II SA/Łd 981/11

Dnia 22 września 2011 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi - Wydział II - Leszek Foryś po rozpoznaniu w dniu 22 września 2011 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku W. i B. Ł. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. i B. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji postanawia: 1/ przyznać skarżącym prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi; 2/ odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. lf II SA/Łd 981/11 Uzasadnienie W. i B. Ł. zwrócili się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o zwolnienie ich od kosztów sądowych, w sprawie z ich skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym wynika, że skarżący pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym. B.Ł. zatrudniony jest na podstawie umowy o pracę, a jego wynagrodzenie wynosi 1813,03 zł netto, z kolei W.Ł. otrzymuje wynagrodzenie za pracę w wysokości 1146,12 zł netto. Skarżący mieszkają w 45-metrowym mieszkaniu, posiadają także odziedziczony 100-metrowy dom, nieruchomość rolną o powierzchni 3,7 ha oraz działkę siedliskową o powierzchni 0,11 ha. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazali, że ich łączne miesięczne wydatki wynoszą 1502 zł (PZU – 183 zł, podatek – 61 zł, satelita – 174 zł, podatek – 30,20 zł, podatek – 52 zł, telefon – 80 zł, bilet miesięczny – 80 zł, gaz – 52,39 zł, energia – 69,88 zł, PZU – 168,10 zł, czynsz – 501,79 zł, leki – 80 zł). Wyjaśnili także, że nieruchomość rolną oddali w użytkowanie znajomym, którzy zobowiązali się uprawiać ziemię, bez innych zobowiązań. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245, art. 246 oraz art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika, iż osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie. W tej sytuacji referendarz sądowy uznał, że wniosek skarżących zasługuje częściowo na uwzględnienie. Osiągane dochody, w zestawieniu z wykazanymi wydatkami, wskazują, że skarżący nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Dlatego zwolnił skarżących od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi, wynoszącego w niniejszej sprawie 500 zł. Z kolei zdaniem referendarza sądowego przyjąć należy, że osiągane dochody (2959,15 zł netto), w zestawieniu z faktem, że ewentualne i przyszłe inne koszty sądowe niewątpliwie będą rozłożone w czasie, pozwalają na częściowe pokrycie pozostałych, o ile wystąpią, kosztów sądowych (100 zł za sporządzenie uzasadnienia wyroku w przypadku oddalenia skargi oraz ewentualny wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 250 zł). Tym bardziej, że sami skarżący deklarują, że ich miesięczne koszty utrzymania wynoszą 1502 zł, a więc do dyspozycji pozostaje im ponad 1400 zł. Podkreślić także należy, że skarżący dysponują majątkiem, który bez większych przeszkód mógłby generować dodatkowy dochód. Chodzi przede wszystkim o gospodarstwo rolne. Skarżący podnoszą wprawdzie, że oddali je znajomym w bezpłatne użytkowanie, jednakże okoliczność ta może świadczy o tym, że skarżący nie mają większych kłopotów z finansowaniem swoich bieżących potrzeb, skoro dobrowolnie zrezygnowali z pobierania opłaty za użytkowanie przez inne osoby z ich gospodarstwa rolnego. Warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez nią, że spełnia ustawowe przesłanki. W interesie strony leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena zdolności płatniczych nie sprowadza się bowiem tylko do stwierdzenia, że wnioskodawca uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. o sygn. akt GZ 71/04). Obowiązkiem strony jest partycypowanie w kosztach postępowania, a skarżący osiągają aktualnie stałe dochody. Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, której celem jest umożliwienie dostępu do sądu osobom, które rzeczywiście nie mogą pokryć kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek dla utrzymania koniecznego należy rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania i zamieszkania. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem, choćby niezbyt wysokiej, stopy życiowej nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. W tej sytuacji za zasadne uznać należało zwolnienie skarżących jedynie od części kosztów sądowych, a mianowicie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji. lf