II SAB/Łd 124/24

Dnia 15 listopada 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Adamczewski po rozpoznaniu 15 listopada 2024 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. K. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego postanawia: odrzucić skargę. ał II SAB/Łd 124/24 Uzasadnienie K. K. 2 września 2024 roku skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie jej wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego na okres trwający od 1 czerwca 2022 roku do 31 marca 2023 roku na dziecko – A. K.. Z akt sprawy przedstawionej Sądowi w tej sprawie oraz akt zgromadzonych w sprawie o sygn. II SA/Łd 223/24 wynika, że wniosek z 28 kwietnia 2023 roku skarżącej wszczynający postępowanie o przyznanie świadczenia wychowawczego w okresie 2022/2023 został rozpoznany automatycznie, w wyniku czego stronie przyznano sporne świadczenie na kwiecień i maj 2023 roku. Wobec powyższego 19 czerwca 2023 roku skarżąca ponowiła swoje żądanie w zakresie przyznania świadczenia od początku okresu świadczeniowego, tj. od 1 czerwca 2022 roku. Następnie zaś 12 lipca 2023 roku skarżąca wystąpiła do organu ze skargą na opieszałość urzędu. Wówczas Prezes ZUS wydał decyzję z 12 lipca 2023 roku (nr 1069166649, znak: 010070/680/4362850/2023) o odmowie przyznania świadczenia za okres od 1 czerwca 2022 roku do 31 marca 2023 roku. Pismem z 21 lipca 2024 roku strona złożyła odwołanie. W dalszej kolejności skarżąca złożyła do protokołu sporządzonego 3 listopada 2023 roku skargę na brak odpowiedzi organu w sprawie jej wniosku. Wreszcie w wyniku rozpoznania odwołania Prezes ZUS wydał decyzję z 7 lutego 2024 r. (nr 400567593, znak: 010070/680/4362850/2023) utrzymującą w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie. Nadmienić też należy, że prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 19 czerwca 2024 roku, sygn. akt II SA/Łd 223/24, oddalono skargę K. K. na opisaną powyżej decyzję Prezesa ZUS z 7 lutego 2024 roku. Wreszcie pismem z 2 września 2024 roku K. K. skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie jej wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie wskazując, że skarżąca nie złożyła uprzedniego ponaglenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu, ponieważ okoliczności faktyczne rozpoznawanej sprawy uniemożliwiają jej merytorycznie rozpoznanie. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) [dalej: ustawa p.p.s.a.], kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4a tego przepisu. Kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy posiada wydana w składzie 7 sędziów uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 marca 2022 r., II OPS 1/21, w której Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego wniesiona po jego ostatecznym zakończeniu, poprzedzona ponagleniem złożonym w jego toku, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozpoznając skargę w przedmiotowej sprawie Sąd w pełni aprobuje pogląd wskazany ww. uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego. Treść tej uchwały należy zatem odnieść do zaistniałego w postępowaniu stanu faktycznego sprawy. Podkreślenia zatem wymaga, iż wniosek skarżącej z 28 kwietnia 2023 roku wszczynający postępowanie o przyznanie świadczenia wychowawczego w okresie 2022/2023 został rozpoznany dwuetapowo. Najpierw w zakresie kwietnia i maja 2023 roku skarżącej przyznano automatycznie świadczenie wychowawcze, o czym stronę powiadomiono informacją z 29 maja 2023 roku. Następnie zaś - po interwencjach skarżącej z 12 lipca 2023 roku i 3 listopada 2023 roku na opieszałe działania organu - Prezes ZUS wydał decyzję z 7 lutego 2024 r. utrzymującą w mocy decyzję z 12 lipca 2023 roku o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego za okres od czerwca 2022 roku do marca 2023 roku. Dopiero jednak po wydaniu wspomnianej decyzji skarżąca zdecydowała się na złożenie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie jej wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego. Zważywszy zatem przytoczoną chronologię zdarzeń należy jednoznacznie stwierdzić, że skarga K. K. z 2 września 2024 roku jest niedopuszczalna, gdyż w dacie jej wniesienia już ustał stan przewlekłości wobec wydania przez Prezesa ZUS ostatecznej decyzji z 7 lutego 2024 roku. Z przedstawionych powyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy p.p.s.a. skargę odrzucił. Niezależnie od powyższych rozważań należy stwierdzić, że słusznie organ podniósł, iż skarżąca nie wyczerpała środków zaskarżenia przed złożeniem skargi do sądu. Wyjaśnienia bowiem wymaga, iż ustawowym warunkiem wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 ustawy p.p.s.a.). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 ustawy p.p.s.a.). W sprawie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania środkiem takim jest ponaglenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia (art. 37 § 1 k.p.a.). Przypomnieć tutaj warto, że kolejne decyzje Prezesa ZUS były wydawane dopiero po uprzednich skargach strony na opieszałe działania urzędników (protokoły z 12 lipca 2023 roku, z 3 listopada 2023 roku). Istotnie więc strona nie pozostawała bierna, choć wskazane interwencje nie przybrały formy ponaglenia, które zostało uregulowane w art. 37 k.p.a. Niemniej jednak ta okoliczność nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, skoro sąd w składzie orzekającym za podstawę prawną uznania odrzucenia skargi przyjął art. 58 § 1 pkt 6 ustawy p.p.s.a. stanowiący, że sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Za inną przyczynę niedopuszczalności skargi, nawet w okolicznościach uprzedniego złożenia ponaglenia do organu administracji w toku postępowania administracyjnego, należy uznać okoliczność braku przedmiotu skargi w chwili jej wniesienia rozumianego, jako przewlekłość niedającą się usunąć ze względu na rozstrzygnięcie sprawy przez organ administracji w sposób kończący postępowanie administracyjne. Nie jest już bowiem możliwe osiągnięcie celu skargi, którym jest rozstrzygnięcie sprawy, skoro organ dokonał już takiego rozstrzygnięcia. W konsekwencji powyższego, na etapie dokonywania przez sąd oceny istnienia przedmiotu skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania nie ma żadnego znaczenia, czy przed jej wniesieniem zostało złożone ponaglenie, o którym mowa w art. 37 § 1 k.p.a. w zw. z art. 52 § 1 i 2 ustawy p.p.s.a. Sąd przyjął jako swoją argumentację przedstawioną w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 marca 2023 roku, III OSK 2564/21, wedle której jeżeli sąd ustali brak przedmiotu zaskarżenia w postaci ustania przewlekłości postępowania administracyjnego wskutek wydania rozstrzygnięcia przez organ administracji, to nie może dokonywać oceny spełnienia kolejnych warunków dopuszczalności wniesienia skargi, skoro sama skarga jest niedopuszczalna z powodu braku przedmiotu zaskarżenia. ds