II SAB/Łd 11/19

Dnia 4 kwietnia 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Jolanta Rosińska Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Grosińska (spr.) Sędzia WSA Magdalena Sieniuć Protokolant St. sekretarz sądowy Anna Łyżwa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2019 roku sprawy ze skargi Stowarzyszenia A w Ł. na bezczynność Powiatowego Lekarza Weterynarii w P. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. stwierdza, że bezczynność miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa; 2. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku skarżącego z dnia 7 stycznia 2019 roku; 3. zasądza od Powiatowego Lekarza Weterynarii w P. na rzecz strony skarżącej Stowarzyszenia A w Ł. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. a.bł. Stowarzyszenie A z siedzibą w Ł. zaskarżyło do sądu administracyjnego bezczynność Powiatowego Lekarza Weterynarii w P., w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, zarzucając organowi naruszenie art. 13 ust. 1 ustawy z 13 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2018 r., poz. 1330 zm.) – w skrócie: "u.d.i.p." – poprzez nierozpoznanie wniosku w ustawowym terminie. Skarżące Stowarzyszenie wyjaśniło, że 7 stycznia 2019 r. złożyło za pośrednictwem poczty elektronicznej wniosek o udostępnienie wszystkich umów dotyczących odstrzału sanitarnego dzików zawartych przez Powiatowy Inspektorat Sanitarny w P. z kołami łowieckimi w związku z rozporządzeniem Wojewody [...] z [...]r., nr [...]. Jednocześnie wskazano, żeby żądaną informację w postaci plików komputerowych (skanów) wysłać na adres poczty elektronicznej [...]. Pomimo upływu ustawowego terminu organ do chwili obecnej nie udostępnił wnioskowanych informacji. W ocenie skarżącego Stowarzyszenia nie ulega wątpliwości, że organ jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej, zaś żądane informacje mają właśnie taki charakter, zaś jeżeli organ uważa określoną informację publiczną za przetworzoną, to winien był wydać decyzję o odmowie jej udostępnienia. W związku z powyższym skarżące Stowarzyszenie wniosło o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności oraz o nakazanie organowi rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej, a ponadto o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego, wedle norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Powiatowy Lekarz Weterynarii w P. wniósł o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego, ewentualnie o oddalenie skargi. W pierwszej kolejności organ przyznał, że w dacie złożenia wniosku Stowarzyszenia o udostępnienie informacji publicznej był w posiadaniu żądanych dokumentów. Odnosząc się do zarzutów skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej Powiatowy Lekarz Weterynarii w P. wskazał, że 18 lutego 2019 r. (tj. po wniesieniu przedmiotowej skargi) udostępnił Stowarzyszeniu żądane we wniosku z dnia 7 stycznia 2019 r. dokumenty. Zwłoka w udostępnieniu żądanych informacji nastąpiła ze względu na szeroki zakres wnioskowanych informacji oraz z powodu konieczności wyszukiwania i zebrania informacji objętych wnioskiem, a ponadto z powodu braków kadrowych i konieczności sprawowania bieżącego nadzoru nad zwalczaniem afrykańskiego pomoru świń. Organ ma świadomość, że problemy kadrowe nie powinny wpływać na zapewnienie sprawnego działania organu i obsługującego jego urzędu, ale są to okoliczności faktyczne, na które - pomimo podejmowanych w tym zakresie starań - organ nie ma wpływu. Niemniej jednak w doktrynie oraz w orzecznictwie wskazuje się, że jeżeli udostępnienie żądanej informacji publicznej nastąpiło już po wniesieniu przez żądającego informacji skargi na bezczynność organu, to postępowanie sądowoadministracyjne staje się bezprzedmiotowe, co obliguje sąd do jego umorzenia na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) – zwanej dalej: "p.p.s.a.". Nie znajduje uzasadnienia zobowiązanie organu do załatwienia wniosku o udzielenie informacji publicznej w sytuacji, kiedy żądana informacja publiczna została udostępniona po wniesieniu skargi na bezczynność. Co więcej w doktrynie wskazuje się, że oceny bezczynności podmiotu zobowiązanego dokonuje się według stanu faktycznego na dzień orzekania przez sąd administracyjny, który jest zobowiązany badać, czy w dacie wniesienia skargi, a następnie w dacie zamknięcia rozprawy adresat wniosku pozostawał w bezczynności. A zatem ma obowiązek uwzględniania zdarzeń, które powodują, że ewentualne zobowiązanie do wyeliminowania bezczynności staje się zbędne lub nawet niedopuszczalne. Jeżeli więc przed dniem orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność w zakresie dostępu do informacji publicznej podmiot zobowiązany udzielił informacji publicznej, choćby z przekroczeniem ustawowego terminu, lub odmówił jej udzielenia w formie decyzji, oznacza to, że nie pozostaje on w stanie bezczynności i sąd nie może uwzględnić skargi. Nie może bowiem zobowiązać adresata wniosku do podjęcia czynności, która została podjęta przed dniem rozpoznania przez sąd skargi. Celem skargi do sądu administracyjnego na bezczynność jest doprowadzenie do podjęcia przez podmiot zobowiązany do określonego w przepisach komentowanej ustawy działania. W świetle powyższego, zdaniem organu, przyjąć należy, że skoro Powiatowy Lekarz Weterynarii przekazał wnioskodawcy żądaną informację publiczną choćby nawet z opóźnieniem, to nie zachodzą aktualnie żadne podstawy do uwzględnienia skargi. Tym samym niniejsze postępowanie stało się bezprzedmiotowe i uzasadniony jest wniosek o umorzenie postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów administracji w określonych przypadkach (art. 3 § 2 pkt 1 – 4a oraz pkt 8 p.p.s.a.). Zakres kontroli sądu sprowadza się w tym wypadku do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności. Stosownie bowiem do art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. W przypadku spraw dotyczących dostępu do informacji publicznej organ administracji pozostaje w bezczynności wówczas, gdy nie udostępnił zainteresowanemu podmiotowi żądanej przez niego informacji publicznej stosownie do przepisów u.d.i.p., nie odmówił udostępnienia informacji na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p., nie umorzył postępowania w myśl art. 14 ust. 2 u.d.i.p. bądź też nie odmówił udostępnienia informacji publicznej przetworzonej w związku z niespełnieniem przez stronę warunku wskazanego w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Okoliczności sprawy są niesporne, nie jest bowiem kwestionowany ani fakt, że żądana informacja jest informacją publiczną, ani też, że Powiatowy Lekarz Weterynarii w P. jest organem zobowiązanym do jej udostępnienia. Organ przyznał, że w dniu złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej przez skarżące Stowarzyszenie, posiadał żądane dokumenty. Ponadto przyznał, że odpowiedź na ww. wniosek o udostępnienie informacji publicznej została udzielona pismem z 18 lutego 2019 r., zatem już po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego (co miało miejsce 12 lutego 2019 r. – data wpływu skargi do organu), a więc po upływie czternastodniowego terminu, przewidzianego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Z tego wniosek, że na dzień złożenia skargi (12 lutego 2019 roku) organ pozostawał w bezczynności. Przystępując natomiast do oceny, czy bezczynność organu miała charakter rażący wyjaśnić należy, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym wyraźnie, ewidentnie, bezdyskusyjnie i drastycznie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa. W orzecznictwie akcentuje się, iż rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego po prostu jako naruszenie, bądź zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, iż dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi więc być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Ocena, czy w stanie faktycznym niniejszej sprawy mamy do czynienia z rażącym naruszeniem prawa, powinna być dokonana w kontekście regulacji art. 13 u.d.i.p., który to przepis zobowiązuje organ do udostępniania informacji publicznej na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Z wyjaśnień organu wynika, że zwłoka nie była zamierzonym działaniem, a wynikała z szerokiego zakresu wnioskowanych informacji i związanej z tym konieczności wyszukiwania i zebrania informacji objętych wnioskiem, a ponadto z powodu braków kadrowych i konieczności sprawowania bieżącego nadzoru nad zwalczaniem afrykańskiego pomoru świń. Powyższe okoliczności należy uznać za przekonujące w stopniu wystarczającym do uznania, że bezczynność organu miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa, o czym orzeczono w pkt 1 wyroku, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Należy jednak stanowczo podkreślić trudności wewnętrzne organu, w tym problemy kadrowe oraz organizacyjne, nie mogą obciążać podmiotu czyniącego użytek ze swojego prawa do informacji publicznej, gwarantowanego konstytucyjnie. Tego typu przyczyny niezałatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej nie mogą stanowić zatem podstawy do uchylenia się od zarzutu bezczynności. Załatwienie wniosku skarżącego Stowarzyszenia nastąpiło po wniesieniu skargi do sądu, ale przed dniem wydania wyroku w sprawie, co musiało skutkować umorzeniem postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku strony skarżącej z 7 stycznia 2019 r., co znalazło odzwierciedlenie w pkt 2 wyroku. W tym miejscu podkreślić jednak stanowczo należy, że wbrew twierdzeniom organu, sam fakt udostępnienia informacji publicznej po wniesieniu skargi do sądu, nie może skutkować jej oddaleniem. Wyrok w przedmiocie rozpoznania skargi na bezczynność obejmuje swoim zakresem nie tylko rozstrzygnięcie, co do zobowiązania organu do załatwienia sprawy (wniosku), ale przede wszystkim rozstrzyga, czy organ dopuścił się bezczynności, a jeżeli tak, to czy bezczynność ta miała charakter rażący. O zwrocie kosztów postępowania sąd postanowił w pkt 3 wyroku na mocy art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę 480 zł złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika strony skarżącej będącego radcą prawnym, ustalone z uwzględnieniem treści § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.). A.B.