II SA/Łd 996/10

Dnia 9 listopada 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek (spr.), Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Protokolant Asystent sędziego Marcin Olejniczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2010 roku przy udziale - sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...], Nr [...], po rozpoznaniu odwołania [...], utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], Nr [...] w sprawie zmiany decyzji ostatecznej z dnia [...], Nr [...] zmienionej decyzją z dnia [...], Nr [...] w części dotyczącej okresu przyznania stronie zasiłku pielęgnacyjnego. Jak wynika z dokumentów załączonych do akt administracyjnych, organ I instancji otrzymał w dniu 21 grudnia 2009 roku pismo z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wskazujące, że od dnia 1 listopada 2007 roku M. B. uzyskał prawo do zasiłku pielęgnacyjnego. W tej sytuacji organ I instancji decyzją z dnia [...] zmienił własną wcześniejszą decyzję w części dotyczącej okresu przyznania zasiłku pielęgnacyjnego M. B., w ten sposób, że przyznał zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 144,00 zł miesięcznie na okres od 1 września 2005 roku do 31 sierpnia 2006 roku oraz w kwocie 153,00 zł miesięcznie na okres od 1 września 2006 roku do 31 października 2007 roku. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał przepis art. 32 i art. 16 ust. 6 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2006 roku Nr 139, poz. 992 ze zm.). Następnie organ wyjaśnił, że na podstawie art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych, warunkiem przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego jest nie korzystanie z dodatku pielęgnacyjnego. W związku z uzyskaniem przez stronę w dniu 1 listopada 2007 roku uprawnień do dodatku pielęgnacyjnego z tytułu ukończenia 75 roku życia, prawo do zasiłku pielęgnacyjnego przysługiwało tylko do dnia 31 października 2007 roku. W odwołaniu od powyższej decyzji M. B. wniósł o jej uchylenie i umorzenie kwoty nienależnie pobranych świadczeń wskazując, że żaden z organów administracji nie poinformował go się o braku możliwości równoczesnego pobierania obydwu świadczeń, co spowodowało nieświadome korzystanie ze świadczenia. Skoro nienależnie pobrane świadczenie powstało z winy urzędników odwołujący się nie czuje się zobowiązany do ponoszenia konsekwencji finansowych w tym zakresie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania, utrzymało w mocy rozstrzygnięcie I instancji. W motywach organ wyjaśnił, iż przepis art. 16 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, iż zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje m. in. osobie, która ukończyła 75 lat. Zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego (art. 16 ust. 6 w/w ustawy). Z dokumentów załączonych do akt wynika, że odwołujący się wystąpił w dniu 25 sierpnia 2005 roku do organu I instancji z wnioskiem o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dołączając orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności wydane w dniu 10 września 2004 roku stwierdzające stopień niepełnosprawności od dnia 23 sierpnia 2004 roku na stałe. W treści wniosku odwołujący się podpisał oświadczenie, że nie pobiera dodatku pielęgnacyjnego. Ponadto w "pouczeniu" stanowiącym integralna cześć wniosku zawarta została informacja, że zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. W tej sytuacji stosownie do uregulowania art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczna decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenia rodzinne. Zdaniem organu odwoławczego ustalony w sprawie stan faktyczny pozwala stwierdzić, że odwołujący się nie spełnia przesłanek do korzystania z prawa do zasiłku pielęgnacyjnego od dnia 1 listopada 2007 roku. W tej sytuacji zmiana decyzji o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego dokonana w decyzji I instancji jest prawidłowa. W konkluzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż rozumie trudną sytuację materialną odwołującego się, jednakże decyzje o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego nie jest wydawana w granicach uznania administracyjnego. Zatem żaden z organów nie mógł przyznać zasiłku pielęgnacyjnego w sytuacji gdy nie są spełnione wymogi ustawowe. Strona w odwołaniu napisała, że nie wiedziała o tym, że nie można jednocześnie pobierać zasiłku i dodatku pielęgnacyjnego. Tym niemniej organ odwoławczy tego argumentu nie uwzględnił, bowiem we wniosku o przyznanie świadczenia odwołujący się podpisał oświadczenie, iż nie korzysta z dodatku pielęgnacyjnego. Nadto, w treści pouczenia w tym wniosku zawarta była informacja o tym, że zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie korzystającej z dodatku pielęgnacyjnego. W skardze na powyższą decyzję M. B. wskazał, że podstawą do przyznania świadczenia w postaci zasiłku pielęgnacyjnego było orzeczenie o niepełnosprawności związane z chorobą Parkinsona. Całą dokumentację związaną z wnioskiem prowadziła żona skarżącego, która zmarła w roku 2009. Po ukończeniu w listopadzie 2007 roku skarżący uzyskał prawo do dodatku pielęgnacyjnego wypłacanego przy emeryturze. Żaden z urzędników nie poinformował skarżącego o braku podstaw do jednoczesnego pobierania obu świadczeń. Brak należytej staranności ze strony urzędników o interesy instytucji, którą reprezentują, jak i klientów tej instytucji naraziło skarżącego na stratę finansową, której nie jest w stanie wyrównać. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Stosownie do uregulowania art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w razie nieuwzględnienia skargi, Sąd skargę oddala. W ocenie składu orzekającego, organy prowadzące postępowanie nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie, co mogłoby uzasadniać uwzględnienie skargi i uchylenie kwestionowanych decyzji. Na wstępie wskazać należy, iż materialno – prawną podstawę rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2006 roku Nr 139, poz. 992 ze zm.). Zgodnie z jego treścią, organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne. Każda z trzech z wymienionych w cytowanym powyżej przepisie, przesłanek stanowi samodzielną i odrębną podstawę uchylenia lub zmiany decyzji. Przyjąć należy, iż zakresy wszystkich wyszczególnionych podstaw uchylenia lub zmiany decyzji są rozłączne. Wydanie przez organ decyzji zobowiązującej do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego może nastąpić dopiero po stwierdzeniu, że zachodzi jedna z przesłanek wymienionych w art. 30 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jednocześnie podstawę prawną rozstrzygnięcia organów administracji stanowił także przepis art. 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z jego regulacją, zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje m. in. osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 16 ust. 2 w/w ustawy). Tym niemniej, zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego (art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Bezsporne w sprawie jest to, iż skarżący, jako osoba niepełnosprawna legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, korzystał z zasiłku pielęgnacyjnego na mocy decyzji organu I instancji. Jednocześnie, z pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wynika, że z racji tego, iż skarżący ukończył 75 rok życia, od dnia 1 listopada 2007 roku jest uprawniony przy emeryturze do dodatku pielęgnacyjnego. Tymczasem, z treści art. 16 ust. 6 wynika, że z momentem uzyskania prawa do dodatku pielęgnacyjnego, skarżący utracił prawo do pobierania zasiłku pielęgnacyjnego. Z tego wynika także, iż organ zobowiązany był do dokonania odpowiedniej zmiany decyzji o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego poprzez skrócenie okresu jego pobierania do dnia, w którym skarżący uzyskał uprawnienie do dodatku pielęgnacyjnego. Reasumując, wobec stwierdzonych przez organ faktów, organ ten zobligowany był do dokonania odpowiedniej zmiany decyzji o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego. Ustosunkowując się do zarzutów skargi wyjaśnić należy, iż okoliczność prowadzenia spraw skarżącego przez żonę nie ma wpływu na rozstrzygnięcie. Wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego został podpisany osobiście przez skarżącego. W tym właśnie dokumencie skarżący podpisał oświadczenie m. in., iż nie jest uprawniony do dodatku pielęgnacyjnego. W końcowej natomiast części wniosku zawarte jest pouczenie, iż zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz na podstawie innych ustaw. Z tego zapisu wynika obowiązek do poinformowania organu o uzyskaniu prawa do dodatku pielęgnacyjnego. Fakt, iż od daty uzyskania prawa do dodatku pielęgnacyjnego do daty wydania decyzji I instancji minęły ponad 2 lata nie może zwalniać z odpowiedzialności ani obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Tym niemniej, z dokumentów załączonych do akt administracyjnych wynika, że skarżący wystąpił z wnioskiem o umorzenie kwot nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego. W tym postępowaniu, które po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku będzie prowadzone przez organy administracji, organy te wezmą pod uwagę argumenty odnoszące się do sytuacji materialnej, czy zdrowotnej skarżącego. Konkludując powyższe rozważania, Sąd uznał działanie organów administracji w sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego. Skład orzekający nie dopatrzył się naruszenia przepisów procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec czego, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o oddaleniu skargi.