II SA/Łd 976/08
WyrokWSA w Łodzi2009-05-20
Skład orzekający: Renata Kubot - Szustowska, Anna Stępień, Arkadiusz Blewązka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania płatności obszarowych z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2007 była zasadna, biorąc pod uwagę rozbieżności między zadeklarowaną a stwierdzoną powierzchnią i sposobem wykorzystania gruntów rolnych, a także kwestię błędnego wskazania numerów działek ewidencyjnych?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając decyzję organu odwoławczego za zgodną z prawem. Stwierdzono, że skarżący nie wykazał, iż nie ponosi winy za stwierdzone nieprawidłowości w zakresie utrzymania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej oraz zawyżenia deklarowanej powierzchni. Błędne wskazanie numerów działek ewidencyjnych nie zostało uznane za oczywistą omyłkę, a kontrola przeprowadzona bez udziału strony była zgodna z przepisami wspólnotowymi.Stan faktyczny
Skarżący J.Ć. złożył wniosek o przyznanie płatności obszarowych ONW na rok 2007. W trakcie kontroli stwierdzono nieprawidłowości dotyczące utrzymania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej (działki B, E, I), zawyżenia deklarowanej powierzchni (działki F, G, H, K) oraz braku prowadzenia działalności rolniczej w dniu kontroli (działki B, E, I, L, M). Skarżący dokonał korekty wniosku i złożył wyjaśnienia, podnosząc m.in. kwestię błędnego wskazania numerów działek ewidencyjnych (tzw. "czeski błąd"). Organy administracji odmówiły przyznania płatności, uznając stwierdzone nieprawidłowości za zasadne i nieudowodnienie braku winy przez skarżącego. Sąd administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 20 maja 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Kubot - Szustowska, Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień, Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka (spr.), Protokolant Sekretarz sądowy Jarosław Moraczewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2009 roku sprawy ze skargi J. Ć. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] nr [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności obszarowych oddala skargę.
Decyzją Nr [...] z dnia [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. na podstawie przepisu art. 138 par. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz.1071 ze zm.), art. 21 ust. 3, art. 30, art. 31 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427), przepisów par. 2 pkt 2, par. 5 ust. 3 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 kwietnia 2007 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objęte Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (Dz. U. Nr 68, poz. 448), przepisu art. 2 pkt 33, art. 12, art. 23, art. 25, art. 28 ust. 1 i 2, art. 68 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego zarządzania i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. (WE) Nr L 141, z dnia 30 kwietnia 2004 r., str. 18 – 58 ze zm.), przepisu art. 7 i art. 16 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. (UE) Nr L 368/74-84 z dnia 23 grudnia 2006 r.), przepisu art. 2 pkt 3, art. 7 ust. 1, art. 17 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 26 stycznia 2007 roku o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051), przepisu art. 5 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. (WE) Nr L 141 z dnia 30 kwietnia 2004 r., str. 18 – 58, ze zm.), przepisu par. 1 ust. l pkt 2b, i par. 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. Nr 46, poz. 306) – po rozpatrzeniu odwołania J. Ć., w sprawie o przyznanie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2007 - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. Nr [...] z dnia [...] w sprawie pomocy finansowej z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2007.
W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy wskazał, iż J. Ć. złożył w dniu 10 maja 2007 r. w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2007. W przedmiotowym wniosku, w sekcji VIII zatytułowanej "Oświadczenie o sposobie wykorzystania działek rolnych " wnioskodawca zadeklarował czternaście działek rolnych oznaczonych literami:
A – JPO o powierzchni 1,88 ha, położona na działce ewidencyjnej nr 222,
B – JPO o powierzchni 0,70 ha, położona na działce ewidencyjnej nr 233,
C – JPO o powierzchni 0,46 ha, położona na działce ewidencyjnej nr 240,
D – JPO o powierzchni 1,38 ha, położona na działce ewidencyjnej nr 274,
E – JPO o powierzchni 1,36 ha, położona na działce ewidencyjnej nr 284,
F – JPO o powierzchni 1,90 ha, położona na działce ewidencyjnej nr 288,
G – JPO o powierzchni 1,14 ha, położona na działce ewidencyjnej nr 291,
H – JPO o powierzchni 10,65 ha, położona na działce ewidencyjnej nr 330,
I – JPO o powierzchni 0,56 ha, położona na działce ewidencyjnej nr 343,
J – JPO o powierzchni 11,36 ha, położona na działce ewidencyjnej nr 344,
K – JPO o powierzchni 3,70 ha, położona na działce ewidencyjnej nr 381,
L – JPO o powierzchni 0,98 ha, położona na działce ewidencyjnej nr 180,
Ł – JPO o powierzchni 2,00 ha, położona na działce ewidencyjnej nr 230,
M – JPO o powierzchni 1,05 ha, położona na działce ewidencyjnej nr 118.
Wskazane powyżej działki rolne położone były, zgodnie z deklaracją strony, na następujących działkach ewidencyjnych wskazanych w sekcji VII zatytułowanej "Oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych":
Nr 222 o powierzchni całkowitej 1,8800 ha, z czego powierzchnia działki ewidencyjnej wykorzystywana w celu rolniczym wynosiła 1,88 ha,
Nr 233 o powierzchni całkowitej 4,5000 ha, z czego powierzchnia działki ewidencyjnej wykorzystywana w celu rolniczym wynosiła 0,70 ha,
Nr 240 o powierzchni całkowitej 4,1600 ha, z czego powierzchnia działki ewidencyjnej wykorzystywana w celu rolniczym wynosiła 0,46 ha,
Nr 274 o powierzchni całkowitej 6,6900 ha, z czego powierzchnia działki ewidencyjnej wykorzystywana w celu rolniczym wynosiła 1,38 ha,
Nr 284 o powierzchni całkowitej 1,3600 ha, z czego powierzchnia działki ewidencyjnej wykorzystywana w celu rolniczym wynosiła 1,36 ha,
Nr 288 o powierzchni całkowitej 1,9000 ha, z czego powierzchnia działki ewidencyjnej wykorzystywana w celu rolniczym wynosiła 1,90 ha,
Nr 291 o powierzchni całkowitej 1,6000 ha, z czego powierzchnia działki ewidencyjnej wykorzystywana w celu rolniczym wynosiła 1,14 ha,
Nr 330 o powierzchni całkowitej 11,4500 ha, z czego powierzchnia działki ewidencyjnej wykorzystywana w celu rolniczym wynosiła 10,65 ha,
Nr 343 o powierzchni całkowitej 0,7400 ha, z czego powierzchnia działki ewidencyjnej wykorzystywana w celu rolniczym wynosiła 0,56 ha,
Nr 344 o powierzchni całkowitej 20,1800 ha, z czego powierzchnia działki ewidencyjnej wykorzystywana w celu rolniczym wynosiła 11,36 ha,
Nr 381 o powierzchni całkowitej 5,5100 ha, z czego powierzchnia działki ewidencyjnej wykorzystywana w celu rolniczym wynosiła 3,70 ha,
Nr 180 o powierzchni całkowitej 0,9800 ha, z czego powierzchnia działki ewidencyjnej wykorzystywana w celu rolniczym wynosiła 0,98 ha.
Nr 230 o powierzchni całkowitej 1,0500 ha, z czego powierzchnia działki ewidencyjnej wykorzystywana w celu rolniczym wynosiła 1,05 ha.
Nr 118 o powierzchni całkowitej 2,0000 ha, z czego powierzchnia działki ewidencyjnej wykorzystywana w celu rolniczym wynosiła 2,00 ha.
Wnioskodawca wskazał w sekcji VII wniosku "Oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych, na których zadeklarowano działki rolne", iż działki rolne położone na powyższych działkach ewidencyjnych zlokalizowane były w obrębie ewidencyjnym S., w gminie R., w powiecie [...], w województwie [...]; za wyjątkiem działek rolnych wskazanych jako "Ł" i "M", położonych na działkach ewidencyjnych zlokalizowanych w obrębie ewidencyjnym T., w gminie Ż., w powiecie [...], w województwie [...].
Dalej organ wskazał, że pismem z dnia 4 października 2007 r. organ pierwszej instancji wezwał stronę do złożenia wyjaśnień w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości dotyczących działek ewidencyjnych nr: 284, 118, 330, 291, 240, 233, 343. Wskazał, że:
- suma powierzchni działek rolnych, powierzchni niezgłaszanej oraz zalesionej deklarowanych na działce ewidencyjnej nr 284 jest większa od sumarycznej powierzchni dopuszczalnych typów użytków (uprawnionych do uzyskania jednolitej płatności obszarowej) występujących na tej działce ewidencyjnej w ewidencji gruntów,
- suma powierzchni działek rolnych, powierzchni niezgłaszanej oraz zalesionej deklarowanych na działce ewidencyjnej nr 118 jest większa od sumarycznej powierzchni dopuszczalnych typów użytków (uprawnionych do uzyskania jednolitej płatności obszarowej) występujących na tej działce ewidencyjnej w ewidencji gruntów,
- suma powierzchni działek rolnych, powierzchni niezgłaszanej oraz zalesionej deklarowanych na działce ewidencyjnej nr 330 jest większa od sumarycznej powierzchni dopuszczalnych typów użytków (uprawnionych do uzyskania jednolitej płatności obszarowej) występujących na tej działce ewidencyjnej w ewidencji gruntów,
- suma powierzchni działek rolnych, powierzchni niezgłaszanej oraz zalesionej deklarowanych na działce ewidencyjnej nr 291 jest większa od sumarycznej powierzchni dopuszczalnych typów użytków (uprawnionych do uzyskania jednolitej płatności obszarowej) występujących na tej działce ewidencyjnej w ewidencji gruntów,
- suma powierzchni działek rolnych, powierzchni niezgłaszanej oraz zalesionej deklarowanych na działce ewidencyjnej o nr 240 jest większa od sumarycznej powierzchni dopuszczalnych typów użytków (uprawnionych do uzyskania jednolitej płatności obszarowej) występujących na tej działce ewidencyjnej w ewidencji gruntów,
- suma powierzchni działek rolnych, powierzchni niezgłaszanej oraz zalesionej deklarowanych na działce ewidencyjnej o nr 233 jest większa od sumarycznej powierzchni dopuszczalnych typów użytków (uprawnionych do uzyskania jednolitej płatności obszarowej) występujących na tej działce ewidencyjnej w ewidencji gruntów,
- suma powierzchni działek rolnych, powierzchni niezgłaszanej oraz zalesionej deklarowanych na działce ewidencyjnej o nr 343 jest większa od sumarycznej powierzchni dopuszczalnych typów użytków (uprawnionych do uzyskania jednolitej płatności obszarowej) występujących na tej działce ewidencyjnej w ewidencji gruntów,
- powierzchnia działki rolnej H jest większa od powierzchni największego spójnego obszaru, uprawnionego do uzyskania jednolitej płatności obszarowej,
- powierzchnia działki rolnej G jest większa od powierzchni największego spójnego obszaru, uprawnionego do uzyskania jednolitej płatności obszarowej,
- powierzchnia działki rolnej Ł jest większa od powierzchni największego spójnego obszaru, uprawnionego do uzyskania jednolitej płatności obszarowej.
Następnie organ wskazał, że w dniu 18 października 2007 r. J. Ć. stawił się w Biurze Powiatowym Agencji w R. i złożył korektę do wniosku o przyznanie płatności. Skorygował stwierdzone nieprawidłowości w następujący sposób:
A – JPO o powierzchni 1,86 ha, położona na działce ewidencyjnej nr 222,
B – JPO o powierzchni 0,30 ha, położona na działce ewidencyjnej nr 233,
C – JPO o powierzchni 0,46 ha, położona na działce ewidencyjnej nr 240,
D – JPO o powierzchni 1,38 ha, położona na działce ewidencyjnej nr 274,
E – JPO o powierzchni 0,00 ha, położona na działce ewidencyjnej nr 284,
F – JPO o powierzchni 1,82 ha, położona na działce ewidencyjnej nr 288,
G – JPO o powierzchni 0,73 ha, położona na działce ewidencyjnej nr 291,
H – JPO o powierzchni 9,69 ha, położona na działce ewidencyjnej nr 330,
I – JPO o powierzchni 0,00 ha, położona na działce ewidencyjnej nr 343,
J – JPO o powierzchni 11,36 ha, położona na działce ewidencyjnej nr 344,
K – JPO o powierzchni 3,70 ha, położona na działce ewidencyjnej nr 381,
L – JPO o powierzchni 0,98 ha, położona na działce ewidencyjnej nr 180,
Ł – JPO o powierzchni 2,00 ha, położona na działce ewidencyjnej nr 230,
M – JPO o powierzchni 0,00 ha, położona na działce ewidencyjnej nr 118.
Dalej organ podkreślił, że wraz z korektą wniosku producent złożył dwa oświadczenia stwierdzające: "Wypełniając wniosek pomyliłem Nr działek. Zadeklarowana powierzchnia na wniosku /1,36ha/ dotyczy działki 248 a nie 284 na tej powierzchni prowadzę działalność rolniczą od 1995 r. Na działce Nr 222 działalność rolniczą prowadzę na powierzchni 1,86 ha. Na działce 233 działalność rolniczą prowadzę na pow. 0,30 ha. Na działce 240 działalność rolniczą prowadzę na pow. 0,46 ha. Na działce 288 działalność rolniczą prowadzę na pow. 1,82 ha. Na działce Nr 291 działalność rolniczą prowadzę na pow. 0,73 ha. Na działce Nr 344 działalność rolniczą prowadzę na pow. 12,63 ha. Na działce Nr 330 działalność rolniczą prowadzą na pow. 9,69 ha.". Ponadto w treści drugiego oświadczenia wnioskodawca wskazał: "na działce 180 działalność rolniczą prowadzę na pow. 0,98 ha. Na działce 230 działalność rolniczą prowadzę na pow. 2,00 ha.".
Następnie organ podniósł, iż w gospodarstwie rolnym J. Ć., przeprowadzona została, w dniach 14 i 19 grudnia 2007 r., przez inspektorów terenowych Biura Kontroli [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, kontrola zasadnicza całego gospodarstwa metodą "inspekcji terenowej". Strona nie została poinformowana o planowanym terminie przeprowadzenia kontroli. W wyniku przeprowadzonych oględzin ustalono, iż:
- działka rolna "A" położona na działce ewidencyjnej nr 222 o deklarowanej przez producenta rolnego powierzchni 1,88 ha i uprawie "JPO", faktycznie zajmuje obszar o powierzchni 1,88 ha i stanowi "JPO". Dodatkowo w polu nr 82 protokołu – " Kody dotyczące działek rolnych", dla tejże działki rolnej dokonano zapisu w postaci kodu błędu DR25: "Działka rolna położona na obszarze o jednolitym sposobie użytkowania znacznie większym od zadeklarowanej powierzchni bez możliwości identyfikacji jej granic. Kod informacyjny". Dodatkowo w polu nr 83 protokołu – " Uwagi", dla tejże działki rolnej dokonano zapisu "Prawdopodobnie na części działki znajduje się zasadzony las i odłóg ale nie ma możliwości pomiaru części która nie jest użytkowana rolniczo. Brak możliwości pomiaru łąki",
- działka rolna "B" położona na działce ewidencyjnej nr 233 o deklarowanej przez producenta rolnego powierzchni 0,70 ha i uprawie "JPO", faktycznie stanowi "las". Dodatkowo w polu nr 82 protokołu – ,Kody nieprawidłowości", dla tejże działki rolnej dokonano zapisu w postaci kodu błędu DR10: "Cała działka rolna nie była utrzymywana w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r. Kod mający wpływ na naliczenie oraz kodu błędu DR18: "W dniu kontroli na działce rolnej nie jest prowadzona działalność rolnicza. Kod mający wpływ na naliczenie". Dodatkowo w polu nr 83 protokołu – "Uwagi", dla tejże działki rolnej dokonano zapisu "Brak możliwości pomiaru, cała działka ewidencyjna to las",
- działka rolna "C" położona na działce ewidencyjnej nr 240 o deklarowanej przez producenta rolnego powierzchni 0,46 ha i uprawie "JPO", faktycznie zajmuje obszar o powierzchni 0,54 ha. i stanowi "JPO". Dodatkowo w polu nr 82 protokołu – "Kody nieprawidłowości", dla tejże działki rolnej dokonano zapisu w postaci kodu błędu DR13: "Zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest mniejsza od powierzeni stwierdzonej. Kod mający wpływ na naliczenie",
- działka rolna "D" położona na działce ewidencyjnej nr 274 o deklarowanej przez producenta rolnego powierzchni 1,38 ha i uprawie "JPO", faktycznie zajmuje obszar o powierzchni 1,38 ha i stanowi "JPO",
- działka rolna "E" położona na działce ewidencyjnej nr 284 o deklarowanej przez producenta rolnego powierzchni 1,36 ha i uprawie "JPO", faktycznie stanowi "las". Dodatkowo w polu nr "82" protokołu – "Kody nieprawidłowości", dla tejże działki rolnej dokonano zapisu w postaci kodu błędu DR10: "Cała działka rolna nie była utrzymywana w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r. Kod mający wpływ na naliczenie" oraz kodu błędu DR18: "W dniu kontroli na działce rolnej nie jest prowadzona działalność rolnicza. Kod mający wpływ na naliczenie". Dodatkowo w polu nr 83 protokołu – "Uwagi", dla tejże działki rolnej dokonano zapisu "Działka w kompleksie, brak możliwości pomiaru",
- działka rolna "F" położona na działce ewidencyjnej nr 288 o deklarowanej przez producenta rolnego powierzchni 1,90 ha i uprawie "JPO", faktycznie zajmuje obszar o powierzchni 1,73 ha i stanowi "JPO". Dodatkowo w polu nr 82 protokołu – "Kody nieprawidłowości", dla tejże działki rolnej dokonano zapisu w postaci kodu błędu DR13+: "Zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej. Kod mający wpływ na naliczenie",
- działka rolna "G" położona na działce ewidencyjnej nr 291 o deklarowanej przez producenta rolnego powierzchni 1,14 ha i uprawie "JPO", faktycznie zajmuje obszar o powierzchni 0,46 ha i stanowi "JPO". Dodatkowo w polu nr 82 protokołu - "Kody nieprawidłowości", dla tejże działki rolnej dokonano zapisu w postaci kodu błędu DR13+: "Zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej. Kod mający wpływ na naliczenie",
- działka rolna "H" położona na działce ewidencyjnej nr 330 o deklarowanej przez producenta rolnego powierzchni 10,65 ha i uprawie "JPO", faktycznie zajmuje obszar o powierzchni 6,69 ha i stanowi "JPO". Dodatkowo w polu nr 82 protokołu – "Kody nieprawidłowości", dla tejże działki rolnej dokonano zapisu w postaci kodu błędu DR13+: "Zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej. Kod mający wpływ na naliczenie",
- działka rolna "I" położona na działce ewidencyjnej nr 343 o deklarowanej przez producenta rolnego powierzchni 0,56 ha i uprawie "JPO", faktycznie stanowi "las". Dodatkowo w polu nr 82 protokołu – "Kody nieprawidłowości", dla tejże działki rolnej dokonano zapisu w postaci kodu błędu DR10: "Cała działka rolna nie była utrzymywana w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003r. Kod mający wpływ na naliczenie" oraz kodu błędu DR18: "W dniu kontroli na działce rolnej nie jest prowadzona działalność rolnicza. Kod mający wpływ na naliczenie". Dodatkowo w polu nr 83 protokołu – "Uwagi", dla tejże działki rolnej dokonano zapisu "Działka w kompleksie, brak możliwości pomiaru",
- działka rolna "J" położona na działce ewidencyjnej nr 344 o deklarowanej przez producenta rolnego powierzchni 11,36 ha i uprawie "JPO", faktycznie zajmuje obszar o powierzchni 12,17 ha i stanowi "JPO". Dodatkowo w polu nr 82 protokołu – "Kody nieprawidłowości", dla tejże działki rolnej dokonano zapisu w postaci kodu błędu DR13-: "Zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest mniejsza od powierzchni stwierdzonej. Kod mający wpływ na naliczenie",
- działka rolna "K" położona na działce ewidencyjnej nr 381 o deklarowanej przez producenta rolnego powierzchni 3,70 ha i uprawie "JPO", faktycznie zajmuje obszar o powierzchni 3,03 ha i stanowi "JPO". Dodatkowo w polu nr 82 protokołu – " Kody nieprawidłowości", dla tejże działki rolnej dokonano zapisu w postaci kodu błędu DR13+: "Zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej. Kod mający wpływ na naliczenie" oraz kodu błędu DR22: "Działka rolna jest niespójna (zadeklarowano kilka działek rolnych, niesąsiadujących ze sobą na których prowadzone są uprawy z tej samej grupy płatności, jako jedną działkę rolną). Kod informacyjny". Kontrolerzy utrwalili wyniki zawartych w protokole ustaleń wykonaniem fotografii. Kopia protokołu z czynności kontrolnych została przekazana wnioskodawcy drogą pocztową w dniu 18 stycznia 2008 r.. Ze względu na rozbieżności pomiędzy deklarowaną powierzchnią i uprawami we wniosku o płatności do gruntów rolnych na rok 2007, a protokołem z czynności kontrolnych nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji w R. wezwał J. Ć. do złożenia wyjaśnień w niniejszej sprawie.
Następnie organ wskazał w uzasadnieniu wydanej decyzji, że J. Ć. w dniu 11 lutego 2008 r. złożył pisemne wyjaśnienia dotyczące wyników kontroli wskazując między innymi:
"B działka nr 233 o pow. 0,30 ha jest to łąka położona nad stawem, z utrudnionym dostępem łodzią przez staw, lub po spuszczeniu stawu, wykaszana w różnym czasie w zależności od poziomu wody w stawie /żal. nr l/. E działka nr 248 o pow. 1,36 ha jest to łąka nad stawem, wykaszana w zależności od poziomu wody w stawie, często koszona zimą w czasie mrozu ze względu na bardzo trudny dojazd sprzętem. W 2007 r. częściowo wykoszona ze względu na wysoki poziom wody w stawie i duże zniszczenia terenu przez dziki. Jeżeli będzie mróz zakończymy koszenie, /żal. nr 2/.
H działka nr 330 o pow. 9,69 ha mierzona przez nas GPS za każdym razem inny pomiar. Po pobycie kontroli dokosiliśmy ręcznie teren 0,80 ha i bardzo prosimy o jego uznanie. Łąka ta leży nad stawami i ma bardzo zróżnicowany kształt, liczne zakola i dlatego trudna do pomierzenia stąd wynika taka niezgodność. Działka nr 321 o pow. 0,10 ha jest łąką, kontrolerzy na niej nie byli ze względu na pomyłkę w nr z 343 na 321 /korekta/. L działka nr 180 o pow. 0,98 ha zakwalifikowana została jako odłóg przez kontrolerów, nie zgadzam się z taką kwalifikacją, ponieważ w tym roku na tej działce zostały wykonane takie zabiegi agrotechniczne jak podsianie trawy i koszenie kosiarką. W br. będzie to bardziej widoczne. Jeszcze raz bardzo proszę o uznanie korekty i zaliczenie powierzchni wyjaśnianych działek o powierzchnię łączną 3,54 ha co z wykazaną powierzchnią wg raportu kontroli stanowiłoby łączną powierzchnię do dopłat 33,42 ha. Nadmieniam, że gospodarstwo zostało zakupione od PGR w jednym kawałku bez udziału geodety i wskazaniu jakichkolwiek granic. Na gospodarstwo to składa się 180 działek o bardzo różnych kształtach, łąki leżą nad stawami z wieloma zakolami gdzie bardzo trudno ustalić granice, dlatego pomiary przy pomocy GPS nie dawały rezultatu powtarzalnego. Nie byliśmy obecni również przy kontroli".
Następnie w dniu 26 marca 2008 r. wnioskodawca zgłosił pisemne zastrzeżenia do wyników kontroli. Wskazał między innymi, że powierzchnia działki rolnej położonej w granicach działki ewidencyjnej nr 233 wynosi 0,30 ha, powierzchnia działki rolnej E wynosi 1,36 ha i położona jest na działce ewidencyjnej nr 248. Z kolei powierzchnia działki rolnej E wynosi 0,10 ha i położona jest na działce ewidencyjnej nr 321. W zakresie działki rolnej F uznał wyniki kontroli. W zakresie działki G wskazał, iż działka jest w części ogrodzona i kontrola nie miała do niej dostępu. Strona wniosła o uznanie do dopłat powierzchnię stwierdzoną w toku kontroli. W zakresie działki H producent stwierdził, iż powierzchnia działki wynosi 10,20 ha i wskazał, iż "prawdopodobnie różnica ta wynika z faktu, że w 2004 r. deklarowaną powierzchnię oparto na mapie i wypisie z rejestru gruntów (...) kształt tej działki jest bardzo trudny do mierzenia, być może granica działki jest przesunięta na sąsiednią działkę. Nadmieniam, że 0,8 ha dokoszone było po kontroli przy małym mrozie, kiedy można było wjechać sprzętem".
W dniu 26 marca 2008 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji w R. zwrócił się do Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji w Ł. z prośbą o ponowną weryfikację ustaleń kontroli wykonanej w dniu 19 grudnia 2007 r. w oparciu o zastrzeżenia wniesione przez producenta w dniu 26 marca 2008 r. W odpowiedzi na powyższe pismo Kierownik Biura Kontroli wskazał, iż że nie stwierdzono przesłanek do podważania wyników kontroli.
Następnie organ odwoławczy wskazał, że J. Ć. w dniu 26 marca 2008 r. złożył w Biurze Powiatowym pismo, w którym zwrócił się ponownie z prośbą o rozpatrzenie wyjaśnień dotyczących różnic powierzchni i numerów działek zgłoszonych do dopłat na rok 2007. W piśmie tym wnioskodawca wskazał, iż w zakresie działki rolnej B deklarowaną powierzchnię do dopłat dokonał na podstawie mapy i wypisu z rejestru gruntów. Z mapy tej wynika, że na działce nr 233 jest łąka o pow. 0,70 ha, łąka ta jest koszona od wielu lat, natomiast możliwym jest, że aktualnie łąka ta należy do sąsiedniej działki o nr 244. Wnioskodawca wniósł o uznanie wykoszonej w 2007 r. łąki o powierzchni 0,50 ha. W odniesieniu do działki rolnej E wnioskodawca wskazał, iż w numerze działki nastąpiła pomyłka, zamiast wpisać nr 248 wpisał 284. Łąka na działce nr 248 jest koszona od lat, także w latach 2004 – 2007. Wnioskodawca wniósł o skorygowanie tej pomyłki i przyznanie dopłat do działki nr 248. W zakresie działki rolnej l producent wyjaśnił, iż w 2006 r. korygował pomyłkę nr działki z nr 343 na 321, natomiast w zakresie działki rolnej H dokonał ponownego pomiaru działki i według nowych pomiarów jej powierzchnia wynosi 10,20 ha. J. Ć. nie zgodził się również z wynikami kontroli w zakresie działek rolnych L i M, które inspektorzy terenowi zakwalifikowali jako odłóg i wskazał, że działka L była koszona dwukrotnie i częściowo została podsiana trawą, natomiast działka rolna M została wykoszona wiosną 2007 r.. Organ podkreślił, że wnioskodawca zgodził się z wynikami ustaleń zwartymi w protokole z kontroli w zakresie działek rolnych F, G i K, w zakresie których kontrola stwierdziła zawyżenie zadeklarowanej powierzchni.
W odpowiedzi na powyższe pismo organ poinformował wnioskodawcę, że upłynął 14 dniowy termin na zgłoszenie zastrzeżeń do ustaleń zawartych w raporcie z kontroli, zgodnie przepisem z art. 31 ust. 7 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej.
W dniu 18 kwietnia 2008 r. organ pierwszej instancji wydał decyzję Nr [...] w sprawie pomocy finansowej z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2007. Decyzja została doręczona wnioskodawcy w dniu 23 kwietnia 2008 r.
W dniu 6 maja 2008 r. wnioskodawca złożył odwołanie od powyższej decyzji, w którym podniósł, iż zarzuca owemu rozstrzygnięciu braki formalno – prawne polegające na całkowitym pominięciu dwóch pisemnych oświadczeń wnioskodawcy. Odwołujący się wskazał, iż u podstaw nieprawidłowej numeracji działki z nr 284 na nr 248 legł "czeski błąd". Uwzględnienie owego błędu czyli zwyczajnego przestawienia cyfr powoduje znaczne zmniejszenie różnicy i to poniżej ustawowych 2 ha. Ponadto odwołujący się zarzucił nie przeprowadzenie dodatkowej kontroli w obecności strony o co wnioskował sam organ pierwszej instancji.
W następstwie rozpoznania wniesionego odwołania organ odwoławczy wskazał, że zasady przyznawania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (płatność ONW) zostały uregulowane między innymi w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 11 kwietnia 2007 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objęte Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (Dz. U. Nr 68, poz. 448). Zgodnie z treścią przepisu par. 2 tegoż rozporządzenia płatność jest przyznawana rolnikowi, który zobowiąże się do prowadzenia działalności na zadeklarowanych do płatności ONW gruntach przez okres 5 lat od daty wypłaty pierwszej płatności, jeżeli łączna powierzchnia posiadanych przez tego rolnika działek, na których jest prowadzona działalność rolnicza zgodnie z minimalnymi wymaganiami utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska (normami), określonymi w przepisach o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej, wynosi co najmniej 1 ha, do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, wynoszącej nie więcej niż 300 ha, jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Zgodnie z przepisem par. 2 pkt 2 tegoż rozporządzenia, w związku z przepisem art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 roku o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 35, poz. 217 ze zm.) płatność bezpośrednia przysługuje rolnikowi na będące w jego posiadaniu grunty rolne, wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia płatnościami bezpośrednimi zgodnie z art. 143 b ust. 4 zdanie drugie Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003, jeżeli posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej, to jest 1 ha., utrzymuje wszystkie grunty rolne zgodnie z normami i został mu nadany numer indentyfikacyjny. Zgodnie z przepisem art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 roku o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu grunty rolne, wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia płatnościami bezpośrednimi, zgodnie z przepisem art. 143 b ust. 4 zdanie drugie Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz. Urz. UE L 270 z dnia 21 października 2003 r., str. 1 ze zm., Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 40, str.269, ze zm.), jeżeli wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności.
Dalej organ wskazał, że zgodnie z przepisem art. 2 pkt 3 wskazanej powyżej ustawy – pod pojęciem norm należy rozumieć "normy w rozumieniu przepisu art. 2 pkt 33 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004" z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych w Rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. (WE) z 2004 r., nr L 141 z 30 kwietnia 2004 r., str. 18-58, ze zm.). Zgodnie z treścią przepisu art. 2 pkt 33 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 pojęcie "normy" "oznacza normy określone przez Państwa Członkowskie zgodnie z art. 5 Rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 oraz załącznikiem IV(...)". W treści art. 5 Rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 "Zasady dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska" wskazano w ust. 1, iż "Państwa Członkowskie zapewniają, że wszystkie grunty rolne, a w szczególności grunty, które nie są już wykorzystywane do celów produkcyjnych, są utrzymywane w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska. Państwa Członkowskie definiują, na poziomie krajowym lub regionalnym, wymogi minimalne w zakresie dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska na podstawie ram ustanowionych w załączniku IV, uwzględniając szczególne cechy charakterystyczne odnośnych obszarów, włączając w to warunki glebowe i klimatyczne, istniejące systemy gospodarowania, wykorzystanie gruntów, zmianowanie upraw, metody uprawy roli oraz struktury gospodarstw. Wymogi takie nie mogą naruszać standardów regulujących dobre praktyki rolnicze stosowane w kontekście Rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 oraz środków rolno – środowiskowych, które wykraczają poza wzorzec odnoszący się do dobrych praktyk rolniczych." Zgodnie z treścią przepisu par. 1 ust. 1 pkt 2b rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. Nr 46, poz. 306) wydanym na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 26 stycznia 2007 roku o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami, jeżeli w przypadku łąk i pastwisk – okrywa roślinna jest koszona i usuwana co najmniej raz w roku, w terminie do dnia 31 lipca, lub są na nich wypasane zwierzęta w okresie wegetacyjnym traw. Grunty rolne nie powinny być porośnięte krzewami, za wyjątkiem tych drzew i krzewów, które nie podlegają wycięciu zgodnie z przepisami o ochronie przyrody lub mają znaczenie dla ochrony wód i gleb lub też krzewy te nie wpływają na prowadzoną na tych gruntach produkcję roślinną (par. 4 ust.1l rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie minimalnych norm).
Następnie organ podniósł, że wniosek powinien zawierać wszystkie informacje niezbędne do ustalenia uprawnień do otrzymania pomocy (art. 12 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004). Zgodnie z treścią art. 23 tegoż Rozporządzenia Komisji (WE), w związku z treścią art. 7 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania Rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE nr L 368/74-84 z dnia 23 grudnia 2006 r.), kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przeprowadza się tak, aby skutecznie zweryfikować zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności. Zgodnie natomiast z treścią przepisu art. 30 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm.) agencja płatnicza oraz podmioty wdrażające przeprowadzają kontrole na miejscu oraz wizytacje w miejscu mogą powierzyć przeprowadzenie kontroli na miejscu lub wizytacji w miejscu innym jednostkom organizacyjnym dysponującym odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi. Zgodnie z treścią art. 31 tejże ustawy czynności w ramach kontroli na miejscu oraz czynności w ramach wizytacji w miejscu, zwane dalej "czynnościami kontrolnymi", są wykonywane przez osoby posiadające imienne upoważnienie do ich wykonywania wydane przez organ agencji płatniczej lub przez właściwy organ podmiotu wdrażającego. Przed rozpoczęciem czynności kontrolnych osoba upoważniona do ich wykonywania jest obowiązana okazać imienne upoważnienie, które winno zawierać wskazanie osoby upoważnionej do wykonywania czynności kontrolnych, miejsce i zakres oraz podstawę prawną do ich wykonania. Osoby wykonujące czynności kontrolne mają prawo do wstępu na grunty i do obiektów związanych z działalnością, której dotyczy pomoc lub pomoc techniczna; żądania pisemnych lub ustnych informacji związanych z przedmiotem kontroli na miejscu lub wizytacji w miejscu; wglądu do dokumentów związanych z przedmiotem kontroli na miejscu lub wizytacji w miejscu, sporządzania z nich odpisów, wyciągów lub kserokopii oraz zabezpieczania tych dokumentów; sporządzania dokumentacji fotograficznej z przeprowadzonej kontroli na miejscu lub wizytacji w miejscu; pobierania próbek do badań. Osoba wykonująca czynności kontrolne sporządza z tych czynności raport. Raport podpisuje osoba wykonująca czynności kontrolne oraz podmiot kontrolowany. W przypadku odmowy podpisania raportu przez podmiot kontrolowany raport podpisuje tylko osoba wykonująca czynności kontrolne, dokonując w raporcie stosownej adnotacji o odmowie podpisania raportu przez podmiot kontrolowany. W przypadku gdy podmiot kontrolowany nie zgadza się z ustaleniami zawartymi w raporcie, może zgłosić umotywowane zastrzeżenia co do tych ustaleń osobie, która sporządziła raport.
Na gruncie powyższych przytoczeń organ odwoławczy wskazał, że z kontroli przeprowadzonej w dniu 19 grudnia 2007 r. w gospodarstwie rolnym J. Ć., metodą inspekcji terenowej, bez powiadomienia producenta rolnego, jak również z treści pism z dnia 27 lutego 2008 r. oraz z dnia 4 kwietnia 2008 r., wynika, że działki B, E, I zlokalizowane w ramach działek ewidencyjnych nr: 233, 284, 343 nie były utrzymane w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r.. W toku prowadzonego postępowania producent nie uprawdopodobnił, w sposób odpowiadający obowiązującym przepisom prawa, iż zadeklarowanie działek rolnych na działkach ewidencyjnych porośniętych lasem, nastąpiło z wyłączeniem winy. Ponadto, z powyższych dokumentów wynika, że producent dokonał zawyżenia powierzchni działek rolnych:
- F (powierzchnia stwierdzona 1,90 ha),
- G (powierzchnia stwierdzona 1,14 ha),
- H (powierzchnia stwierdzona 6,69 ha),
- K (powierzchnia stwierdzona 3,03 ha).
Z treści powołanych dokumentów wynika również, że w dniu kontroli producent nie prowadził działalności rolniczej na działkach rolnych oznaczonych jako: B, E, I, L, M.
Organ odwoławczy odnosząc się do podniesionych zarzutów oraz biorąc pod uwagę wyjaśnienia złożone w toku postępowania stwierdził, że
- w zakresie działki rolnej B – grupa upraw JPO – o powierzchni 0,70 ha położonej na działce ewidencyjnej 233 organ pierwszej instancji w sposób prawidłowy wykazał, iż działka ta nie była utrzymana w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r. Przemawia za tym wynik kontroli na miejscu oraz załączone do niego fotografie tej działki oznaczone nr: 1, 2 i 3. Organ zauważa, iż strona wskazała w sekcji VII wniosku "Oświadczenie o sposobie wykorzystania działek rolnych", iż działka rolna B o powierzchni 0,70 ha jest położona na działce ewidencyjnej nr 233. Ponadto w sekcji VI wniosku "Oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych, na których zadeklarowano działki rolne" producent wskazał, iż na działce ewidencyjnej nr 233 o powierzchni 4,5000 ha położona jest działka rolna B o powierzchni 0,70 ha. W sekcji VII wskazano działkę ewidencyjną nr 244 o powierzchni 29,1700 ha ale bez wskazania działki rolnej położonej w jej granicach. W toku prowadzonego postępowania strona podnosiła, iż powierzchnia działki rolnej B wynosi nie 0,70 ha lecz 0,30 ha, wskazując, iż z mapy i z wypisu z rejestru gruntów wynika, że na działce 233 jest łąka o pow. 0,70 ha wykaszana od wielu lat. Strona wskazała również, że możliwe jest, iż łąka ta należy do sąsiedniej działki o nr 244 i że wnosi o uznanie wykoszonej w 2007 r. łąki o powierzchni 0,50 ha. Organ odwoławczy zwrócił uwagę na to, iż strona podniosła, że grunty nabyła bez okazania granic. Nie jest to jednak okoliczność wyłączająca winę producenta. Strona wskazała, iż do pomiaru działek używała gps. Dokonując pomiaru działki rolnej przy pomocy tego urządzenia dokonuje się zarazem identyfikacji położenia działki ewidencyjnej, w granicach której położona jest działka rolna, przy założeniu, że wykonawcy pomiaru znane są współrzędne mierzonej działki. Z uwagi na powyższe – zdaniem organu odwoławczego – nie ma podstaw do tego, aby uznać, iż strona użytkowała działkę rolną zlokalizowaną w granicach sąsiadującej działki o nr 244. Organ zwrócił również uwagę na regularność występowania omawianego błędu. Zarówno w sekcji VII, jak i VIII wniosku strona konsekwentnie wykazywała, iż działka rolna B położona jest na działce ewidencyjnej nr 233. Organ wskazał, że z urzędu wiadome mu jest, iż w latach: 2004, 2005 i 2006 strona deklarowała do płatności działkę rolną położoną na działce 233. Ponadto na załączniku graficznym, który stał się integralną częścią wniosku, poczynając od roku 2004 producent dokonywał oznaczenia położenia działki rolnej w granicach działki ewidencyjnej nr 233, nie zaś nr 244. Organ zauważa, iż załączniki graficzne dołączane do wniosku są czytelne, można z nich odczytać granice działki ewidencyjnej oraz jej numer. Ponadto zwrócić należy uwagę, iż na załączniku widoczne są działki ewidencyjne sąsiadujące z daną działką. Pozwala to zlokalizować położenie działki rolnej w ramach działki ewidencyjnej, także przez szereg innych punktów odniesienia, jak chociażby wody, budynki, drogi, zadrzewienia i inne stałe elementy krajobrazu. W ocenie organu odwoławczego strona nie wykazała, iż nie ponosi winy zaistniałego stanu rzeczy.
Organ podkreślił, ze producent powielał błąd w toku czterech kampanii. Jego wyjaśnienia nastąpiło dopiero w momencie, kiedy strona stawiła się w biurze powiatowym w celu złożenia wyjaśnień w zakresie stwierdzonych we wniosku za 2007 r. nieprawidłowości. Wskazał następnie, iż producent rolny mógł z własnej inicjatywy złożyć formularz wycofania wniosku w całości lub w części albo zmiany do wniosku zgodnie z treścią przepisu par. 5 ust. 3 i 4 rozporządzenia ONW. Oznacza to, że deklarowana we wniosku powierzchnia działki jest brana pod uwagę pomimo tego, że w korekcie wniosku na 2007 r. strona wskazała, iż powierzchnia działki rolnej położonej na działce ewidencyjnej nr 233 wynosi 0,00 ha. Innymi słowy, przy obliczeniu powierzchni deklarowanej, brana jest pod uwagę powierzchnia z wniosku, przy obliczaniu powierzchni stwierdzonej brana jest pod uwagę powierzchnia z przeprowadzonej kontroli. Dokonanie zmniejszenia powierzchni działki do 0,30 ha nie może zostać uwzględniony gdyż nastąpiło po stwierdzeniu nieprawidłowości w toku kontroli. Ponadto w toku kontroli stwierdzono kod nieprawidłowości "DR 10’ w odniesieniu do całej działki. Tym samym – w ocenie organu – zarzut podniesiony w odwołaniu jest niezasadny.
Organ odwoławczy odnosząc się do zarzutów podnoszonych przez stronę wskazał, że dokonane ustalenia pozwalają na postawienie tezy, iż wnioskodawca nie użytkował w dacie złożenia wniosku na rok 2007 żadnej z działek ewidencyjnych o nr 233 i 244.
- w zakresie działki rolnej E – grupa upraw JPO – o powierzchni 1,36 ha położonej na działce ewidencyjnej 284 organ wskazał, iż w sposób prawidłowy wykazane zostało, że działka ta nie była utrzymana w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r.. Po pierwsze przemawia za tym wynik kontroli na miejscu oraz załączone do niego fotografie tej działki oznaczone nr 12 i 13. Organ zauważa, że strona wskazała w sekcji VIII wniosku "Oświadczenie o sposobie wykorzystania działek rolnych", iż działka rolna E o powierzchni 1,36 ha jest położona na działce ewidencyjnej nr 284. Ponadto w sekcji VII wniosku "Oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych, na których zadeklarowano działki rolne" producent wskazał, iż na działce ewidencyjnej nr 284 o powierzchni 1,3600 ha położona jest działka rolna E o powierzchni 1,36 ha. W sekcji VII wskazano działkę ewidencyjną nr 248 o powierzchni 5,2500 ha ale bez wskazania działki rolnej położonej w jej granicach.
W toku prowadzonego postępowania strona podnosiła, iż omyłkowo wskazała działkę rolną E na działce 284, zaś pomyłka miała charakter "czeskiego błędu". Organ dalej wyjaśniła, że wykonawca kontroli uwzględnił powierzchnie i położenie działek wskazane we wniosku za 2007 r.. Korekta oraz dołączone do niej oświadczenia pomimo tego, że zostały złożone przed terminem kontroli, nie odpowiadały przepisom dopuszczającym uwzględnienie danych w nich zawartych. Organ odwoławczy nie dał wiary wyjaśnieniom strony. Tego rodzaju błąd polega na przestawieniu kolejności dwu sąsiednich znaków w tekście, co istotnie miało miejsce. Należy mieć jednak na uwadze to, że nie pełnia się go zazwyczaj wtedy, gdy pisze się na maszynie bądź na komputerze bardzo szybko. Wniosek w niniejszej sprawie został zaś wypełniony odręcznie. Organ wskazał również na regularność występowania omawianego błędu. Zarówno w sekcji VII, jak i VIII wniosku strona konsekwentnie wykazywała, iż działka rolna E położona jest na działce ewidencyjnej nr 284. Ponadto organ podniósł, że z urzędu wiadome mu jest, iż w latach: 2004, 2005 i 2006 strona deklarowała do płatności działkę rolną położoną na działce ewidencyjnej nr 284. Ponadto na załączniku graficznym, który stał się integralną częścią wniosku, poczynając od roku 2006 producent dokonywał oznaczenia położenia działki rolnej w granicach działki ewidencyjnej nr 284, nie zaś nr 248.
Organ zauważa, iż załączniki graficzne dołączane do wniosku są czytelne, można z nich odczytać granice działki ewidencyjnej oraz jej numer. Ponadto zwrócić należy uwagę, iż na załączniku widoczne są działki ewidencyjne sąsiadujące z daną działką. Pozwala to zlokalizować położenie działki rolnej w ramach działki ewidencyjnej, także przez szereg innych punktów odniesienia, jak chociażby wody, budynki, drogi, zadrzewienia i inne stałe elementy krajobrazu. Organ zaznaczył, że producent powielał błąd w toku czterech kampanii. Jego wyjaśnienia nastąpiło dopiero w momencie, kiedy strona stawiła się w biurze powiatowym w celu złożenia wyjaśnień w zakresie stwierdzonych we wniosku za 2007 r. nieprawidłowości.
Organ podkreślił, że producent rolny mógł z własnej inicjatywy złożyć formularz wycofania wniosku całości lub w części albo zmiany wniosku zgodnie z treścią przepisu par. 5 ust. 3 i 4 rozporządzenia ONW, czego jednak producent nie uczynił. Tym samym zarzut podniesiony w odwołaniu jest niezasadny.
Organ odwoławczy zauważył również, że materiał dowodowy został utrwalony i dołączony do akt sprawy oraz był kompletny na dzień wydania decyzji. Pozwalał na ocenę spełnienia przez stronę przesłanek warunkujących uzyskanie przedmiotowej płatności. Dokonane ustalenia pozwalają na postawienie tezy, iż wnioskodawca nie użytkował w dacie złożenia wniosku na rok 2007 żadnej z powyższych działek ewidencyjnych (248 i 284). Konkludując organ wskazał, że potraktowanie błędu wnioskodawcy jako "błędu czeskiego" i przeprowadzenie ponownej kontroli w zakresie działki ewidencyjnej nr 248 jest niczym nieuzasadnione.
- w zakresie działki rolnej I – grupa upraw JPO – o powierzchni 0,56 ha położonej na działce ewidencyjnej nr 343 organ odwoławczy wskazał, iż w sposób prawidłowy wykazano w toku postępowania, iż działka ta nie była utrzymana w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r.. Przemawia za tym wynik kontroli oraz załączona do niego fotografia tej działki oznaczona nr 4. Organ zauważa, iż strona wskazała w sekcji VIII wniosku "Oświadczenie o sposobie wykorzystania działek rolnych", iż działka rolna I o powierzchni 0,56 ha jest położona na działce ewidencyjnej nr 343. Ponadto w sekcji VII wniosku "Oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych, na których zadeklarowano działki rolne" producent wskazał, iż na działce ewidencyjnej nr 343 o powierzchni 0,7400 ha położona jest działka rolna I o powierzchni 0,56 ha. W sekcji VII wskazano działkę ewidencyjną nr 321 o powierzchni 1,2400 ha ale bez wskazania działki rolnej położonej w jej granicach. W toku prowadzonego postępowania strona podnosiła, iż omyłkowo wskazała działkę rolną E na działce 284, zaś pomyłka miała charakter "czeskiego błędu". Organ wyjaśnił, że wykonawca kontroli uwzględnił powierzchnie i położenie działek wskazane we wniosku za 2007 r.. Korekta oraz dołączone do niej oświadczenia pomimo tego, że zostały złożone przed terminem kontroli, nie odpowiadały przepisom dopuszczającym uwzględnienie danych w nich zawartych. Ponadto organ wskazał, iż z urzędu wiadome jest, że producent w latach gospodarczych: 2004, 2005 i 2006 deklarował do płatności działkę rolną położoną na działce 343. Ponadto na załączniku graficznym, który stał się integralną częścią wniosku, poczynając od roku 2006 producent dokonywał oznaczenia położenia działki rolnej w granicach działki ewidencyjnej nr 343, nie zaś 321. Organ zauważa, że załączniki graficzne dołączane do wniosku są czytelne, można z nich odczytać granice działki ewidencyjnej oraz jej numer. Ponadto zwrócić należy uwagę, iż na załączniku widoczne są działki ewidencyjne sąsiadujące z daną działką. Pozwala to zlokalizować położenie działki rolnej w ramach działki ewidencyjnej, także przez szereg innych punktów odniesienia, jak chociażby wody, budynki, drogi, zadrzewienia i inne stałe elementy krajobrazu. Producent natomiast powielał powyższy błąd w toku czterech kampanii. Jego wyjaśnienia nastąpiło dopiero w momencie, kiedy strona stawiła się w biurze powiatowym w celu złożenia wyjaśnień w zakresie stwierdzonych we wniosku za 2007 r. nieprawidłowości.
Organ wskazał nadto, że producent rolny mógł z własnej inicjatywy złożyć formularz wycofania wniosku w całości lub w części albo zmiany wniosku zgodnie z treścią przepisu par. 5 ust. 3 i 4 rozporządzenia ONW, czego jednak nie uczynił. Tym samym zarzut podniesiony w odwołaniu jest niezasadny. W ocenie organu dokonane ustalenia pozwalają na postawienie tezy, iż wnioskodawca nie użytkował w dacie złożenia wniosku na rok 2007 żadnej ze wskazanych działek ewidencyjnych (343 i 321).
- w zakresie działek rolnych: F, G, K organ odwoławczy stwierdził, iż ustalono zawyżenie powierzchni deklarowanej w stosunku do powierzchni stwierdzonej, a producent zgodził się z ustaleniami zwartymi w protokole z kontroli.
- w zakresie działki rolnej H – grupa upraw JPO – o powierzchni 10,65 ha położonej na działce ewidencyjnej nr 330 organ odwoławczy stwierdził, iż w toku kontroli, iż powierzchnia tej działki wynosi 6,69 ha.
- w zakresie działki rolnej L – grupa upraw JPO – o powierzchni 0,98 ha położonej na działce ewidencyjnej nr 180 organ odwoławczy stwierdził, iż w toku kontroli na miejscu stwierdzono odłóg. Zastosowano kod nieprawidłowości "DR 18", który oznacza, że w dniu kontroli na działce nie jest prowadzona działalność rolnicza.
- w zakresie działki rolnej M – grupa upraw JPO – o powierzchni 1,05 ha położonej na działce ewidencyjnej nr 118 organ odwoławczy stwierdził, iż w toku kontroli na miejscu stwierdzono odłóg. Zastosowano kod nieprawidłowości "DR 18", który oznacza, że w dniu kontroli na działce nie jest prowadzona działalność rolnicza.
- w zakresie działek rolnych C – grupa upraw JPO – o powierzchni 0,46 ha położonej na działce ewidencyjnej nr 240 organ odwoławczy stwierdził, iż w toku kontroli na miejscu stwierdzono odłóg. Zastosowano kod nieprawidłowości "DR 18", który oznacza, że w dniu kontroli na działce nie jest prowadzona działalność rolnicza.
Dalej organ wskazał, że zgodnie z treścią przepisu art. 68 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 obniżki i wyłączenia, nie mają zastosowania w przypadku gdy rolnik złożył wniosek poprawny pod względem faktycznym lub gdy może wykazać, że nie jest winny nieprawidłowości. Obniżki i wyłączenia nie mają zastosowania w odniesieniu do tych części wniosku pomocowego, odnośnie których rolnik informował właściwy organ na piśmie, że wniosek pomocowy jest nieprawidłowy lub zdezaktualizował się od czasu złożenia, pod warunkiem że rolnik nie został powiadomiony o zamiarze właściwego organu co do przeprowadzenia kontroli na miejscu, oraz że ten organ nie poinformował rolnika o jakichkolwiek nieprawidłowościach we wniosku. Informacje podane przez rolnika powodują, że wniosek pomocowy jest dostosowywany do rzeczywistej sytuacji.
Organ stwierdził, że strona znała zasady przyznawania płatności ONW oraz dysponowała czasem na powiadomienie Agencji o tym, że wniosek pomocowy jest nieprawidłowy lub zdezaktualizował się od czasu złożenia. Pomimo tego wnioskodawca nie zawiadomił Agencji o niezgodności złożonej deklaracji ze stanem faktycznym.
Organ wskazał również, że ciężar dowodu braku winy, zgodnie z treścią art. 68 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 spoczywa na wnioskodawcy. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego J. Ć. nie wykazał, że jest niewinny w rozumieniu przepisu art. 68 ust. l i 2 tegoż Rozporządzenia Komisji. Dalej organ odwoławczy podał, że zgodnie z treścią art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427) na stronie spoczywa obowiązek przedstawienia dowodów, udzielania wyjaśnień, co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Konkludując organ odwoławczy wskazał, iż producent rolny zadeklarował we wniosku działki rolne o łącznej powierzchni 39,12 ha. W związku z przeprowadzoną w dniu 19 grudnia 2007 r. kontrolą powierzchnia stwierdzona stanowi sumę powierzchni stwierdzonych działek rolnych: A + C + D + F + G + H + J + K + Ł, czyli 1,88 ha + 0,54 ha + 1,38 ha + 1,73 ha + 0,46 ha + 6,69 ha + 12,17 ha + 3,03 ha + 2,00 ha i wynosi 29,88 ha.
Przy ustalaniu powierzchni stwierdzonej nie uwzględniono powierzchni działek rolnych: B, E i I o łącznej powierzchni 2,62 ha, z uwagi na to, że podczas kontroli na miejscu stwierdzono na tych działkach kody nieprawidłowości "DR 10" oraz "DR 18". Zastosowane kody oznaczają, że działki ewidencyjne w granicach których, zgodnie z deklaracją, położone były działki rolne, nie były utrzymane w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r.. Ponadto w dniu kontroli nie była na nich prowadzona działalność rolnicza. Ponadto organ nie uwzględnił powierzchni działek rolnych: L i M, o łącznej powierzchni 2,03 ha, na których stwierdzono kod nieprawidłowości "DR 18". Zastosowany kod oznacza, że w dniu kontroli nie była na nich powadzona działalność rolnicza.
Organ odwoławczy wyjaśnił nadto, że uwzględnił powierzchni działek rolnych: C, J (łączna powierzchnia 12,71 ha), w odniesieniu do których zastosowano kod nieprawidłowości "DR 13–", a więc stwierdzono, iż powierzchnia stwierdzona jest większa od powierzchni deklarowanej przez producenta we wniosku. Ponadto organ uwzględnił powierzchnie stwierdzone działek rolnych: F, G, H, K (łączna powierzchnia 11,91 ha) w odniesieniu, do których zastosowano kod nieprawidłowości "DR 13+", a więc stwierdzono, iż powierzchnia stwierdzona jest niniejsza od powierzchni deklarowanej przez producenta we wniosku. W zakresie pozostałych działek rolnych: A, D, Ł powierzchnia deklarowana była równa powierzchni stwierdzonej w toku kontroli na miejscu (łączna powierzchnia 5,26 ha).
W następstwie powyższego stwierdzenia organ podał, że zgodnie z treścią art. 16 Rozporządzenia Komisji (WE) 1975/2006 jeżeli zadeklarowany obszar przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 50 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 796/2004 o więcej niż 30%, beneficjenta wyklucza się z otrzymania pomocy, do której beneficjent byłby uprawniony na mocy tego artykułu, na dany rok kalendarzowy w zakresie danych środków.
Ostatecznie organ odwoławczy stwierdził, iż ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że powierzchnia zgłoszona we wniosku o przyznanie płatności ONW w roku 2007 wynosiła 39,12 ha, powierzchnia stwierdzona, kwalifikująca się do przyznania płatności wynosiła 29,88 ha, różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną a powierzchnią stwierdzoną wynosiła 9,24 ha, co stanowi zawyżenie w wysokości 39,92 %. Mając na uwadze powyższe ustalenia organ odwoławczy stwierdził, iż zgodnie z treścią art. 16 Rozporządzenia Komisji (WE) 1975/2006 płatność ONW na 2007 r. nie przysługuje wnioskodawcy.
W dniu 25 listopada 2008 r. J. Ć. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. skargę na powyższą decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. zarzucając niewłaściwą ocenę materiału dowodowego zebranego w sprawie oraz naruszenie interesu strony wobec nieprzeprowadzenia ponownej kontroli z udziałem zainteresowanego. Podkreślił iż przeprowadzenie kontroli bez udziału wnioskodawcy, pozbawiło go możliwości działania. W konkluzji wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji jako przedwczesnej.
W uzasadnieniu wskazał, iż zaskarżone rozstrzygnięcie jest w istocie tożsame z tymi, które zaskarżył już do sądu administracyjnego i opiera się wynikach kontroli, która została zakwestionowana w toku postępowania administracyjnego. W ocenie skarżącego, ponowna kontrola na miejscu, z jego udziałem, pozwoliłaby na wyjaśnienie i zweryfikowanie stanu faktycznego sprawy.
W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 3 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) (w skrócie: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Analogiczne unormowanie zawiera art. 1 par. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), który stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Stosownie do unormowania zawartego w art. 145 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na postanowienie
1. uchyla postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy,
2. stwierdza nieważność postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach,
3. stwierdza wydanie postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego postanowienia pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd nie przejmuje zatem sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz jedynie dokonuje oceny działalności organu orzekającego z punktu widzenia kryterium legalności.
W następstwie rozpoznania skargi wniesionej w niniejszej sprawie, nie będąc ograniczonym zarzutami i wnioskami skargi oraz przywołaną podstawą prawną (art. 134 par. 1 p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w zaskarżonym postanowieniu opisanych powyżej uchybień, a zatem wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi oddalił ją (art. 151 p.p.s.a.).
W rozpoznawanej sprawie wskazać należy w szczególności, iż płatności, o które ubiega się skarżący są formą wsparcia finansowego w ramach wspólnej polityki rolnej, będącej jednym z celów Unii Europejskiej, określonych w art. 3 i art. 33 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864). System dopłat bezpośrednich został ustanowiony dla wyrównania dochodowości gospodarstw rolnych, poprawy warunków życia, pracy i produkcji w rolnictwie.
Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 35, poz. 217 ze zm.), stanowiąca podstawę materialnoprawną rozstrzygnięć (wraz z przepisami wykonawczymi wydanymi na jej podstawie oraz przepisami wspólnotowymi, normującymi zasady przyznawania płatności), jest rezultatem działań wykonawczych w stosunku do Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne systemy wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE nr L 270, str. 1), szczegółowo powołanego w jej treści. Ustawa ta, określa zasady i tryb przyznawania jednolitej płatności obszarowej oraz płatności uzupełniającej do powierzchni upraw, określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 14 marca 2006 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnościami uzupełniającymi w 2006 r. (Dz. U. Nr 42, poz. 280).
W rozpoznawanej sprawie, przepis art. 4 ustawy z dnia 29 lutego 2008 r. o zmianie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz ustawy o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 44, poz. 262) stanowi, że do postępowań w sprawach przyznania płatności lub płatności cukrowej, o których mowa w ustawie wymienionej w art. 1 (z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego), wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe.
Oznacza to, że właściwe w sprawie są przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz prawo wspólnotowe:
- Rozporządzenie Rady (WE) Nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz. Urz. UE nr L 270 z dnia 21 października 2003 r., str. 1 ze zm., Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 40, str. 269, ze zm.),
- Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w Rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE nr L 141 z dnia 30 kwietnia 2004 r., str. 18 ze zm., Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 44, str. 243 ze zm.),
- Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania Rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz. Urz. UE nr L 345 z dnia 20 listopada 2004, str. 1 ze zm.).
Przepis art. 7 ust. 1 pkt 1 i 2 wskazanej powyżej ustawy stanowi, że rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z przepisem art. 143b ust. 5 akapit pierwszy Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003, jeżeli na ten dzień posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr XX do Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 (1ha), a wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności. Rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności obszarowe uzupełniające do powierzchni upraw m. in. trwałych użytków zielonych, położonych na działkach rolnych objętych wnioskiem o przyznanie jednolitej płatności obszarowej (ust. 2). Wysokość płatności obszarowych w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn deklarowanej przez rolnika powierzchni kwalifikującej się do objęcia płatnościami obszarowymi, po uwzględnieniu zmniejszeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości i stawek płatności obszarowych na 1 ha tej powierzchni (ust.4).
Z wyjątkiem przypadków siły wyższej bądź okoliczności nadzwyczajnych – zgodnie z definicją zawartą w przepisie art. 72 Rozporządzenia (WE) nr 796/2004 – jeżeli w wyniku kontroli administracyjnej bądź kontroli na miejscu wykryte zostanie, iż ustalona różnica między zadeklarowanym, a stwierdzonym obszarem w rozumieniu art. 2 pkt 22 Rozporządzenia (WE) nr 796/2004 przekracza 3%, lecz nie więcej niż 30% stwierdzonego obszaru, to kwota, jaka ma być przyznana w ramach programu płatności za jeden obszar, jest pomniejszana w przedmiotowym roku o dwukrotną wykrytą różnicę (art. 138 ust. 1 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1973/2004).
Zgodnie natomiast z przepisem art. 51 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, jeśli dla danej grupy upraw obszar zadeklarowany na cele jakichkolwiek systemów pomocy obszarowej – z wyjątkiem skrobiowych odmian ziemniaka, nasion i tytoniu, jak przewidziano w tytule IV rozdziały 6, 9 i 10c Rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 – przekracza obszar ustalony zgodnie z przepisem art. 50 ust. 3 – 5 tegoż Rozporządzenia, wysokość pomocy oblicza się na podstawie obszaru ustalonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3 % lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20 % ustalonego obszaru. Jednocześnie należy wskazać, iż zmniejszenia płatności oraz wykluczenia z płatności odnoszące się do kryteriów kwalifikowalności powinny z zasady nie być stosowane w przypadku gdy rolnik dostarczył zgodne z faktami informacje lub jeśli może udowodnić, że wina nie leży po jego stronie (pkt 67 preambuły do Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004).
W rozpoznawanej sprawie, spór dotyczył powierzchni upraw na działkach, oznaczonych literami B (działka o geodezyjnym numerze 233 i powierzchni upraw zadeklarowanych na 0,70 ha), E (działka o geodezyjnym numerze 284 i powierzchni upraw zadeklarowanych na 1,36 ha) oraz I (działka o geodezyjnym numerze 243 i powierzchni upraw zadeklarowanych na 0,56 ha). Z protokołu kontroli przeprowadzonej w dniu 19 grudnia 2007 r. w gospodarstwie rolnym J. Ć., metodą inspekcji terenowej wynika, że działki, o geodezyjnych numerach ewidencyjnych 233, 284 i 343 nie były utrzymane w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r. Działki wspomniane były bowiem porośnięte lasem. Okoliczności tej skarżący zresztą nie kwestionował w odniesieniu do działek nr 284 i 343. Podniósł jedynie, iż ich zgłoszenie w tym zakresie dokonane zostało omyłkowo, bowiem w istocie płatnościom podlegać winny działki nr 248 o powierzchni 5,25 ha oraz nr 321 o powierzchni 0,10 ha. Jeśli zaś chodzi o działkę nr 233 wskazał, że powierzchnia upraw na tejże działce wynosi 0,30 ha. Wnosząc o przeprowadzenie ponownej kontroli wskazał, iż specyfika prowadzonego przezeń gospodarstwa rodzi konieczność jego udziału w podejmowanych czynnościach.
Odnosząc się zatem do kwestii "omyłkowego" zgłoszenia do dopłat działek nr 284 i 343 podzielić należy stanowisko organów, iż uchybienie skarżącego nie ma charakteru oczywistej omyki w rozumieniu art.19 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Działka nr 284 została bowiem przezeń zgłoszona wraz ze wskazaniem jej powierzchni (1,36 ha), istotnie odmiennej od powierzchni działki nr 248 (5,25 ha). W tym zakresie nie może zaś być mowy o "czeskim błędzie", polegającym na prostym przestawieniu cyfr. Z tej samej przyczyny, nie sposób też traktować zgłoszenia działki nr 343 jako "oczywistej omyłki", w sytuacji gdy działka nr 321 (wskazana w skardze jako omyłkowo niezgłoszona w miejsce działki 343) posiada inną powierzchnię od zadeklarowanej. Rozbieżności we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, dotyczące ilości działek rolnych, ich powierzchni i rodzajów użytków nie mogą być traktowane jako oczywiste błędy, w rozumieniu art. 19 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 796/2004, bowiem opisują w części inny stan faktyczny niż wskazany we wniosku. Ponadto skarżący na żadnym etapie postępowania nie podnosił, że działki nr 248 i 321 były przezeń uprawiane w sposób uzasadniający ubieganie się o płatności obszarowe. Oznacza to też, że błędy w tym zakresie nie mogły być przezeń skorygowane w każdym czasie po złożeniu wniosku.
Cezurę czasową dla dokonania ewentualnych zmian stanowią w tym przypadku czynności, określone w przepisie art. 15 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, a więc poinformowanie wnioskodawcy o nieprawidłowościach stwierdzonych we wniosku lub powiadomienie go o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu, jeśli ta kontrola ujawni nieprawidłowości. W rozpoznawanej sprawie żaden z przedłożonych przez skarżącego dowodów nie wskazuje, by o dostrzeżonych błędach powiadomił organ w czasie właściwym. W szczególności, pismo skarżącego z dnia 18 października 2007 r., informujące o błędzie we wniosku o przyznanie płatności obszarowych w zakresie działki nr 284 i 343 dotyczyło korekty wniosku za 2007 r. Ponadto złożone zostało na wyraźne wezwanie organu, w związku z dostrzeżonymi nieprawidłowościami we wniosku.
Ustosunkowując się natomiast do zarzutu nieprawidłowości, w zakresie ustaleń powierzchni upraw na działce nr 233 wskazać trzeba, iż zgromadzony materiał dowodowy, w szczególności załączona dokumentacja fotograficzna, zasadności tego zarzutu nie potwierdza. Nie budzi bowiem wątpliwości, że liczebność oraz wielkość drzew i krzewów na tej działce, widoczna na zdjęciach nr 1, 2 i 3 wykluczają, aby działka wspomniana mogła być utrzymana w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r. Już w dacie składania wniosku, ubiegający się o pomoc finansową producent rolny powinien zaś wskazywać tylko te grunty rolne, które spełniają warunki do przyznania tych płatności, to znaczy są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności. Grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami , jeżeli w przypadku łąk i pastwisk – okrywa roślinna jest koszona i usuwana co najmniej raz w roku, w terminie do dnia 31 lipca, lub są na nich wypasane zwierzęta w okresie wegetacyjnym traw, a w przypadku łąk zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt – okrywa roślinna jest na nich koszona i usuwana co najmniej raz w roku, w terminie określonym w przepisach w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, jednak nie później niż do dnia 31 października. Grunty rolne nie powinny być porośnięte krzewami, za wyjątkiem tych drzew i krzewów, które nie podlegają wycięciu zgodnie z przepisami o ochronie przyrody lub mają znaczenie dla ochrony wód i gleb lub też krzewy te nie wpływają na prowadzoną na tych gruntach produkcję roślinną (par. 1 ust. 1 pkt 2b i par. 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. Nr 46, poz. 306).
Odnosząc się do zarzutów skargi, dotyczących nienależytego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego na skutek nieprzeprowadzenia powtórnej kontroli z udziałem skarżącego, to wskazać należy, iż przepisy wspólnotowe normują zasady dokonywania weryfikacji wniosków producentów rolnych w sposób częściowo odmienny od regulacji krajowej, przewidzianej w Kodeksie postępowania administracyjnego. O ile zatem przeprowadzenie dowodu z oględzin, wymaga zawiadomienia strony i o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu (art. 79 k.p.a.), o tyle kontrola na miejscu jest, co do zasady, niezapowiedziana (art. 25 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004). Nie budzi przy tym wątpliwości, iż intencją ustawodawcy wspólnotowego, znajdującą wyraz we wspomnianej regulacji jest zapewnienie skuteczności przeprowadzanych kontroli, zapewniających przestrzeganie przepisów dotyczących systemów pomocy zarządzanych w ramach systemu zintegrowanego oraz skuteczną weryfikację zgodności z warunkami, zgodnie z którymi przyznawana jest pomoc (art.23 ust. 1 powołanego Rozporządzenia). Ich niezapowiedziany charakter służyć ma natomiast wykluczeniu ewentualnych "przygotowań" do kontroli ze strony rolnika. Kontrole na miejscu dotyczące obszaru składają się z dwóch części, z których pierwsza odnosi się do weryfikacji i dokonania pomiaru zgłoszonych działek rolnych na podstawie posiadanego materiału graficznego, a druga część obejmuje fizyczną inspekcję działek w celu weryfikacji zgłoszonej uprawy i jej jakości, jak również rzeczywistych rozmiarów działek rolnych (pkt 36 preambuły do Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004). Z każdej kontroli na miejscu sporządza się raport, który umożliwia wgląd w szczegóły przeprowadzonych kontroli. Raport taki wykazuje w szczególności skontrolowane programy pomocy i wnioski. Rolnik może podpisać raport w celu zaświadczenia o swojej obecności przy kontroli oraz dodać do niego swoje spostrzeżenia. W przypadku wykrycia nieprawidłowości rolnik otrzymuje kopię raportu z przeprowadzonej kontroli (art. 28 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004).
W rozpoznawanej sprawie wszelkie, wskazane wyżej warunki formalne i merytoryczne, regulujące sposób przeprowadzenia kontroli na miejscu zostały zachowane, brak było zatem podstaw do żądania powtarzania, kontestowanej przez skarżącego czynności. Fakt zaś, iż nie został on o jej terminie powiadomiony, przez co nie mógł wziąć w niej udziału nie stanowi, w świetle powołanej wyżej regulacji wspólnotowej, uchybienia przepisom procedury. Przepisy wspólnotowe modyfikują bowiem w tym zakresie reguły postępowania, określone w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, umocowując do przeprowadzenia kontroli na miejscu, bez udziału zainteresowanego.
Dodatkowo podnieść też należy, że skarżący nie wyjaśnił, na czym polegać miały, w jego ocenie, nieprawidłowości przeprowadzonej kontroli, nie przedstawił nadto żadnego dowodu wskazującego, że ustalenia kontroli co do sposobu zagospodarowania działki nr 233 są nieprawidłowe. Bez znaczenia pozostaje też okoliczność, że skarżący prowadzi gospodarstwo rybackie, posiadając około 300 ha gruntów, które zostały przezeń przejęte bez identyfikacji granic poszczególnych działek. Wystąpienie o płatności obszarowe nie jest bowiem obowiązkiem lecz uprawnieniem rolnika, zaś przyznawane środki mają charakter publiczny i służą wsparciu określonej działalności rolniczej. Beneficjent tychże środków winien zatem dołożyć należytej staranności, by ubiegając się o środki publiczne, spełniać przesłanki, określone w przepisach prawa.
Trafnie zatem organy zastosowały przepisy wskazanych powyżej Rozporządzeń Komisji (WE), a wątpliwości nie budzi szczegółowo przedstawiony sposób kalkulacji pomniejszenia nieprawidłowo zgłoszonych obszarów.
Mając na uwadze powyższe skargę jako bezzasadną należało oddalić na podstawie przepisu art. 151 p.p.s.a..
A. T.-P.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło