktycznie do tego doręczenia do rąk adresata nie doszło. Przepis art. 44 k.p.a. jest regulacją wyjątkową i powinien być wykładany i stosowany ściśle. (np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 10 kwietnia 2014r. sygn. II OSK 855/14 i z dnia 4 grudnia 2012r. sygn. II OSK 1367/11 oraz wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: we Wrocławiu z dnia 21 stycznia 2014r. sygn. I SA/Wr 1827/13, w Szczecinie z dnia 28 listopada 2013r. sygn. I SA/Sz 486/13, w Warszawie z dnia 14 listopada 2013r. sygn. VII SA/Wa 1198/13 i z dnia 21 lutego 2013r. sygn. I SA/Wa 1177/12, w Gliwicach z dnia 25 marca 2013r. sygn. IV SA/Gl 444/12 – wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Powracając na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że brak było podstaw do przyjęcia skuteczności doręczenia skarżącemu w trybie zastępczym przesyłki w postaci postanowienia Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], ponieważ organ odwoławczy nie dysponował kopertą, zawierającą adnotacje doręczyciela o sposobie i miejscu pozostawienia zawiadomień, o których mowa we wskazanym wyżej art. 44 § 2 k.p.a. Z odpowiedzi na skargę wynika bowiem, że koperta ta wraz ze skarżonym zażaleniem postanowieniem organu I instancji została skarżącemu wydana w dniu 22 sierpnia 2016r. Nie ma zatem żadnej możliwości ustalenia prawidłowości doręczenia w trybie tzw. awiza. Oceny tej nie zmienia nadesłany do Sądu przy piśmie z dnia 21 lutego 2017r. duplikat zwrotnego potwierdzenia odbioru, bowiem niezależnie od wskazania innej, niż przyjęta przez Kolegium daty doręczenia (9 sierpnia 2016r.) i jego sposobu (osobiście adresatowi), odnosi się do przesyłki o innym numerze nadawczym niż wskazany na kserokopii koperty, zawierającej, jak należy mniemać, skarżone zażaleniem postanowienie. Dodatkowo podkreślić należy, że wydruk z elektronicznego systemu monitorowania doręczeń Poczty Polskiej budzi uzasadnione wątpliwości co do prawidłowości doręczenia zastępczego. Wynika zeń bowiem, że co prawda w dniu 9 sierpnia 2016r. przesyłka o numerze nadawczym [...] została zwrócona do nadawcy, ale tydzień później, w dniu 16 sierpnia 2017r. ponownie próbowano ją doręczyć, czyniąc to tym razem skutecznie. Zatem z ww. systemu wynika, że postanowienie doręczono skarżącemu w dniu 16 sierpnia 2016r., co by oznaczało, że dzień 23 sierpnia 2016r. był ostatnim dniem na złożenie zażalenia. Ponadto w aktach sprawy, na karcie z kserokopią koperty (zawierającej, jak wyżej wskazano, prawdopodobnie postanowienie organu I instancji) widnieje podpis skarżącego o jego otrzymaniu w dniu 22 sierpnia 2016r. Wskazane okoliczności nie pozwalają na uznanie, że postanowienie organu i instancji doręczone zostało skarżącemu w trybie art. 44 k.p.a. w dniu 8 sierpnia 2016r., a złożone przezeń w dniu 23 sierpnia 2016r. zażalenie, wniesiono z uchybieniem ustawowego terminu. Mając na względzie powyższe na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c. p.p.s.a. orzeczono o uchyleniu zaskarżonego postanowienia. m.m.