II SAB/Łd 33/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Adamczewski Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Czerw Asesor WSA Marcin Olejniczak(spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi A. M. na bezczynność Prezesa Sądu Apelacyjnego w Łodzi w sprawie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę. MR 6Sygn. akt II SAB/Łd 33/23 U Z A S A D N I E N I E A.M. zaskarżył bezczynność Prezesa Sądu Apelacyjnego w Łodzi w sprawie udostępnienia informacji publicznej. W treści skargi wyjaśnił, że 9 marca 2023 r. złożył do Prezesa Sądu Apelacyjnego w Łodzi wniosek o udostępnienie odpisu aktu oskarżenia przeciwko niemu, powołując się na ustawę z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022r. poz. 902 – u.d.i.p.). Zdaniem skarżącego do dnia wysłania skargi organ nie udostępnił żądanej informacji ani też nie wydal decyzji odmownej zgodnie z art. 16 ud.i.p., czym naruszył 14 dniowy termin zapisany art. 13 ust. 1 ustawy. Jedynie pismem z 16 marca 2023 r. poinformowano skarżącego, że Sąd Apelacyjny nie dysponuje żądaną informacją, a przed sądem nie toczyło się postępowanie z udziałem skarżącego. Wyjaśnił także, że według jego wiedzy w Prokuraturze Rejonowej Łódź-Śródmieście kilka lat temu został spisany akt oskarżenia przeciwko jego osobie, a następnie przesiany do Sądu Okręgowego w Łodzi i do chwili obecnej nie został poinformowany o tym fakcie. Wobec powyższego wniósł o: - zobowiązanie Prezesa Sądu Apelacyjnego w Łodzi do udzielenia żądanej informacji publicznej w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi; - na podstawie art. 6 ustawy o odpowiedzialności funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (tekst jedn. Dz. U z 2016 r. poz. 1169) w związku z art 149 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi o orzeczenie, czy bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa; - wymierzenie organowi grzywny na postawie art. 149 § 2 p.p.s.a w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a; - zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Apelacyjnego w Łodzi wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że nie można zobowiązać do udzielenia informacji podmiotu, który tej informacji nie posiada, ponieważ zobowiązanie takie byłoby niewykonalne. Tak więc prawidłowym działaniem w takiej sytuacji jest udzielnie pisemnej odpowiedzi wyjaśniającej, że nie jest w posiadaniu informacji. W konsekwencji zdaniem organu w przedmiotowej sprawie nie doszło do bezczynności organu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skargę należało oddalić. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że niniejsza sprawa rozpoznana została w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm. - p.p.s.a.). Zgodnie z dyspozycją tego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Stosownie do treści art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki przewidziane w ustawie, zaś kontrola tej działalności, zgodnie z § 2 pkt 8 tego artykułu, obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak, w sytuacji gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1), zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2), stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Wyjaśnić zatem należy, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia w sytuacji, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie i mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył postępowania wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Podkreślenia wymaga, że celem skargi na bezczynność organu administracji publicznej jest zwalczanie braku działania (zwłoki) w załatwianiu sprawy administracyjnej. Przy badaniu zasadności takiej skargi sąd bierze pod uwagę stan sprawy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. Skarga na bezczynność czy przewlekłość organu ma bowiem na celu przede wszystkim wymuszenie na organie administracji załatwienie sprawy. Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902 – u.d.i.p.), będąca rozwinięciem konstytucyjnego prawa do informacji publicznej, reguluje zasady i tryb dostępu do informacji, mających walor informacji publicznych, wskazuje, w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu, i kiedy żądane przez wnioskodawcę informacje nie mogą zostać udostępnione. Art. 4 ust. 1 u.d.i.p. stanowi, że obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: organy władzy publicznej, organy samorządów gospodarczych i zawodowych, podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. W świetle powyższego nie ulega wątpliwości, że Prezes Sądu Apelacyjnego w Łodzi jest podmiotem zobowiązanym na podstawie przepisów u.d.i.p. do udostępnienia informacji, mającej walor informacji publicznej, będącej w jego posiadaniu. Ponadto zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu. Przepis art. 6 u.d.i.p. wymienia kategorie informacji publicznych, które na mocy prawa podlegają udostępnieniu. Wyliczenie to ma charakter przykładowy, co prowadzi do wniosku, że - co do zasady – wszystko, co wiąże się bezpośrednio z funkcjonowaniem i trybem działania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., stanowi informację publiczną. Przedmiotowy wniosek skarżącego dotyczył udzielenia informacji publicznej, poprzez udostępnienie aktu oskarżenia, zatem rozważenia wymaga czy akt oskarżenia posiada walor informacji publicznej, w rozumieniu przepisów u.d.i.p. Kwestia oceny aktu oskarżenia jako informacji publicznej nie jest jednolicie postrzegana w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki NSA z 19 grudnia 2019 r., I OSK 357/19, z 13 października 2021 r., III OSK 3861/21 oraz przeciwne stanowisko wyrażone w wyrokach NSA z 21 lutego 2018 r., I OSK 2078/16, z 15 marca 2019 r., I OSK 1420/17). W tym zakresie sąd podziela argumentację zawartą w uzasadnieniach wyroków WSA w Łodzi z 11 maja 2023 r., II SAB/Łd 24/23 oraz II SAB/Łd 25/23, iż stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 4 lit.a i b u.d.i.p. udostępnieniu podlega w szczególności treść i postać dokumentów urzędowych, a w szczególności: treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć, dokumentacja przebiegu i efektów kontroli oraz wystąpienia, stanowiska, wnioski i opinie podmiotów ją przeprowadzających, treść orzeczeń sądów powszechnych, Sądu Najwyższego, sądów administracyjnych, sądów wojskowych, Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Stanu, a także stanowiska w sprawach publicznych zajęte przez organy władzy publicznej i przez funkcjonariuszy publicznych w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego. Stosownie zaś do art. 6 ust. 2 u.d.i.p., dokumentem urzędowym w rozumieniu ustawy jest treść oświadczenia woli lub wiedzy, utrwalona i podpisana w dowolnej formie przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego, w ramach jego kompetencji, skierowana do innego podmiotu lub złożona do akt sprawy. Stosownie zaś do art. 115 § 13 pkt 3 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. z 2022 r. poz. 1138), prokurator jest funkcjonariuszem publicznym. Wobec powyższego przyjęcie, że akt oskarżenia stanowi dokument urzędowy pozwala na zakwalifikowanie go do informacji publicznej, gdyż zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 4 lit.a u.d.i.p. informacją publiczną jest treść i postać dokumentów urzędowych. Akt oskarżenia spełnia zatem konstytutywne elementy przywołanej powyżej definicji dokumentu urzędowego, a tym samym jest informacją publiczną w rozumieniu u.d.i.p. Powyższemu stwierdzeniu nie przeczy brzmienie art. 156 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 1375) – dalej: k.p.k., który to przepis reguluje zasady udostępniania akt sprawy sądowej oraz akt postępowania przygotowawczego, sporządzania z nich odpisów, w tym wydawania kserokopii z dokumentów i uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy. Tym samym przepis ten nie wypełnia normy kolizyjnej art. 1 ust. 2 u.d.i.p., co skutkowałoby pozbawieniem możliwości uznania aktu oskarżenia za informację publiczną. O ile bowiem czynności prowadzone w ramach postępowania przygotowawczego oraz ich konkretne rezultaty w postaci wydawanych lub zatwierdzanych przez prokuratora rozstrzygnięć nie korzystają z zasady jawności i w ograniczonym tylko zakresie mogą być udostępnione opinii publicznej z uwagi konieczność zabezpieczenia niezakłóconego toku zbierania materiału dowodowego oraz na możliwość spowodowania zatarcia śladów lub dowodów przestępstwa ujawnieniem konkretnych informacji, to po sporządzeniu i przesłaniu aktu oskarżenia do sądu, ustawodawca przewidział znacznie większe możliwości dostępu publiczności do śledzenia toku postępowania sądowego. Regułą jest bowiem, że rozprawy są jawne (art. 355 k.p.k.), a przewód sądowy rozpoczyna się od zwięzłego przedstawienia przez oskarżyciela zarzutów oskarżenia (art. 385 § 1 k.p.k.), co z reguły sprowadza się do odczytania aktu oskarżenia. Jeżeli zatem jawność rozprawy nie została wyłączona przez sąd bądź z mocy prawa, treść aktu oskarżenia zostaje podana do publicznej wiadomości. Wobec tego wyjaśnić należy, iż po otrzymaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej podmiot zobowiązany, co do zasady winien: 1) zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (z zastrzeżeniem art. 13 ust. 2 oraz art. 15 ust. 2 u.d.i.p.), udostępnić wnioskodawcy żądaną informację publiczną; 2) ewentualnie w tym terminie wydać - zgodnie z art. 16 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.d.i.p. - decyzję o odmowie jej udostępnienia, jeśli uzna, że zachodzą podstawy do takiej odmowy, np. wynikające z art. 5 u.d.i.p.; 3) albo jeżeli podmiot nie dysponuje informacją publiczną wskazaną w skierowanym do niego wniosku lub gdy żądana informacja nie stanowi informacji publicznej, by nie pozostawać w stanie bezczynności lub przewlekłości, winien w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku powiadomić o tym fakcie wnioskodawcę na piśmie, przy czym informacja taka nie wymaga formy decyzji administracyjnej, o jakiej stanowi art. 16 ust. 1 u.d.i.p. Tym samym z bezczynnością w sprawie dotyczącej udostępnienia informacji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy żądaniem wniosku jest objęta informacja mająca walor informacji publicznej, a podmiot zobowiązany nie podejmuje w ustawowym 14-dniowym terminie stosownej czynności materialno-technicznej w postaci udostępnienia informacji publicznej będącej w jego posiadaniu, nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia, nie powiadamia wnioskodawcy o niemożności udzielenia informacji publicznej w wyznaczonym terminie i o przyczynach opóźnienia i nowym terminie wydania informacji, nie dłuższym niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku w sprawie, nie informuje o przeszkodach technicznych w udzieleniu informacji w żądanej formie, ewentualnie nie informuje wnioskodawcy, że danej informacji nie posiada bądź że istnieje odrębny tryb dostępu do tej informacji (zob. wyrok WSA w Poznaniu z 13 kwietnia 2023 r., II SAB/Po 18/23 - orzeczenia.nsa.gov.pl) W przedmiotowej sprawie wniosek o udzielenie informacji publicznej wpłynął do organu 9 marca 2023 r. i tego dnia rozpoczął bieg 14 dniowy termin na jego rozpoznanie. W odpowiedzi na wniosek pismem z 16 marca 2023 r. organ odpowiedział na wniosek. W tak opisanych okolicznościach faktycznych przyjąć należało, że organ nie dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku o udzielenie informacji publicznej. W zakreślonym 14 dniowym terminie udzielił odpowiedzi na wniosek o udzielenie informacji, a wnioskowana informacja, w ocenie sądu była wyczerpująca i odnosiła się do złożonego wniosku. W jej treści organ wyjaśnił, że nie posiada żądanej informacji, ze względu na to, że przed Sądem Apelacyjnym w Łodzi nie toczyło się postępowanie z udziałem skarżącego. wskazana odpowiedź odnosiła się do żądanej informacji, co oznacza, że udzielił odpowiedzi zgodnie z wymogami ustawy. Podsumowując powyższe uznać należy, że wniosek skarżącego o udostępnienie informacji publicznej został prawidłowo rozpoznany, a organ w zakreślonym ustawą terminie udzielił odpowiedzi na wniosek. Tym samym zawarte w skardze wnioski nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Mając powyższe na względzie sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. k.ż.