II SAB/Łd 13/09

Dnia 24 czerwca 2009 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi - Wydział II - Leszek Foryś po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2009 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku T. i S. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi T. i S. S. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. w przedmiocie legalności budynków zrealizowanych na nieruchomości postanawia odmówić skarżącym przyznania prawa pomocy. II SAB/Łd 13/09 Uzasadnienie T. i S. S. zwrócili się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o zwolnienie ich od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, w sprawie z ich skargi na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. w przedmiocie legalności budynków zrealizowanych na nieruchomości. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazali, że otrzymują emerytury (S. S. w wysokości 1200 zł, a T. S. w wysokości 800 zł) oraz mieszkają w 250-metrowym domu. Z uwagi na fakt, iż oświadczenie skarżących okazało się niewystarczające do oceny ich rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 28 maja 2009 r., wezwano strony do złożenia: - odpisów zeznań rocznych o wysokości dochodów osiągniętych w 2007 r. i 2008 r., - zaświadczenia o wysokości otrzymywanych świadczeń, - wyciągów i wykazów z posiadanych przez skarżących rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy; - informacji o wydatkach ponoszonych na bieżące utrzymanie, w tym kosztów związanych z utrzymaniem 250-metrowego domu, w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Wezwanie odebrane zostało przez skarżących w dniu 3 czerwca 2009 r. Do dnia dzisiejszego skarżący nie złożyli żądanych dokumentów i wyjaśnień, składając jedynie oświadczenie, że uiścili już wpis od skargi w wysokości 100 zł. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245, art. 246 oraz art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika, iż osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym zaś, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie. Odnosząc się do wniosku skarżących o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata stwierdzić należy, że w stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, a tym samym wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim zauważyć należy, że warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez nią, iż spełnia ustawowe przesłanki. W interesie strony leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena zdolności płatniczych nie sprowadza się bowiem tylko do stwierdzenia, że wnioskodawca uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 roku o sygn. akt GZ 71/04). Tymczasem oświadczenie skarżących, zawarte we wnioskach o przyznanie prawa pomocy, uznać należało za daleko niewystarczające. Pomijając już fakt niezwykle lakonicznego uzasadnienia faktycznego wniosków (poza stwierdzeniami, iż ze względu na stan zdrowia nie są w stanie uiścić kosztów sądowych), nie znalazły się w nich żadne okoliczności wskazujące na trudną sytuację życiową, materialną czy zdrowotną skarżących. Z uwagi na ten fakt referendarz sądowy wezwał wnioskodawców do uzupełnienia wniosków o dane, które pozwoliłyby na obiektywną ocenę ich sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych. Tymczasem skarżący nie przedstawili żadnej z żądanych informacji. Pozbawili tym samym referendarza sądowego możliwości pełnej oceny ich zdolności płatniczych, co wiąże się z brakiem wykazania podstaw do przyznania prawa pomocy. Brak realizacji obowiązków nałożonych zarządzeniem referendarza sądowego uniemożliwia faktyczną ocenę rzeczywistych możliwości płatniczych skarżących i ustalenia, czy rzeczywiście nie są oni w stanie ponieść jakichkolwiek, czy nawet pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. W rozpoznawanej sprawie skarżący, nie przedstawiając informacji pozwalających na rzetelną i obiektywną ocenę jego możliwości płatniczych, nie uczynili zadość tym wymaganiom. Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, której celem jest umożliwienie dostępu do sądu osobom, które rzeczywiście nie mogą pokryć kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek dla utrzymania koniecznego należy rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania i zamieszkania. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem, choćby niezbyt wysokiej, stopy życiowej, nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Tymczasem skarżący osiągają stałe dochody (2000 zł), posiadają dom o powierzchni 250 m², który przedstawia niewątpliwie znaczną wartość, co wobec wysokości wpisu sądowego (100 zł) oraz faktu, że inne i ewentualne koszty sądowe będą rozłożone w czasie, pozwala sądzić, że ich pokrycie, w tym wynajęcie profesjonalnego doradcy, leży w zasięgu ich możliwości finansowych. Wobec powyższego, na podstawie art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji. A. T.-P.