II SA/Łd 98/06

Dnia 3 października 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA: Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA: Barbara Rymaszewska, Sędzia WSA: Sławomir Wojciechowski, Protokolant asystent sędziego Beata Czyżewska, Po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 października 2006 r. przy udziale - sprawy ze skargi M. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku. Naczelnik Gminy w K. decyzją z dnia [...] znak [...] orzekł o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości rolnej położonej w gm. K. we wsi K.K., oznaczonej jako działka nr 17 o pow. 24 700 m2, stanowiącej własność M. S., jako mienie opuszczone, bez obciążeń i odszkodowania. Następnie decyzją z dnia [...] znak [...] przedmiotowa nieruchomość została przekazana jako grunt będący w dotychczasowej administracji Państwowego Funduszu Ziemi - Nadleśnictwu B.. Wojewoda [...] po rozpatrzeniu wniosku M. S. decyzją z dnia 14 października 2004 r. Nr [...] stwierdził nieważność decyzji Naczelnika Gminy w K. dnia [...] znak [...]. Starosta [...] postanowieniem z dnia [...] na podstawie art. 145 § 1 pkt 8, art. 147, art. 149 § 1 i 2, art. 150 § 1 kpa po rozpatrzeniu wniosku M. i H. małż. S.ch wznowił postępowanie administracyjne w sprawie przekazania nieruchomości oznaczonej nr 17 o pow. 2,47 ha, położonej w obrębie K.K., gm. K. jako grunt Państwowego Funduszu Ziemi -Nadleśnictwu B. decyzją Naczelnika Gminy w K. z dnia [...] Następnie decyzją z dnia [...] nr [...] Starosta [...] na podstawie art. 145 § 1 pkt 8, 146 § 1, 151 § 2 kpa orzekł, iż decyzja Naczelnika Gminy w K. z dnia [...] znak [...] w zakresie działki nr 17 o pow. 2,47 ha, położonej w obrębie K.K., gm. K. została wydana z naruszeniem prawa, jednakże nie jest możliwe jej uchylenie z uwagi na to, że od dnia doręczenia decyzji upłynęło 5 lat. W odwołaniu od powyższego rozstrzygnięcia, M. S. wniósł o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, celem stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] Odwołujący domagał się uregulowania sytuacji prawnej nieruchomości, jaka zaistniała na skutek stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W jej uzasadnieniu, organ odwoławczy wyjaśnił, iż od dnia ogłoszenia i doręczenia decyzji Naczelnika Gminy w K. z dnia [...] Nr [...], upłynęło pięć lat. W związku z powyższym spełniona została przesłanka negatywna przewidziana w art. 146 § 1 kpa, ograniczająca dopuszczalność uchylenia wskazanej decyzji. W myśl art. 151 § 2 kpa w przypadku, gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146 kpa, organ administracji publicznej ogranicza się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. Jednocześnie Wojewoda podkreślił, że zgodnie z art. 153 § 1 i 2 kpa stronie, która poniosła szkodę na skutek wydania decyzji z naruszeniem art. 145 § 1 kpa albo uchylenia takiej decyzji w wyniku wznowienia postępowania, służy roszczenie odszkodowawcze w zakresie i na zasadach określonych w przepisach Kodeksu cywilnego a dochodzenie odszkodowania następuje w postępowaniu przed sadem powszechnym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, M.S. wniósł o uchylenie bądź stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy w K. z dnia [...] Według skarżącego, art. 146 § 1 kpa nie może wiązać go, jako właściciela, skoro nie był on stroną decyzji z dnia [...] i nie została mu ona doręczona. Tym samym, skarżący nie mógł odwołać się od tej decyzji. W wyniku postępowania Starosty [...] i Wojewody [...] zaistniała jego zdaniem przedziwna sytuacja prawna, w następstwie której użytkownikiem nieruchomości stanowiącej jego własność jest na podstawie decyzji administracyjnej Nadleśnictwo. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przedmiotową skargę należało uwzględnić, aczkolwiek niezależnie od argumentów podniesionych w skardze a biorąc pod uwagę uchybienia, które sąd stwierdził z urzędu. Na wstępie wskazać należy, że w myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych, przy czym zgodnie z § 2 tego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwane dalej ppsa, uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy ( lit. a ), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b ), albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy ( lit. c ). Stosownie do treści art. 134 § 1 ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Winien więc dokonać oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia także w innym zakresie niż zakres, w jakim zakwestionowała go strona skarżąca. Rozpatrując skargę w tak zakreślonej kognicji, sąd doszedł do przekonania, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone przez organ z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, co w myśl wskazanego wyżej przepisu skutkować winno uchyleniem kwestionowanego rozstrzygnięcia. W przedmiotowej sprawie, organ I instancji postanowieniem z dnia[...]po rozpatrzeniu wniosku M. i H. małż. S.ch wznowił postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej decyzją Naczelnika Gminy w K. z dnia [...] Jak wynika to z akt administracyjnych udział w tymże postępowaniu brali udział M.S. jak i H. S.. Do obojga kierowane były pisma w toku postępowania, obojgu doręczono również decyzję Starosty Powiatowego w B. z dnia [...] Za strony postępowania uznano więc zarówno M. S. jak i H.S.. W myśl art. 109 § 1 kpa decyzję doręcza się stronom na piśmie. Z zapisów zawartych w końcowej części kwestionowanej decyzji oraz analizy dowodów doręczeń decyzji organu II instancji wynika, iż decyzja ta została doręczona jedynie M.S. a z naruszeniem art. 109 § 1 kpa nie została ona doręczona H.S. Tym samym strona, której nie doręczono decyzji została pozbawiona możliwości jej kwestionowania. Jak podkreślano to w piśmiennictwie, "...uchybienie tego typu uniemożliwia zaskarżenie decyzji osobie zainteresowanej i tym samym skorzystanie z konstytucyjnie gwarantowanego prawa do sądu administracyjnego /art. 78 oraz 175 ust. 1 Konstytucji RP/, a także stoi w sprzeczności z art. 8 i 9 kpa "( por. W. Sługiewicz, glosa do postanowienia SN z dnia 30 czerwca 2000 r., III CKN 268/00, Rejent 2001/4/14 t. 4). Podkreślić również należy, iż pozbawienie strony udziału w postępowaniu lub we fragmencie tegoż postępowania, a takim niewątpliwie pozbawieniem udziału jest brak doręczenia stronie decyzji, stanowi podstawę do wznowienia postępowania i to niezależnie od stwierdzenia, czy brak udziału spowodował szkodę dla strony lub też , że udział strony spowodowałby inne załatwienia sprawy ( por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. C. H. Beck, Warszawa 1996, str. 636). Stwierdzenie wskazanego uchybienia obligowało sąd do uchylenia kwestionowanej decyzji, a to stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ppsa, niezależnie od oceny prawidłowości rozstrzygnięcia. Dodatkowo już zwrócić należy uwagę na uchybienie, które nie miało jednak wpływu na treść rozstrzygnięcia a mianowicie pouczenie w uzasadnieniu organu II instancji, iż zgodnie z art. 153 § 1 i 2 kpa stronie, która poniosła szkodę na skutek wydania decyzji z naruszeniem art. 145 § 1 kpa albo uchylenia takiej decyzji w wyniku wznowienia postępowania, służy roszczenie odszkodowawcze w zakresie i na zasadach określonych w przepisach Kodeksu cywilnego a dochodzenie odszkodowania następuje w postępowaniu przed sadem powszechnym. Wskazany przez organ przepis art. 153 kpa nie obowiązuje od dnia 1 września 2004 r., uchylony został bowiem przez art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw ( Dz. U. Nr 162, poz. 1692). Podstawę dla dochodzenia takich roszczeń przed sądem powszechnym stanowi natomiast art. 4171 § 2 kc. Odnosząc się natomiast do argumentów zawartych w skardze, stwierdzić należy, iż nie są one zasadne. Wbrew poglądom skarżącego organy prawidłowo przyjęły upływ terminu 5 letniego, przewidzianego w art. 146 § 1 kpa. Doręczenie decyzji o jakiej mowa w cytowanym przepisie odnosi się do osób biorących udział w tamtym postępowaniu, które podlega wznowieniu ( por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 października 2004 r. IV SA 1208/03 Lex nr 160787, wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2002 r. I SA 1526/00 Lex nr 82800, wyrok NSA z dnia 9 czerwca 1998 r. II SA 286/98 Lex nr 41829, wyrok NSA z dnia 28 listopada 1996 r. II SA /Gd 766/96 Lex nr 44242 ). W przedmiotowej sprawie chodzi więc o doręczenie decyzji, która jest przedmiotem wznowienia, a więc decyzji Naczelnika Gminy w K. z dnia 12 czerwca 1978 r., którejkolwiek ze stron tamtego postępowania. Podnoszona przez skarżącego okoliczność, ze nie brał on udziału w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...] nie ma więc znaczenia dla biegu terminu z art. 146 § 1 kpa. Słusznie organ przyjął również, że stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy w K. dnia [...] znak [...], która poprzedzała decyzję z dnia 12 czerwca 1978 r., stanowi podstawę do wznowienia postępowania zakończonego tą że decyzją, nie stanowi natomiast podstawy do stwierdzenia nieważności tej decyzji ( por. wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 1999r. IV SA 36/99 Lex nr 47811, uchwała NSA z dnia 9 listopada 1998 r. OPK 4/98 ONSA 1999/1/13, wyrok SN z dnia 5 lipca 1996 r. IIIARN 21/ 96 OSNP 1997/3/32 ). Rozstrzygając ponownie sprawę organ winien wyeliminować wskazane nieprawidłowości i przeprowadzić postępowanie stosownie do przepisów procedury, zapewniając udział stron w każdej fazie postępowania. Mając jednak na uwadze wskazane wyżej uchybienie, należało uchylić zaskarżoną decyzję w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ppsa. Zgodnie z art. 152 tej samej ustawy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Sąd nie orzekał o zwrocie kosztów stosownie do art. 210 § 1 ppsa.