II SAB/Łd 215/15

Dnia 3 marca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.), Protokolant Pomocnik sekretarza Izabela Bielińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2016 roku sprawy ze skargi S. M. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w B. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1) stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2) umarza postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku skarżącego z dnia 16 listopada 2015 roku; 3) oddala wnioski skarżącego o wymierzenie organowi grzywny oraz o przyznanie na rzecz skarżącego sumy pieniężnej; 4) zasądza od Prezesa Sądu Rejonowego w B. na rzecz skarżącego S. M. kwotę 196,95 (sto dziewięćdziesiąt sześć i 95/100) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. LS W dniu 17 grudnia 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynęła, złożona za pośrednictwem organu, skarga S. M. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w B. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Skarżący sprecyzował, iż bezczynność dotyczy wniosku z dnia 16 listopada 2015 r. o udostępnienie w trybie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jednolity Dz.U. z 2015r., poz. 1198 ze zm. – dalej przywoływana jako: ustawa lub u.d.i.p.) zanonimizowanego wyroku Sądu Rejonowego w B. II Wydział Karny, zapadłego w dniu [...] wraz z kopią jego uzasadnienia, a także informacji czy orzeczenie to jest prawomocne. Skarżący wniósł o: zobowiązanie organu do załatwienia wniosku w zakreślonym przez sąd terminie; stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej przewidzianej w art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – przywoływanej dalej w skrócie jako: p.p.s.a.); wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 149 § 2 w zw. z art. 156 § 6 p.p.s.a., mając na względzie, że bezczynność postępowania miała miejsce bez żadnego uzasadnienia i z rażącym naruszeniem prawa; zasądzenie na rzecz skarżącego w trybie art. 200 p.p.s.a. kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu skargi S. M. wyjaśnił, iż mimo upływu określonego w ustawie o dostępie do informacji publicznej terminu Prezes Sądu Rejonowego w B. nie udzielił żądnej przez stronę informacji publicznej, ani też nie rozstrzygnął wniosku z dnia 16 listopada 2015 r. w żaden inny sposób. W ocenie skarżącego, przytoczone okoliczności świadczą o uchylaniu się Prezesa Sądu od merytorycznego załatwienia wniosku. Takie zachowanie organu powoduje dla skarżącego potworny uszczerbek moralny w postaci całkowitej utarty zaufania, że organ sądownicy powołany do wymiaru sprawiedliwości na podstawie obowiązującego prawa, sam narusza rażąco obowiązujące prawo. W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Rejonowego w B. wyjaśnił, iż wniosek o udostępnienie informacji publicznej, skarżący przesłał za pomocą platformy ePuap2 w dniu 16 listopada 2015 r. Jak wynika z wyjaśnień pracownika biura podawczego, powyższe pismo zostało odbierane w dniu 8 grudnia 2015 r. Opóźnienie spowodowane zostało zmianami zastosowanymi w platformie. Niemniej jednak odpis wyroku wraz z uzasadnieniem oraz informacją o jego prawomocności po dokonaniu ich anonimizacji zostały skarżącemu przesłane niezwłocznie w dniu 11 grudnia 2015 r. Wobec powyższego Prezes Sądu Rejonowego w B. wniósł o oddalenie skargi oraz oddalenie wniosku o ukaranie, bowiem opóźnienie nie było zamierzone i wynikało z nieujawnienia wniosku wskutek zmian wprowadzonych w platformie ePuap, zwłoka nie miła charakteru rażącego naruszenia prawa i nie była celowa, ani świadoma. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z dnia 18 grudnia 2015 r. skarżący został wezwany do wskazania, czy wobec udzielenia przez organ pismem z dnia 11 grudnia 2015 r. odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej, podtrzymuje skargę. W odpowiedzi na powyższe skarżący oświadczył, iż wnosi o umorzenie postępowania w zakresie pkt 1 skargi, w pozostałym zakresie skargę podtrzymuje. Wyjaśnił, iż wnioskowana w dniu 16 listopada 2015 r. informacja publiczna została udostępniona wprawdzie przy piśmie z dnia 11 grudnia 2015 r., lecz doręczona mu dopiero w dniu 16 grudnia 2015 r., po wniesieniu skargi, która była zasadna w dniu jej wniesienia. Podkreślił, że przedmiotowa informacja winna zostać mu udostępniona nie później niż w ciągu 14 dni, tym bardziej, że jest to informacja prosta. Tymczasem informacja została udostępniona w terminie dwukrotnie dłuższym od maksymalnego ustawowego i zapewne gdyby nie skarga na bezczynność, skarżący mógłby oczekiwać na jej udostepnienie nadal. Podsumowując, skarżący stwierdził, iż zaniedbanie, niewiedza i niekompetencja organu jaka miała miejsce w załatwieniu wniosku strony nie może być usprawiedliwieniem jego bezczynności, albowiem skarżący zwrócił się z wnioskiem o podjęcie czynności do konstytucyjnego organu państwa, a organ ten "pogrywa sobie" z nim od dłuższego czasu, udaremniając mu korzystanie z jego konstytucyjnych uprawnień. Z uwagi na powyższe skarżący wniósł o umorzenie postepowania jedynie w zakresie pkt 1 skargi. Przy piśmie z dnia 31 grudnia 2015 r. Prezes Sądu Rejonowego w B. nadesłał dowód doręczenia skarżącemu pisma z dnia 11 grudnia 2015 r. oraz odpis odpowiedzi na skargę, natomiast do pisma z dnia 7 stycznia 2016r. załączył ostateczną informację Zespołu Service Desk ePuap2, że dodatkowe konto na platformie ePuap2, na które wpłynął wniosek skarżącego, zostało założone automatycznie bez poinformowania organu. Na rozprawie w dniu 3 marca 2016r. skarżący przedkładając urzędowe poświadczenie przedłożenia z dnia 9 marca 2015r. wskazał, iż na konto o tym samym identyfikatorze kierował wnioski również przed modyfikacją platformy e-Puap i uzyskiwał nań odpowiedzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2014r., poz. 1647 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 tej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z kolei z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; powoływanej dalej jako p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organów w przypadkach określonych w pkt 1- 4a. Odnosząc się w pierwszej kolejności do kwestii formalnych wskazać należy, że stosownie do treści art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. W przypadku skargi na bezczynność organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej nie jest jednak konieczne uprzednie wzywanie do usunięcia naruszenia prawa. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2011r., sygn.akt I OSK 1991/12 i z dnia 24 maja 2006r., sygn.akt I OSK 601/05 oraz postanowienie z dnia 23 kwietnia 2010r., sygn.akt I OSK 646/10 dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://oreczenia.nsa.gov.pl). Wobec powyższego skarga jest dopuszczalna i podlega merytorycznemu rozpoznaniu. Przechodząc zaś do badania zasadności skargi, tytułem wstępu wskazać należy, że z bezczynnością organu w zakresie dostępu do informacji publicznej mamy do czynienia w sytuacji, gdy organ milczy wobec wniosku o udzielenie takiej informacji. Nakazanie organowi określonego działania jest możliwe jedynie wówczas, gdy w ustalonym w przepisach prawa terminie organ administracji, będąc do tego właściwym, nie załatwił toczącej się przed nim sprawy, natomiast celem skargi do sądu administracyjnego na bezczynność organu jest doprowadzenie do podjęcia przez organ określonego w przepisach działania. Przedmiotem niniejszego postępowania jest bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w B. w zakresie udzielenia informacji publicznej. Dokonując oceny zasadności skargi wskazać należy, że istotną kwestią z punktu widzenia oceny bezczynności jest ustalenie istnienia podstawy prawnej do podjęcia przez określony podmiot działania w przedmiocie zgłoszonego żądania. Powyższe determinuje również zakres kontroli sądu, sprowadzającej się w tym wypadku do sprawdzenia, czy sprawa podlegała załatwieniu w określonej przez ustawodawcę formie i czy nastąpiła w tej materii bezczynność podmiotu zobowiązanego do jej załatwienia. Dla stwierdzenia bezczynności nie ma przy tym znaczenia to z jakiego powodu zaistniała bezczynność i czy była zawiniona. W przypadku udzielenia informacji publicznej bezczynność może wystąpić wówczas, gdy informacja wskazana we wniosku o jej udostępnienie jest informacją publiczną w rozumieniu ustawy i jednocześnie żądanie jej udzielenia skierowane jest do podmiotu zobowiązanego w u.d.i.p. W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje, że żądana przez skarżącego informacja ma charakter informacji publicznej w rozumieniu art. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 4 lit a tiret 3 u.d.i.p., zaś Prezes Sądu Rejonowego w B. jest organem obowiązanym do jej udzielenia (art.4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.) Niesporne jest również, że żądana informacja została skarżącemu udostępniona po wniesieniu skargi. Ocenie podlegała natomiast kwestia jej udzielenia po upływie ustawowego terminu w kontekście podnoszonego przez skarżącego zarzutu rażącego naruszenia prawa i zgłaszanych żądań wymierzenia grzywny oraz przyznania sumy pieniężnej, o których mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. Jest zatem niewątpliwe, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej został przez skarżącego złożony w dniu 16 listopada 2015r. i tego też dnia wpłynął do organu. Okolicznością nie mającą istotnego znaczenia jest powód, dla którego Prezes Sądu Rejonowego w B. o złożeniu wniosku dowiedział się dopiero z treści skargi. Skarżący skierował bowiem wniosek na adres elektronicznej skrzynki podawczej Sądu Rejonowego w B., dostępny na platformie e-PUAP, za której prowadzenie organ odpowiada (art. 16 ust.1a ustawy z dnia 17 lutego 2005r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne – tekst jednolity Dz.U. z 2014r., poz. 1114 ze zm.). Żądna informacja została skarżącemu udostępniona w dniu 11 grudnia 2015r. (a doręczona w dniu 16 grudnia 2015r.), zatem po upływie ustawowego terminu, o którym mowa w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Od dnia 1 grudnia 2015r. organ pozostawał zatem w bezczynności w przedmiocie wniosku S. M.. Bezczynność ta nie miała przy tym charakteru rażącego naruszenia prawa. Informacja została bowiem udzielona niezwłocznie po wpłynięciu skargi od organu, gdy w biurze podawczym sądu poczyniono ustalenia o wpłynięciu wniosku o udostępnienie informacji. W ocenie Sądu, wyklucza to możliwość uznania bezczynności za rażąco naruszającej prawo. Rażącym naruszeniem prawa jest bowiem stan, w którym wyraźnie, ewidentnie, bezdyskusyjnie i drastycznie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Żądana informacja została zaś skarżącemu udzielona, przekroczenie terminu nie było znaczne, zaś okoliczności wskazywane przez organ (brak informacji o wpłynięciu wniosku) nie wskazują na uporczywe i rażące zaniechanie organu. Z tych samych powodów brak było też podstaw do wymierzenia grzywny lub przyznania sumy pieniężnej, żądanej przez skarżącego. Celem regulacji art. 149 p.p.s.a. jest bowiem doprowadzenie do podjęcia przez organ aktu lub czynności wymaganych przez prawo. Środki restrykcyjne i dyscyplinujące, określone w tymże przepisie służyć mają realizacji wspomnianego celu. Wykonanie obowiązku, jakkolwiek z uchybieniem terminu, uzasadnia odstąpienie od ich stosowania. Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 149 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. stwierdzono, że bezczynność, jakkolwiek wystąpiła, nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa oraz umorzono postępowanie w przedmiocie zobowiązania organu do załatwienia wniosku skarżącego z dnia 16 listopada 2015r., oddalając jednocześnie wnioski skarżącego o wymierzenie grzywny i przyznanie sumy pieniężnej. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądzając na rzecz skarżącego ich zwrot w kwocie równej uiszczonemu przezeń wpisowi sadowemu (100,-zł.) oraz wydatkom związanym ze stawiennictwem przed sądem (96,95,-zł.) a.tp.