II SAB/Łd 34/15

Dnia 14 kwietnia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski, Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.), Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Kośka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2015 roku sprawy ze skargi K. G. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w T. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku K. G. z dnia [...] sierpnia 2014 roku; 3. zasądza od Prezesa Sądu Rejonowego w T. na rzecz K. G. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. LS K. G. zaskarżył do sądu administracyjnego bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w T. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, zarzucając naruszenie przepisów art. 1 ust. 1 i art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d) ustawy z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2014r., poz. 782 ze zm.) – powoływanej także jako: "u.d.i.p." lub "ustawa" – przez ich błędną wykładnię i niezastosowanie wskutek przyjęcia, że data urodzenia i miejscowość zamieszkania sędziego nie stanowi informacji publicznej, a także art. 13 ust. 1 i art. 16 ust. 1 u.d.i.p. przez ich niezastosowanie mimo, że objęte żądaniem wniosku dane stanowią informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 i art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d) u.d.i.p. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w e-mailu z dnia [...] sierpnia 2014r. skarżący zwrócił się do Prezesa Sądu Rejonowego w T. (na adres e-mail wskazany na stronie internetowej tego sądu) o udostępnienie informacji publicznej w zakresie dat urodzenia i miejscowości zamieszkania wszystkich sędziów tego sądu z rozbiciem na poszczególne wydziały. Informacja zwrotna miała zostać udzielona w formie elektronicznej na adres e-mail wnioskodawcy. W odpowiedzi na powyższe organ wskazał, że objęte wnioskiem dane nie stanowią informacji publicznej. W ocenie skarżącego informacja o dacie urodzenia sędziego (a więc dniu, miesiącu i roku tego zdarzenia) jest informacją mającą związek z pełnieniem funkcji publicznej. Zakreśla ona bowiem cezurę czasową pełnienia funkcji sędziego. Zgodnie z art. 61 § 1 pkt 5 ustawy z dnia z dnia 27 lipca 2001r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (tekst jednolity Dz.U. z 2013r., poz. 427 ze zm.), powoływanej dalej również jako "u.s.p." na stanowisko sędziego w sądzie rejonowym może być powołany ten, kto ukończył 29 lat. Jednocześnie w myśl art. 69 § 1 tej ustawy sędzia przechodzi w stan spoczynku co do zasady z dniem ukończenia 67 roku życia (albo z dniem osiągnięcia wieku określonego w § 1a tego przepisu), a może przejść w stan spoczynku na swój wniosek po ukończeniu 55 lat przez kobietę i 60 lat przez mężczyznę (art. 69 § 2 powołanej ustawy). Z treści przytoczonych przepisów jednoznacznie wynika, że ustawodawca przyjmuje wprost, iż sędziami sądu powszechnego nie mogą być osoby poniżej i powyżej określonego wieku. Zdaniem skarżącego, powyższe oznacza, że dane odnoszące się do daty urodzenia sędziego, zakreślające cezurę czasową pełnienia przez niego funkcji sędziego, są nierozerwalnie związane z tą funkcją, a zatem stanowią informację publiczną w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d) u.d.i.p. Na potwierdzenie tego stanowiska skarżący przytoczył kilka orzeczeń sądów administracyjnych. Skarżący wskazał ponadto, że sylwetki osób przedstawianych Prezydentowi RP do powołania na urząd sędziego są w bardzo szerokim zakresie opisywane w uchwałach Krajowej Rady Sądownictwa. Każdy taki opis rozpoczyna się od podania daty urodzenia przyszłego sędziego danego sądu - tj. dnia, miesiąca i roku urodzenia. Według skarżącego tak samo uznać należy, że dane o miejscowości zamieszkania sędziów sądów powszechnych stanowią informację publiczną, co wynika z art. 95 § 1-3 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych. Skarżący żąda udostępnienia informacji publicznej, polegającej na wskazaniu miejscowości zamieszkania sędziów celem ustalenia, którzy z nich zamieszkują w miejscu pełnienia służby, a którzy poza nią - i w jakiej odległości od sądu, a następnie skali wydatków z budżetu państwa na pokrycie kosztów dojazdów sędziów. Skarżący dodał, że w świetle art. 95 u.s.p. informacja o miejscowości zamieszkania sędziego ma ścisły związek z pełnieniem przezeń funkcji publicznej i nie pozostaje bez wpływu na warunki jej wykonywania. Należy mieć bowiem na uwadze, że dojazdy z miejsca zamieszkania do siedziby sądu i z powrotem są uciążliwe i czasochłonne, co może rzutować na jakość wykonywanej pracy. Nadto dojazdy generują należności zwiększające wydatki budżetowe sądu (które w całości finansowane są ze środków publicznych). Im większa odległość od miejscowości zamieszkania sędziego do miejscowości będącej siedzibą sądu, tym większy jest negatywny wpływ na jakość pracy sędziego i tym większe są wydatki ponoszone ze środków publicznych na pokrycie kosztów dojazdu. Następnie skarżący wyjaśnił, że bezczynność organu na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej polega na tym, że organ zobowiązany do udzielenia informacji publicznej w terminie ustawowym nie udostępnia jej w formie czynności materialno-technicznej lub nie wydaje decyzji o odmowie jej udzielenia w formie decyzji administracyjnej. Skarżący zarzucił, że w przedmiotowej sprawie do dnia wniesienia niniejszej skargi organ nie udostępnił żądanej informacji w formie czynności materialno-technicznej (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), ani też nie wydał decyzji odmownej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). W konsekwencji uznać, jego zdaniem, należy, że organ pozostaje w bezczynności w udostępnieniu skarżącemu objętej wnioskiem informacji publicznej. W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Rejonowego w T. wyjaśnił, że w dniu [...] lutego 2015 roku została udzielona skarżącemu informacja publiczna zawierająca dane, określające wydział wraz z imionami i nazwiskami sędziów pracujących w danym wydziale. Natomiast w zakresie danych dotyczących daty urodzenia i miejscowości zamieszkania poszczególnych sędziów pełniących funkcję w Sądzie Rejonowym w T. decyzją z dnia [...] lutego 2015r. odmówiono ich udostępnienia z uwagi na objęcie powyższych danych prawem do ochrony prywatności osoby, bowiem nie mają one związku z pełnieniem funkcji publicznej przez tę osobę tj. z pełnieniem funkcji sędziego. Powołując się na art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej organ wskazał, że zgodnie z wolą ustawodawcy ochrona prywatności danej osoby fizycznej może stanowić podstawę do odmowy udzielenia informacji publicznej. Podstawą prawną tej ochrony jest art. 47 Konstytucji RP oraz art. 23 Kodeksu cywilnego. Powołując się na orzecznictwo sądów organ podkreślił, że "interes prywatny" mieści się w zakresie "prawa do prywatności", a zatem ma charakter dobra osobistego. Mając na uwadze charakter interesów prywatnych rozumianych jako interesy związane ze sferą osobistą "prywatną" określonego podmiotu, uzasadnienia dla ich ochrony w szeroko rozumianym prawie administracyjnym należy poszukiwać w konieczności powstrzymywania się państwa od ingerencji w sfery ściśle związane z podstawowymi prawami człowieka i obywatela. Dane osobowe mieszczą się w zakresie pojęcia "prywatności". Celem ustawy o ochronie danych osobowych jest ochrona prywatności w rozumieniu art. 47 Konstytucji RP. Skoro zgodnie z art. 6 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie danych osobowych za dane osobowe uważa się wszelkie informacje dotyczące zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osoby fizycznej, tj. osoby, której tożsamość można określić bezpośrednio lub pośrednio, w szczególności przez powołanie się na numer identyfikacyjny albo jeden lub kilka specyficznych czynników określających jej cechy fizyczne, fizjologiczne, umysłowe, ekonomiczne, kulturowe lub społeczne, to nie ulega wątpliwości, że takie dane, jak imię i nazwisko osoby fizycznej są danymi osobowymi i dotyczą sfery prywatności tej osoby. Organ wyjaśnił także, że ustawodawca określając ustawowe przesłanki odmowy udzielenia informacji publicznej dotyczące prawa ochrony prywatności w art. 5 ust. 2 zdanie drugie ustawy o dostępie do informacji publicznej, wyraźnie i enumeratywnie uregulował sytuacje, w których ma miejsce prymat prawa do informacji publicznej nad prawem do prywatności stanowiąc, że ograniczenie prawa do informacji publicznej m.in. ze względu na prywatność osoby fizycznej nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa. W konsekwencji należy przyjąć, że prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie udostępnienia danych osobowych, z tym zastrzeżeniem, że w przypadku zaistnienia jednej z poniższych przesłanek należy udostępnić informację pochodzącą ze sfery życia prywatnego tj.: zgoda osoby, które sfera ta narusza oraz związek między informacjami ze sfery życia prywatnego a pełnieniem funkcji publicznej przez daną osobę. W odniesieniu do drugiej z przesłanek kluczowym jest więc dokonanie ustalenia, czy dana osoba pełni funkcje publiczną oraz czy istnieje związek pomiędzy pełnieniem tej funkcji i informacjami ze sfery prywatności. Mając na uwadze powyższe założenia, w ocenie organu imię i nazwisko sędziego stanowi informację ze sfery życia prywatnego (dane osobowe), która jest informacją mająca związek z pełnieniem funkcji publicznej tj. pełnieniem funkcji sędziego. Natomiast w odniesieniu do danych w postaci daty urodzenia sędziego oraz miejscowości zamieszkania sędziego uznać należy, iż nie są to dane mające związek z pełnieniem funkcji sędziego, jak również nie dotyczą one warunków powierzenia i wykonywania tej funkcji. Z punktu widzenia zakresów obowiązków sędziego, jego działalności orzeczniczej, podanie jego daty urodzenia czy miejscowości zamieszkania nie ma znaczenia dla wykonywania tych czynności. W żadnych czynnościach związanych z wykonywaniem funkcji sędziego nie ma obowiązku podana daty urodzenia sędziego czy miejscowości jego zamieszkania. Również dane te nie stanowią elementu jego warunków powierzenia czy wykonywania przez niego funkcji. Mając więc na względzie powyższą argumentację organ uznał, iż imię i nazwisko sędziego jako dane osobowe niezbędne do wykonywania funkcji publicznej jaką jest niewątpliwie funkcja sędziego podlegają udostępnieniu. Natomiast w odniesieniu do danych osobowych dotyczących daty urodzenia i miejscowości zamieszkania sędziego organ uznał, iż nie są to informacje, które pozostawałby w związku z pełnieniem funkcji sędziego, w szczególności z warunkami powierzenia i wykonywania tych funkcji. Dlatego też w odniesieniu do tych danych tj. daty urodzenia i miejscowości zamieszkania nie ma zastosowania zwolnienie przewidziane w art. 5 ust. 2 zdanie 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej i dane te stanowią tym samym informację z sfery życia prywatnego osoby pełniącej funkcję sędziego nie podlegającą udostępnieniu w tym trybie. W związku z tym Prezes Sądu Rejonowego w T. wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2014r., poz. 1647) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm.) powoływanej dalej jako "p.p.s.a." – sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Obejmuje ona między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organu w przypadkach określonych w pkt 1-4a (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy organ zwleka z wydaniem decyzji, postanowienia albo aktu lub dokonaniem czynności dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a sprawa ma charakter sprawy z zakresu administracji publicznej. W przypadku wniesienia skargi na bezczynność organu przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności, czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu, czy też wiąże się z przeświadczeniem organu, że występują negatywne przesłanki do załatwienia sprawy poprzez wydanie decyzji. Natomiast o bezczynności organu w zakresie dostępu do informacji publicznej mówimy wtedy, gdy organ zobligowany był udostępnić informację publiczną na podstawie ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej, a tego nie uczynił i jednocześnie nie wydał stosownej decyzji o odmowie udostępnienia takiej informacji. W tak zakreślonej kognicji sąd administracyjny, uwzględniając skargę na bezczynność organu administracji publicznej w sprawach z zakresu dostępu do informacji publicznej, zobowiązuje organ do załatwienia w określonym terminie wniosku o udostępnienie informacji publicznej, przy czym sąd nie przesądza o tym, czy zobowiązany podmiot ma udostępnić żądaną informację, czy też powinien wydać decyzję o odmowie jej udostępnienia. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 p.p.s.a.). Na marginesie wskazać również wypada, że skarga na bezczynność organu w przedmiocie dostępu do informacji publicznej dla swej dopuszczalności nie musi być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia. Informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnosząca się do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Zgodnie z art. 61 Konstytucji RP, prawo do informacji jest publicznym prawem obywatela, realizowanym na zasadach skonkretyzowanych w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Stąd prawo do informacji publicznej jest zasadą, a wyjątki od niego mogą być interpretowane wyłącznie ściśle. Udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej). Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w tym terminie, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 ustawy). Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 ustawy). Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie (art. 14 ust. 2 ustawy). W przedmiotowej sprawie skarżący domagał się od Prezesa Sądu Rejonowego w T. udostępnienia informacji publicznej w zakresie dat urodzenia i miejscowości zamieszkania wszystkich sędziów z rozbiciem na poszczególne wydziały. Do dnia wniesienia skargi organ stał na stanowisku, iż żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej. Decyzją z dnia [...] lutego 2015r. Prezes Sądu Rejonowego w T. rozstrzygnął natomiast o odmowie udostępnienia informacji publicznej w zakresie dat urodzenia i miejscowości zamieszkania sędziów tego Sądu, udostępniając jednocześnie informację w zakresie "wykazu wszystkich sędziów w stosunku do których odmówiono udostępnienia ich dat urodzenia i miejscowości zamieszkania" z rozbiciem na poszczególne wydziały. W dacie wyrokowania zatem Prezes Sądu Rejonowego w T. nie pozostaje w bezczynności, bowiem wniosek K. G. z dnia [...] sierpnia 2014r. został załatwiony. Postępowanie w tym zakresie stało się zatem bezprzedmiotowe i jako takie podlegało umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Badając wszakże przedmiotową skargę sąd miał na względzie, że art. 149 p.p.s.a. w aktualnym brzmieniu zawiera normę, według której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce oraz czy doszło do rażącego naruszenia prawa czy też nie. Użycie w zdaniu drugim art. 149 § 1 p.p.s.a. wyrazu "jednocześnie" nie oznacza, że ta część przepisu ma zastosowanie tylko wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania aktu w określonym terminie. Z analizy tego przepisu wynika, że uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego może polegać na stwierdzeniu, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, mimo że są podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do dokonania określonej czynności. Mając powyższe na względzie, zdaniem Sądu, bezczynność organu nie miała charakteru rażącego, spowodowana była bowiem błędnym przekonaniem co do charakteru żądanych informacji. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądzając na rzecz skarżącej Spółki ich zwrot w kwocie równej uiszczonemu wpisowi sądowemu od skargi (100-zł.), wynagrodzeniu pełnomocnika, będącego adwokatem, ustalonemu na podstawie § 18 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jednolity Dz.U. z 2013r., poz. 461) na kwotę 240,-zł. oraz opłacie od pełnomocnictwa (17,-zł.) m.m.