II SAB/Łd 34/24

Dnia 26 czerwca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Czerw Asesor WSA Tomasz Porczyński (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 czerwca 2024 roku sprawy ze skargi H. R. na bezczynność Prezydenta Miasta Łodzi w sprawie rozpoznania wniosku o przyznanie dodatku węglowego oddala skargę. Pismem z dnia 5 lutego 2024 r. H.R. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Prezydenta Miasta Łodzi w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o przyznanie dodatku węglowego. Skarżąca wniosła o stwierdzenie bezczynności organu w powyższym zakresie, zobowiązanie organu do rozpatrzenia złożonego wniosku oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi strona wskazywała, iż wniosek o przyznanie dodatku węglowego złożyła w dniu 30 listopada 2022 r., przesyłką poleconą za pośrednictwem operatora pocztowego – Poczty Polskiej S.A. Wniosek ten wpłynął do organu w dniu 2 grudnia 2022 r. W odpowiedzi na powyższe, pismem z dnia 3 stycznia 2023 r. strona została poinformowana o pozostawieniu jej wniosku bez rozpoznania z uwagi na uchybienie ustawowego terminu do jego wniesienia. Skarżąca wskazała, iż wybrany przez nią tryb wystąpienia z żądaniem przyznania przedmiotowego dodatku węglowego stanowił jedną z dopuszczalnych form wniesienia wniosku, co wprost wynika z informacji zawartych na stronie internetowej Urzędu Miasta Łodzi, jak również z udzielonych stronie informacji przez Departament Edukacji i Komunikacji Ministerstwa Klimatu i Środowiska oraz Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich. Co więcej, mając na uwadze udzielone jej informacje, strona stoi na stanowisku, iż składając w dniu 30 listopada 2022 r. wniosek o przyznanie dodatku węglowego w placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe - to jest w placówce Poczty Polskiej S.A., dochowała ustawowego terminu, stosownie do treści art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16 czerwca 2023 r., sygn. akt II SAB/Łd 35/23. Jednocześnie skarżąca nadmieniła, że pismem z dnia 12 stycznia 2024 r. złożyła ponaglenie na bezczynność organu do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi, które postanowieniem z dnia 24 stycznia 2024 r. stwierdziło jego bezzasadność wskazując, że wniosek powinien wpłynąć do 30 listopada 2022 r. Skarżąca wskazała nadto, iż z uwagi na podeszły wiek oraz stan zdrowia nie była w stanie osobiście złożyć przedmiotowego wniosku w siedzibie organu. Osiąga bardzo niskie dochody z tytułu pobieranego świadczenia emerytalnego, a zakup opału sfinansowała z pożyczki zaciągniętej u sąsiadów, którą to pożyczkę zamierzała spłacić ze środków pochodzących z dodatku węglowego. Podkreśliła, iż zaniechanie organu w przedmiocie jej wniosku jest dla niej bardzo krzywdzące. Reasumując skarżąca stwierdziła, iż wobec zachowania przez nią ustawowych warunków do przyznania dodatku węglowego, w tym przewidzianego prawem terminu do złożenia wniosku o przyznanie przedmiotowego świadczenia, wniesiona skarga na bezczynność organu jest w pełnio zasadna. W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta Łodzi, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wnosił o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ wskazał, iż wbrew stanowisku skarżącej w sprawie nie wystąpiła w sprawie bezczynność, gdyż pozostawienie żądania skarżącej o przyznanie dodatku węglowego bez rozpatrzenia nastąpiło zgodnie z przepisami ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (dalej u.d.w.). Podkreślił, przywołując brzmienie art. 2 ust. 9, ust. 10 u.d.w., iż postępowanie w sprawie dodatku węglowego wszczyna się na wniosek uprawnionego podmiotu, złożony, w określonym ustawą nieprzekraczalnym terminie do dnia 30 listopada 2022 r., którego uchybienie obliguje organ do pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Wskazał nadto, iż stosownie do treści art. 3 ust. 3 u.d.w., w sprawach nieuregulowanych ustawą stosuje się przepisy k.p.a, w tym także art. 61 § 1 § 3 k.p.a. Z powyższego organ wywodził, iż dla ustalenia daty wszczęcia postępowania w sprawie o wypłatę dodatku węglowego, inicjowanego wnioskiem uprawnionego podmiotu, nie ma znaczenia data nadania wniosku u operatora pocztowego czy wysłania go za pomocą innego podmiotu świadczącego usługi związane z doręczaniem korespondencji, lecz data wpływu wniosku do organu. Dalej organ wskazał, iż w rozpoznawanej sprawie bezspornym pozostaje, że wniosek skarżącej o przyznanie dodatku węglowego został nadany w placówce pocztowej Poczty Polskiej S.A. w dniu 30 listopada 2022 r., to jest w ostatnim dniu ustawowego terminu i wpłynął do organu w dniu 2 grudnia 2022 r. Powyższe skutkowało stwierdzeniem, iż wniosek strony został wniesiony po upływie ustawowego terminu, co obligowało organ do pozostawienia żądania skarżącej bez rozpatrzenia, o czym strona została powiadomiona pismem z dnia 3 stycznia 2023 r. Powoływany zaś przez stronę skarżącą art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. nie znajduje zastosowania, gdyż nie dotyczy wszczęcia postępowania administracyjnego, a odnosi się kwestii zachowania terminu do dokonania czynności procesowej w toku postępowania administracyjnego. Organ podkreślił również, iż wniesione przez skarżącą odwołanie od udzielonej jej informacji o pozostawieniu wniosku z dnia 30 listopada 2022 r. bez rozpoznania, uznane zostało za niedopuszczalne postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 29 marca 2023 r. Wobec powyższego, w ocenie pełnomocnika Prezydenta Miasta Łodzi, zarzucana organowi bezczynność nie znajduje uzasadnienia, a co za tym idzie wniesiona skarga winna zostać oddalona. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, że skarga H. R. rozpoznana została w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, stosownie do uprawnienia wynikającego z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935) – dalej: p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki przewidziane w ustawie, zaś kontrola tej działalności, zgodnie z § 2 pkt 8 tego artykułu, obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak, w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1), zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2), stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie, jak już wcześniej wskazano przedmiotem wniesionej skargi H.R. uczyniła bezczynność Prezydenta Miasta Łodzi w przedmiocie rozpatrzenia złożonego przez skarżącą, w dniu 30 listopada 2022 r., wniosku o przyznanie dodatku węglowego. Wniosek ten, co wynika z akt sprawy, nadany w dniu 30 listopada 2022 r. w placówce pocztowej Poczty Polskiej S.A. wpłynął do organu w dniu 2 grudnia 2022 r. i został pozostawiony bez rozpoznania jako wniesiony po upływie ustawowego terminu, o czym strona została poinformowana pismem z dnia 3 stycznia 2023 r. Wskazać na wstępie należy, iż wobec braku ustawowego zdefiniowania pojęcia bezczynności koniecznym jest odwołanie się w tym zakresie do ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych oraz poglądów doktryny prawa, zgodnie z którymi z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie wymieniony organ nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadzi postępowanie w sprawie, jednakże - mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub podjęciem czynności (por. T. Woś (w:) T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie sądowoadministracyjne, Warszawa 2010, s. 70; wyroki NSA z 24 lipca 2013 r., I OSK 2749/12; z 3 lipca 2014 r., II OSK 348/13; z 4 września 2014 r., I OSK 413/14; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Innymi słowy bezczynność to brak działania organu, do którego jest on zobowiązany na podstawie przepisów prawa, polegającego zarówno na niewydaniu rozstrzygnięcia (decyzji, postanowienia) w przewidzianym przepisami terminie, jak również rozstrzygnięcie sprawy w niewłaściwej formie, przy czym za niewłaściwą formę rozstrzygnięcia należy uznać również pozostawienie podania bez rozpoznania w sytuacji, gdy nie zachodziły ku temu przesłanki (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 2013 r., sygn. akt I OPS 2/13; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Dalej, mając na uwadze przedmiot zarzucanej przez skarżącą bezczynności Prezydenta Miasta Łodzi, dla oceny zasadności wniesionej skargi niezbędnym jest rozważenia czy okoliczności na jakie powoływał się organ pozostawiając wniosek H.R. z dnia 30 listopada 2022 r. bez rozpoznania, znajdowały oparcie w przepisach prawa. W tym zakresie wskazać należy, iż kwestie związane z ustaleniem prawa i wypłatą dodatku węglowego uregulowane zostały ustawą z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r. poz. 1207) – dalej: u.d.w. Zgodnie z art. 2 ust 9 u.d.w. wypłata dodatku węglowego następuje na wniosek składany w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. Wnioski o wypłatę dodatku węglowego złożone po dniu 30 listopada 2022 r. pozostawia się bez rozpoznania (art. 2 ust. 10 u.d.w.). Z brzmienia przywołanych wyżej przepisów wynika zatem, iż niezbędnym warunkiem otrzymania przedmiotowego świadczenia, jest złożenie w w/w terminie przez uprawniony podmiot (art. 2 ust. 1 u.d.w.) stosownego wniosku (żądania) inicjującego postępowanie administracyjne w tym zakresie. Przy czym termin ten zostanie dochowany w sytuacji, gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego wpłynie do organu przez upływem określonej ustawą daty. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 3 u.d.w. w sprawach nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), w tym także art. 61 § 3 k.p.a. (uwaga Sądu), który stanowi, iż datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. W konsekwencji powyższego za uprawnione uznać należy stwierdzenie, iż termin określony w art. 2 ust. 9 i ust. 10 u.d.w. jest terminem prawa materialnego, gdyż jego istota polega na określeniu, w jakim czasie podmiot uprawniony może wystąpić z danym żądaniem pod rygorem utraty przedmiotowego uprawnienia. Jednocześnie termin ten nie podlega reżimowi k.p.a, a co za tym idzie nie znajduje do niego zastosowania przepis art. 57 k.p.a., który to przepis, co należy wyraźnie podkreślić odnosi się do terminów procesowych, przewidzianych do dokonania określonej czynności procesowej, w toku wszczętego już, toczącego się postępowania administracyjnego. Powyższe stanowisko Sądu znajduje oparcie w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 stycznia 2024 r., I OSK 2254/23 (www.orzeczenia.nsa.gov.pl), w którym wskazano, iż skoro "termin zakreślony w art. 2 ust. 9 u.d.w. jest terminem, którego zachowanie umożliwia ukształtowanie praw lub obowiązków jednostki w ramach administracyjnoprawnego stosunku materialnego, to jego zachowanie nastąpi wyłącznie wtedy gdy podanie o ustalenie prawa do dodatku węglowego dotrze do właściwego organu do dnia zakreślonego w tym przepisie, co na gruncie art. 61 § 3 k.p.a. oznaczać będzie wszczęcie postępowania administracyjnego w tym przedmiocie. Dla zachowania terminu prawa materialnego, do którego nawiązuje art. 61 § 3 k.p.a. nie mają zastosowania regulacje prawne art. 57 § 5 k.p.a. Regulacja ta ma bowiem charakter wyłącznie procesowy i odnosi się do terminów wynikających z przepisów k.p.a. Jakkolwiek terminy te mają zróżnicowany charakter, odnosząc się do czynności procesowych organu administracji, stron i uczestników postępowania, to ich cechą wspólną jest to, że generalnie aktualizują się już w toku postępowania administracyjnego. Termin wynikający z art. 2 ust. 9 u.d.w. nie jest natomiast terminem uregulowanym w przepisach k.p.a. Natomiast przewidziana art. 3 ust. 3 u.d.w. możliwość stosowania przepisów k.p.a. w sprawach nieuregulowanych w przepisach u.d.w. nie zmienia wynikającej z art. 61 § 3 k.p.a. zasady wszczęcia postępowania administracyjnego na wniosek strony, podobnie jak i nie podważa charakteru terminu prawa materialnego oraz skutków jego niezachowania". Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż wobec bezspornego nadania przez skarżącą w dniu 30 listopada 2022 r. wniosku o wypłatę dodatku węglowego w placówce pocztowej Poczty Polskiej S.A. i wpływu tego wniosku do właściwego organu w dniu 2 grudnia 2022 r., złożone w powyższym zakresie żądanie strony nastąpiło z uchybieniem ustawowego terminu, określonego w art. 2 ust. 9 u.d.w. Powyższe, stosownie do treści art. 2 ust. 10 u.d.w. obligowało Prezydenta Miasta Łodzi do pozostawienia wniosku bez rozpoznania, o czym skarżąca została poinformowana pismem z dnia 3 stycznia 2023 r., którego skutecznego doręczenia strona nie kwestionuje. Doręczenie wskazanego pisma jako czynność materialno-techniczna, stanowiło przewidzianą prawem, skuteczną formę zakończenia zainicjowanego przez skarżącą, wniesionym do organu w dniu 2 grudnia 2022 r. żądaniem, postępowania w sprawie wypłaty dodatku węglowego. Zatem pozostawiając wniosek skarżącej bez rozpoznania Prezydent Miasta Łodzi załatwił sprawę w sposób odpowiadający prawu, a w konsekwencji nie był bezczynny w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., a co za tym idzie skarga nie znajduje uzasadnienia. Końcowo wskazać należy, iż podnoszone w treści skargi okoliczności, co do stanu zdrowia skarżącej, który uniemożliwiły złożenie przedmiotowego wniosku bezpośrednio w siedzibie organu pomocowego, jak również wskazywana trudna sytuacja majątkowa strony pozostają bez wpływu na wynik sprawy. Okoliczności te pozostają niezależne od działania organu administracji publicznej, a co za tym idzie pozostają poza zakresem oceny zasadności stawianego organowi zarzutu bezczynności. Natomiast, co do powołanego przez skarżącą wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16 czerwca 2023 r., sygn. akt II SAB/Łd 35/23 wskazać należy, iż wyrok ten był nieprawomocny i w wyniku rozpoznania wniesionej od niego skargi kasacyjnej został uchylony powołanym wyżej wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 stycznia 2024 r., sygn. akt I OSK 2254/23. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.