II SAB/Łd 26/11

Dnia 13 stycznia 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Stępień (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Protokolant asystent sędziego Agnieszka Gortych-Ratajczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2012 roku sprawy ze skargi Ogólnopolskiego Stowarzyszenia A w C. na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie uznania za stronę postępowania p o s t a n a w i a : 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić z funduszu Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi stronie skarżącej - Ogólnopolskiemu Stowarzyszeniu A w C. kwotę 100 (sto) złotych zaksięgowaną w dniu [...] pod pozycją [...]. W dniu 12 kwietnia 2011r. Ogólnopolskie Stowarzyszenie A w C. złożyło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, za pośrednictwem organu, skargę na bezczynność Wojewody [...] w sprawie uznania Stowarzyszenia za stronę postępowania o stwierdzenie nieodpłatnego nabycia z mocy prawa przez Gminę C. własności nieruchomości Skarbu Państwa. W uzasadnieniu skargi Prezes Zarządu Stowarzyszenia – R. S. przypomniał, iż w dniu 2 czerwca 2009r. jako osoba fizyczna legitymująca się interesem prawnym w rozumieniu art. 28 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, złożył wniosek o uznanie go stronę toczącego się postępowania komunalizacyjnego. Przy czym z wniosku tego wynikała również wola, aby za stronę tegoż postępowania, w trybie art. 31 §1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, zostało uznane i samo Ogólnopolskie Stowarzyszenie A w C. Ponieważ Wojewoda [...] nie ustosunkował się do żadnego z wniosków, R. S. wystąpił ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 14 grudnia 2010r. nakazał Wojewodzie [...] rozważenie sprawy i wydanie rozstrzygnięcia. Pomimo upływu zakreślonego przez Sąd terminu organ skierował jedynie do wnioskodawcy niezaskarżalne pismo. Wobec takiego przebiegu sprawy Stowarzyszenie pismem z dnia 28 lutego 2011r. zgłosiło formalny wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, zaś w dniu 30 marca 2011r. wystąpiło o doręczenie decyzji komunalizacyjnej z dnia [...]r. W odpowiedzi – w piśmie z dnia 30 marca 2011r. – Wojewoda [...] wskazał, iż wnioski Stowarzyszenia są bezprzedmiotowe, gdyż postępowanie komunalizacyjne zakończyło się wydaniem rozstrzygnięcia z dnia [...]r. Nadal nie zgadzając się z takim przebiegiem wydarzeń Prezes Zarządu, jako reprezentujący Stowarzyszenie, złożył skargę na bezczynność Wojewody [...], pozostając na stanowisku, iż wniosek o uznanie za stronę postępowania winien zostać uwzględniony, a jeżeli nie - to organ i tak powinien był wydać zaskarżalne rozstrzygnięcie. W przeciwnym razie mamy bowiem do czynienia z postępowaniem jednoinstancyjnym, czyli inkwizycyjnym, co rażąco narusza prawo krajowe i międzynarodowe. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] przypomniał, iż w wyroku z dnia 14 grudnia 2010r. Wojewódzki Sąd Administracyjny nakazał wydanie w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku rozstrzygnięcia w przedmiocie dopuszczenia R. S. do udziału w charakterze strony. Przy czym Sąd wskazał, iż organ powinien podjąć działania mające na celu ustalenie rzeczywistej woli strony, a w szczególności, czy wolą skarżącego R. S. było uznanie go za stronę postępowania jako osoby fizycznej, czy też jako osoby reprezentującej Stowarzyszenie. Wypełniając zalecenia Sądu Wojewoda pismem z dnia 17 stycznia 2011r. wezwał R. S. do złożenia wyjaśnień. W odpowiedzi, w piśmie z dnia 27 stycznia 2011r., R. S. oświadczył, iż wolą jego w chwili obecnej jest uznanie go za stronę postępowania jako osobę fizyczną w trybie art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ stwierdził jednakże, iż R. S. nie spełnia przesłanek by uznać go za stronę postępowania komunalizacyjnego, gdyż jest jedynie najemcą jednego z lokali znajdujących się na nieruchomości, będącej przedmiotem postępowania komunalizacyjnego. Wojewoda podkreślił dalej, iż przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego nie rozstrzygają o sposobie odmowy uznania danej osoby za stronę w postępowaniu i sądy administracyjne wypracowały pogląd, iż w takich przypadkach nie wydaje się żadnego aktu administracyjnego. Podmiot pozbawiony takiego statusu może jednak wnieść odwołanie od decyzji kończącej postępowanie administracyjne i wówczas organ odwoławczy zweryfikuje zasadność pozbawienia go przymiotu strony. W następstwie Wojewoda [...] pismem z dnia 11 lutego 2011r. z zachowaniem terminu wyznaczonego przez Sąd poinformował R. S., iż nie zachodzą przesłanki do uznania go za stronę postępowania komunalizacyjnego. Następnie w dniu 28 lutego 2011r. R. S. jako Prezes Zarządu Ogólnopolskiego Stowarzyszenia A w C. złożył wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu reprezentowanej przez niego organizacji społecznej stosownie do przepisu art. 31 §1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wojewoda podkreślił, iż wniosek ten uznał za bezprzedmiotowy, ponieważ w dniu [...]r. postępowanie komunalizacyjne zostało zakończone decyzją stwierdzającą nieodpłatne nabycie nieruchomości przez Gminę C. I o okolicznościach tych Stowarzyszenie zostało poinformowane w piśmie z dnia 30 marca 2011r. Decyzja komunalizacyjna nie została doręczona Stowarzyszeniu, gdyż nie było stroną zakończonego postępowania. Reasumując Wojewoda stwierdził, iż nie jest uzasadniony zarzut bezczynności. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z dnia 11 maja 2011r. strona skarżąca została wezwana do usunięcia braków skargi w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia, m.in. poprzez nadesłanie dowodu, iż przed złożeniem skargi do sądu administracyjnego, wystąpił do organu wyższego stopnia z zażaleniem na bezczynność w trybie art. 37 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego W odpowiedzi na powyższe wezwanie strona skarżąca nadesłała kserokopię zażalenia złożonego w trybie przepisu art. 37 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz aktualnego odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Stosownie do art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej p.p.s.a, przesłanką dopuszczalności skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego jest wyczerpanie środków zaskarżenia. Wskazany przepis stanowi, że skargę do sądu administracyjnego można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie chyba, że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia, w myśl 52 § 2 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. W przypadku skargi na bezczynność organu administracji publicznej, o wyczerpaniu środków zaskarżenia można mówić w sytuacji, gdy strona skarżąca przed wniesieniem skargi skorzysta ze środka przewidzianego w art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej k.p.a. Niewątpliwie bowiem skorzystanie z tego środka zaskarżenia przed wniesieniem skargi jest warunkiem jej dopuszczalności. Przepis art. 37 k.p.a., w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011r., Nr 6, poz. 18), a obowiązującym od dnia 11 kwietnia 2011r. stanowi, że na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35, w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Z przywołanych regulacji wywieść należy, iż skarga na bezczynność organu administracji publicznej winna zostać poprzedzona wyczerpaniem trybu określonego w art. 37 § 1 k.p.a. A skoro tak zasadnie Sąd wezwał stronę skarżącą do wykazania wyczerpania opisanego trybu. W odpowiedzi na powyższe strona nadesłała kserokopię zażalenia Ogólnopolskiego Stowarzyszenia A w C. kierowanego do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji Publicznej, jako organu wyższego stopnia nad Wojewodą [...]. Istotne jest, iż jak wynika z potwierdzenia nadania, przedmiotowe zażalenie zostało złożone w dniu 19 kwietnia 2011r., niniejsza skarga natomiast w dniu 12 kwietnia 2011r. Oznacza to, iż strona skarżąca skorzystała z trybu opisanego w art. 37 § 1 k.p.a. dopiero po złożeniu skargi do sądu administracyjnego. W konsekwencji stwierdzić trzeba, iż faktycznie strona nie skorzystała z tego środka zaskarżenia przed wniesieniem skargi, co za tym skarga taka jest niedopuszczalna. Na marginesie zauważyć trzeba, iż w aktach sprawy znajduje się wprawdzie zażalenie, opatrzone datą 3 marca 2011r., jednakże jest to środek odwoławczy złożony przez R. S. występującego jako osoba fizyczna. Z zażaleniem tym R. S. wystąpił w ramach odrębnego postępowania prowadzonego z wniosku R. S. o uznanie za stronę postępowania komunalizacyjnego. Nie sposób tym samym uznać, iż zażalenie to czyni dopuszczalnym skargę Ogólnopolskiego Stowarzyszenia A w C., bowiem są to dwa odrębne postępowania i dwóch indywidualnych wnioskodawców. W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, iż niewyczerpanie przez stronę skarżącą środków zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym powoduje niedopuszczalność skargi w myśl art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 52 § 1, § 2 p.p.s.a. o czym orzekł Sąd w sentencji postanowienia. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. ar