II SA/Łd 973/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący del. Sędzia NSA T. Zbrojewski, Sędziowie : p.o. Sędziego WSA R. Kubot-Szustowska (spr.), Sędzia WSA J. Sekunda-Lenczewska, Protokolant asystent sędziego K. Orzechowska, po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi H.P. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie przyznania uprawnień kombatanckich 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...], Nr [...]; 2. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz H.P. kwotę 10,00 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...], Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych umorzył postępowanie administracyjne w sprawie z wniosku H.P. o przyznanie uprawnień, przewidzianych w ustawie z dnia 24.stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach, będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity Dz.U. Nr 142 z 1997r., poz. 950 ze zm.), z uwagi na uchybienie terminu do jego złożenia, określonego w art. 22 ust. 3 cytowanej ustawy. Zdaniem organu I instancji postępowanie administracyjne na skutek uchybienia wspomnianemu terminowi stało się bezprzedmiotowe, wobec czego, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. orzeczono o jego umorzeniu. We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, H.P. podniosła, że czuje się skrzywdzona powyższym orzeczeniem a jako osoba schorowana i nieporadna nie była w stanie przed dniem 31.grudnia 1998r. zgromadzić wszystkich niezbędnych dokumentów. Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...], wywodząc jak w tejże decyzji. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego, H.P. wskazała, iż wystąpiła z wnioskiem o przyznanie uprawnień kombatanckich, natychmiast po otrzymaniu koniecznych dokumentów z Archiwum Państwowego w Ł. w 1999r. Wskazała też, że zróżnicowanie terminów do składania wniosków, dla osób zamieszkałych na terytorium Polski oraz poza jej granicami, jest dlań krzywdzące. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi, powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo podniósł również, iż termin do złożenia wniosku jest terminem materialnym, który nie podlega przywróceniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuję: Skarga jest zasadna, choć nie z powodu zarzutów, podniesionych w jej treści. Zgodnie z brzmieniem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Po myśli art. 1 § 1 ustawy z dnia 25.lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) natomiast, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 p.s.a.). Po myśli art. 134 p.s.a., sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji, zaskarżone orzeczenie oraz rozstrzygnięcia organu I instancji naruszyły prawo w stopniu określonym w cytowanym przepisie. W rozpoznawanej sprawie zasadnicze znaczenie ma fakt, że Wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15.kwietnia 2003r. w sprawie o sygn.akt SK 4/02 (ogłoszonym w Dzienniku Ustaw Nr 72 z dnia 29.kwietnia 2003r., poz. 658) stwierdzona została niezgodność z art. 2 i 32 Konstytucji, art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 24.stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach, będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity Dz.U. z 1997r. Nr 142, poz. 950 ze zm.). Oznacza to, że wskazany wyżej przepis został uchylony, z dniem ogłoszenia w Dzienniku Ustaw Obwieszczenia Prezesa Trybunału Konstytucyjnego o utracie jego mocy obowiązującej. Nie sposób wszakże nie zauważyć, że niezgodność tego przepisu z Konstytucją istniała od samego początku, tj. od daty uchwalenia ustawy. Orzeczenie Trybunału miało tylko charakter deklaratoryjny, stwierdzający ową niezgodność. Z tego też powodu, przyjąć należy, że przepis ustawy niezgodny z konstytucją nie może być źródłem praw i obowiązków. (podobnie Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 10.listopada 1993r. ICKN 204/98, OSNC 2000/5/94). Niezależnie więc od faktu, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...], wydane zostały przed dniem utraty mocy obowiązującej art.22 ust. 3 cytowanej ustawy, przyjąć należy, że brak jest podstawy prawnej, uzasadniającej ich wydanie, gdyż w sensie prawnym, podstawa ta nie istnieje. Skoro zatem wnioski o przyznanie uprawnień kombatanckich, określonych w ustawie z dnia 24.stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach, będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity z 1997r., Dz.U. Nr 142, poz. 950 ze zm.), mogą być składane, bez określonej cenzury czasowej, przeto umorzenie postępowania administracyjnego, wszczętego w tejże sprawie, z uwagi na wystąpienie z wnioskiem po 31.grudnia 1998r., pozbawione jest prawnego uzasadnienia. Ponadto wskazać należy, iż oparcie ostatecznej decyzji administracyjnej o przepis prawa, którego niekonstytucyjność została następnie stwierdzona, stanowi samodzielną podstawę do wznowienia postępowania, po myśli art.145 k.p.a. Z tych też powodów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit b i c p.s.a. uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...]. Wobec charakteru prawnego uchylonych orzeczeń (nie podlegających wykonaniu w drodze egzekucji), brak było podstaw do orzekania w przedmiocie ich wykonania (art. 152 p.s.a.) O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącej zwrot uiszczonego przezeń wpisu sądowego.