II SAB/Łd 15/24

Dnia 19 kwietnia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Sędziowie Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka, Asesor WSA Marcin Olejniczak (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2024 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. M. na bezczynność Wójta Gminy Rawa Mazowiecka w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. stwierdza, że bezczynność Wójta Gminy Rawa Mazowiecka miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa; 2. umarza postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania Wójta Gminy Rawa Mazowiecka do załatwienia wniosku skarżącego z dnia 28 grudnia 2023 roku; 3. zasądza od Wójta Gminy Rawa Mazowiecka na rzecz strony skarżącej J. M. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. J. M. zaskarżył bezczynność Wójta Gminy Rawa Mazowiecka w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. W skardze zarzucił naruszenie: - art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., w zakresie w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej, poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek; - art. 10 ust. 1 z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902 – u.d.i.p.), w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o tym, że informacja, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek, poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek. Wobec powyższego wniósł o zobowiązanie organu do załatwienia wniosku z 28 grudnia 2023 r. dotyczącego przesłania mailem elektronicznej wersji projektów organizacji ruchu dla dróg gminnych na terenie miejscowości K. oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu wyjaśnił, że 28 grudnia 2023 r., przez pocztę elektroniczną złożył do Urzędu Gminy w Rawie Mazowieckiej wniosek dotyczący przesłania mailem elektronicznej wersji projektów organizacji ruchu dla dróg gminnych na terenie miejscowości K.. 5 stycznia 2024 r. otrzymał pismo, w którym organ powołując się na przepis art. 63 § 1 k.p.a. poinformował, że w związku z wniesieniem korespondencji przez pocztę elektroniczną pozostawia wniosek bez rozpoznania. W reakcji na to pismo skarżący zasygnalizował organowi, że nie stanowi ono załatwienia sprawy zgodnie z przepisami, a przepisy prawa nakazują w takim przypadku inny sposób postępowania. W kolejnym piśmie z 9 stycznia 2024 r. podtrzymał swoje stanowisko odnośnie do pozostawienia wniosku skarżącego bez rozpoznania. Termin do udostępnienia przedmiotowej informacji publicznej upłynął, zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. 11 stycznia 2024 r., a organ nie zareagował na wniosek w sposób przewidziany przepisami prawa, a tym samym skarga jest uzasadniona. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy Rawa Mazowiecka wniósł o jej oddalenie. Organ wyjaśnił, że 28 grudnia 2023 r. na adres poczty elektronicznej organu wpłynął wniosek skarżącego o udostępnienie elektronicznej wersji projektów organizacji ruchu dla dróg gminnych na terenie miejscowości K.. Z uwagi na to, że wnioskodawca nie wskazał trybu w jakim ma zostać rozpatrzony jego wniosek organ zakwalifikował go na zasadach ogólnych, to jest zgodnie z art. 63 § 1 k.p.a. Zdaniem organu skoro wnioskodawca nie wskazał podstawy prawnej swojego żądania, podanie jako wniesione na adres poczty elektronicznej organu administracji publicznej pozostawiono bez rozpoznania, o czym wnioskodawca został powiadomiony mailem wysłanym 4 stycznia 2024 r. W kolejnym mailu z 9 stycznia 2024 r. organ podtrzymał prezentowane wcześniej stanowisko. o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania. Dopiero w skardze z 14 stycznia 2024 r. wnioskodawca zakwalifikował pismo jako wniosek o udostępnienie informacji publicznej. W takich okolicznościach, zdaniem organu termin na rozpatrzenie podania rozpoczął bieg 14 stycznia 2024 r. Następnie organ 23 stycznia 2024 r. wezwał wnioskodawcę do wykazania, w terminie 14 dni, że udostępnienie informacji publicznej jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, pod rygorem wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej w trybie art. 16 ust. 1 u.d.i.p.. Ponadto, na podstawie art. 13 ust. 2 u.d.i.p. organ zawiadomił wnioskodawcę, że z uwagi na konieczność przeslania akt niniejszej sprawy do WSA wniosek zostanie rozstrzygnięty niezwłocznie po zwrocie akt przez sąd, nie później jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (14 stycznia 2024 r.). W takich okolicznościach organ nie pozostaje w stanie bezczynności, ponieważ podejmował działania mające na celu dokładne rozpoznanie sprawy w niezbędnym zakresie oraz szczegółowo pouczał stronę o podstawach prawnych swojego działania. Wśród nadesłanej przez organ, do sądu korespondencji znajduje się decyzja Wójta Gminy Rawa Mazowiecka z 21 marca 2024 r. o odmowie udostępnienia przetworzonej informacji publicznej na temat projektów organizacji ruchu dla dróg gminnych na terenie miejscowości K., której treść jak wynika z akt sprawy jest skarżącemu znana. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że niniejsza sprawa rozpoznana została w trybie uproszonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 - p.p.s.a.). Zgodnie z dyspozycją tego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Stosownie do treści art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki przewidziane w ustawie, zaś kontrola tej działalności, zgodnie z § 2 pkt 8 tego artykułu, obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak, w sytuacji gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Wyjaśnić należy, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia w sytuacji, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie i mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył postępowania wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. W przedmiotowej sprawie skarżący domagał się informacji w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Ustawa ta, stanowiąc generalną zasadę udostępniania informacji publicznej, reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania oraz procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej. Stosownie do art. 1 ust. 1 u.d.i.p., informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Natomiast podmiotami zobowiązanymi do udostępnienia informacji są m.in. władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. Należy w tym miejscu wskazać, że ustawa o dostępie do informacji publicznej przewiduje różne sposoby udostępniania informacji publicznych, a jednym z nich jest udostępnianie informacji publicznej, zgodnie z art. 10 u.d.i.p., na wniosek. W myśl art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni, za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Zgodnie zaś z art. 13 ust. 2 u.d.i.p., jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnym z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot zobowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). Dopiero stwierdzenie, że dana informacja nie może zostać udostępniona, bądź też postępowanie podlega umorzeniu, nakłada na organ obowiązek wydania decyzji administracyjnej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Natomiast w formie zwykłego pisma informuje się wnioskodawcę o tym, że podmiot nie jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznych, dana informacja nie jest informacją publiczną, organ lub podmiot zobowiązany informacją taką nie dysponuje, ze wskazaniem przyczyn takiego stanu rzeczy, czy też zachodzi sytuacja wskazana w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., a więc że informacja publiczna podlega udostępnieniu na podstawie innych ustaw, które ten tryb odmiennie regulują. Mając na uwadze przytoczone regulacje prawne, przyjąć trzeba, że o bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej można mówić wówczas, gdy zobowiązany do udzielenia tej informacji podmiot nie podejmuje w przewidzianym w ustawie terminie odpowiednich czynności, tj. nie udostępnia informacji w formie czynności materialno-technicznej lub nie wydaje decyzji o odmowie jej udzielenia, bądź też w przypadku, gdy informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, a organ nie wydaje decyzji o umorzeniu postępowania zgodnie z art. 14 ust. 2 u.d.i.p. Przy czym dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie mają znaczenia okoliczności, z jakich powodów określone działanie nie zostało podjęte, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu. Wniesienie skargi jest zatem uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w razie odmowy podjęcia określonego działania, mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku. W niniejszej sprawie nie jest sporne, że informacje żądane przez stronę mają charakter informacji publicznej, a Wójt Gminy Rawa Mazowiecka jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej. Wskazać należy, że po wniesieniu skargi na bezczynność, organ wydał wspomniana wcześniej decyzję z 21 marca 2024 r. o odmowie udostępnienia przetworzonej informacji publicznej na temat projektów organizacji ruchu dla dróg gminnych na terenie miejscowości K.. Skoro organ przed rozpoznaniem skargi załatwił wniosek strony w przewidzianej przepisami u.d.i.p. formie (odmówił udostępnienia wnioskowanej informacji), postępowanie sądowe dotyczące nakazania organowi rozpatrzenie wniosku podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 26 listopada 2008 r. I OPS 6/08, ONSAiWSA 2009/4/63, wydanie decyzji po wniesieniu skargi na bezczynność, nawet z naruszeniem terminu, w jakim miało to nastąpić, wyłącza możliwość uwzględnienia takiej skargi poprzez zobowiązanie organu do dokonania tej czynności. Postępowanie sądowe stało się w tej części bezprzedmiotowe w rozumieniu powołanego przepisu. Zatem mimo tego, że w dniu wniesienia skargi organ pozostawał w bezczynności, wobec wydania decyzji przed rozpoznaniem skargi, przestała istnieć przesłanka wydania orzeczenia na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., tj. nakazania organowi załatwienia wniosku. Wobec powyższego należało - na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. - orzec o umorzeniu postępowania w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku skarżącego z 28 grudnia 2023 r. (punkt drugi wyroku). Udostępnienie informacji publicznej po wniesieniu skargi na bezczynność organu w tym przedmiocie, a przed jej rozpoznaniem, nie zwalnia jednak sądu od podjęcia pozostałych rozstrzygnięć właściwych dla tego rodzaju skargi. W związku z powyższym sąd, działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., orzekł, że organ dopuścił się bezczynności, gdyż decyzja o odmowie udostępnienia informacji wydana została niewątpliwie z uchybieniem ustawowego terminu jej udostępnienia. Jednocześnie sąd na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (punkt pierwszy wyroku). Zwłoka organu w prawidłowym załatwieniu sprawy nie wynikała z lekceważenia obowiązków nałożonych na organ przepisami u.d.i.p. i dążenia do ograniczenia prawa strony do dostępu do informacji. Świadczą o tym wyjaśnienia organu zawarte w odpowiedzi na skargę, a także wydanie decyzji po wpłynięciu skargi na bezczynność organu i wykryciu stanu bezczynności. Tytułem wyjaśnienia wskazać należy, po pierwsze że o rozpoczęciu biegu terminu, o którym mowa w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., decyduje data wpływu pisma do podmiotu zobowiązanego albo moment wpływu wniosku na elektroniczną skrzynkę odbiorczą tego podmiotu. Po wtóre dopuszczalne jest wydłużenie 14-dniowego terminu, o którym mowa w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., w przypadku braku możliwości udzielenia informacji publicznej w tym terminie, przy czym organ zobligowany jest do powiadomienia wnioskodawcy przed upływem 14 dni, o powodach opóźnienia. Przedłużenie omawianego terminu musi opierać się na przesłankach obiektywnych wynikających z charakteru wniosku (jego skomplikowaniu, obszerności, wielowątkowości, itp.). Takowej przesłanki nie stanowi konieczność przesłania akt sprawy do sądu, choćby z tego powodu, że w aktach tych nie znajdowały się wnioskowane informacje. Brak uzasadnionych powodów przedłużenia terminu do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej nie daje podstawy do przyjęcia, że powiadomienie o wydłużeniu rozpoznania sprawy jest skuteczne i zwalnia organ z zarzutu bezczynności. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a.