II SAB/Łd 15/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Adamczewski Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska (spr.) Asesor WSA Tomasz Porczyński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Starostę [...] w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość 1. stwierdza, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Starostę [...] miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. zobowiązuje Starostę [...] do wydania aktu kończącego postępowanie w sprawie w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku; 3. wymierza Staroście [...] grzywnę w wysokości 2000 (dwa tysiące) złotych; 4. zasądza od Starosty [...] na rzecz A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. dc II SAB/Łd 15/21 UZASADNIENIE A z o.o. w Ł. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Starosty [...] oraz przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w Ł. przy ul. A 52a, dz. nr. 335/9. Skarżąca wniosła o: 1. zobowiązanie organu do wydania decyzji w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w Ł. przy ul. A 52a, dz. nr. 335/9, 2. stwierdzenie, że organ dopuścił się przewlekłości i bezczynności, które miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz 3. zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Z uwagi na nieprzekazanie skargi przez organ, mimo dwukrotnego wymierzenia grzywny (postanowienia tut. Sądu z dnia 21 maja 2020 r. i z dnia 31 marca 2021 r.), na podstawie art. 55 § 2 p.p.s.a., Sąd rozpoznał sprawę na podstawie odpisu skargi odpowiednio do wniosku skarżącej spółki, uznając, że stan faktyczny i prawny przedstawiony w skardze nie budzi uzasadnionych wątpliwości. Jak wynika z treści odpisu skargi, postanowieniem z dnia 21 lipca 2015 r. Wojewoda [...] wyznaczył Starostę [...] do prowadzenia sprawy ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w Ł. przy ul. A 52a, dz. nr. 335/9. Nieruchomość ta została objęta ostateczną decyzją Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Zawiadomieniem z dnia 30 lipca 2015 r. organ poinformował skarżącą o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania. W dniu 8 sierpnia 2018 r. skarżąca wniosła zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie, a postanowieniem z dnia [...] września 2018 r. Wojewoda [...] uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył dodatkowy (dwumiesięczny) termin załatwienia sprawy przez Starostę [...]. Pismem z dnia 19 listopada 2018 r. Starosta [...] poinformował spółkę, że został zgromadzony materiał dowodowy, dający podstawę do wydania decyzji. Pismem z dnia 18 grudnia 2018 r. spółka zgłosiła uwagi do operatu szacunkowego z dnia 12 maja 2018 r. sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego. Do dnia wniesienia skargi ani jej rozpoznania Starosta [...] nie podjął rozstrzygnięcia w sprawie ani jakiegokolwiek działania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Sprawa niniejsza została rozpoznana przez tut. Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na zasadzie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), wedle którego sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej i obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). Przechodząc natomiast do rozważań merytorycznych przyjdzie po raz kolejny przypomnieć, iż organy administracji publicznej zobowiązane są do przestrzegania zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a w szczególności organy powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 § 1 k.p.a.). Realizacji tej zasady służy m.in. przepis art. 35 § 1 k.p.a. Zgodnie z jego treścią organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy, wymagającej przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (...) (art. 35 § 3 K.p.a.). Do terminów powyższych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, określonym w art. 35 k.p.a., organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Dotyczy to również przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 K.p.a.). Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy z kolei do czynienia wówczas, gdy w ustalonym w k.p.a. lub akcie szczególnym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu albo nie podjął stosownej czynności. Przy tym dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt (decyzja, postanowienie, inny akt) nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu, czy też wiąże się z przeświadczeniem organu, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinna zostać dokonana. Skarga na bezczynność może być wniesiona dopiero po upływie terminu przewidzianego do załatwienia sprawy. Terminy załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym określa wspomniany przepis art. 35 k.p.a., a przekroczenie tych terminów lub przedłużonych w związku z postanowieniami art. 36 K.p.a. oznacza stan bezczynności zaskarżalnej do sądu administracyjnego. W świetle art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art.3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (art. 149 § 2 p.p.s.a.). Odnosząc się do zarzutu bezczynności stwierdzić trzeba, że w dacie złożenia skargi Starosta [...] niewątpliwie pozostawał w bezczynności w przedmiocie załatwienia sprawy administracyjnej dotyczącej ustalenia odszkodowania. Bezczynność ta nie ustała po wniesieniu skargi do tutejszego Sądu. Co więcej, w ocenie Sądu ustalony stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości i uzasadnia nie tylko konkluzję, że w niniejszej sprawie organ dopuścił się bezczynności, ale że bezczynność ta ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa, albowiem od wszczęcia postępowania w lipca 2015 r. organ nie wydał aktu kończącego postępowanie. Przy uwzględnieniu zatem faktu, że postępowanie toczy się od 2015 r., w ocenie sądu również zarzut przewlekłości postępowania należało uznać za skuteczny. Przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ istnieje bowiem wówczas, gdy będzie mu można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, aby zakończyło się ono w rozsądnym terminie i z taką sytuację w okolicznościach niniejszej sprawy mamy do czynienia. Przewlekłość będzie miała natomiast charakter rażący, jeżeli poważne opóźnienia w podejmowanych przez organ czynnościach oczywiście pozbawione są jakiegokolwiek racjonalnego usprawiedliwienia. W tej sytuacji w ocenie Sądu nie może budzić wątpliwości, że stwierdzone przewlekłe prowadzenie postępowania ma charakter rażący. Ustalony stan faktyczny sprawy świadczy o ewidentnym i oczywistym naruszeniu zasady szybkości postępowania, a także o znacznym przekroczeniu rozsądnego terminu jej rozpatrzenia. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd orzekł jak w punkcie 1 wyroku na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd zobowiązał organ do wydania aktu kończącego postępowanie w sprawie w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku jak w pkt 2. Nadto w punkcie 3 wyroku Sąd z uwagi na zaistniałe w sprawie okoliczności w trybie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. wymierzył organowi z tytułu bezczynności i przewlekłości postępowania grzywnę w wysokości 2.000 zł. Miarkując wysokość grzywny Sąd wziął pod uwagę wieloletnie prowadzenie postępowania w sprawie, a jednocześnie ocenił negatywnie brak efektywnych działań organu zmierzających do zakończenia postępowania. Z uwagi na brak udzielenia przez organ odpowiedzi na skargę niemożliwym stało się przy tym wzięcie pod uwagę ewentualnych okoliczności, które w jakikolwiek mogłyby usprawiedliwiać bezczynność i przewlekłość organu. Ponadto o kosztach postępowania należnych od organu na rzecz skarżącego w wysokości 100 zł orzeczono w punkcie czwartym wyroku na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a. dc