II SAB/Łd 44/19
WyrokWSA w Łodzi2019-09-05
Skład orzekający: Magdalena Sieniuć, Barbara Rymaszewska, Sławomir Wojciechowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Prezydent Miasta Ł. dopuścił się bezczynności w przedmiocie udostępnienia akt sprawy z wniosku o przyznanie zaliczki alimentacyjnej, pomimo braku ustawowego terminu na dokonanie tej czynności?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Prezydent Miasta Ł. nie dopuścił się bezczynności, ponieważ organ podjął stosowne działania w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy administracyjnej (art. 35 § 3 k.p.a.), mimo braku ustawowego terminu na dokonanie czynności udostępnienia akt. Odmowa udostępnienia akt nastąpiła w formie postanowienia, a skarżący nie miał statusu strony w postępowaniu o przyznanie zaliczki alimentacyjnej, co ograniczało jego uprawnienia do dostępu do akt.Stan faktyczny
Skarżący P. M. złożył skargę na bezczynność Prezydenta Miasta Ł. w przedmiocie udostępnienia akt sprawy dotyczących zaliczki alimentacyjnej wypłacanej na rzecz jego dzieci. Skarżący twierdził, że organ nie odpowiedział na wszystkie jego pisma i naruszył jego prawa. Prezydent Miasta Ł. w odpowiedzi na skargę przedstawił przebieg postępowania, wskazując, że skarżący nie jest stroną w sprawie o przyznanie zaliczki alimentacyjnej i że odmówił mu udostępnienia akt w formie postanowienia, które zostało utrzymane w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 5 września 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Magdalena Sieniuć (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Protokolant St. sekretarz sądowy Anna Łyżwa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2019 roku sprawy ze skargi P. M. na bezczynność Prezydenta Miasta Ł. w przedmiocie udostępnienia akt sprawy z wniosku o przyznanie zaliczki alimentacyjnej - oddala skargę. ał
P. M. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skargę na bezczynność Prezydenta Miasta Ł. w przedmiocie udostępnienia akt sprawy z wniosku o przyznanie zaliczki alimentacyjnej, wnosząc o stwierdzenie przez Sąd, że organy MOPS – Centrum Świadczeń Socjalnych w Ł. bezprawnie nie odpowiedziały na wszystkie jego pisma, organ ograniczył się bowiem jedynie do odpowiedzi na jedno pismo z dnia 21 stycznia 2019 r., bezprawnie pomijając pozostałe pisma i pozostawiając je bez odpowiedzi, co stanowi naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji RP.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że w jego ocenie w sprawie bezprawnie wypłacano zaliczki alimentacyjne A. M. na nieletniego wówczas P. M., który zdaniem skarżącego był wtedy na utrzymaniu Skarbu Państwa i P. M. Skarżący podkreślił przy tym, że organ wypłacając zaliczki alimentacyjne na rzecz P. M. naruszył art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Według wiedzy skarżącego A M. pobierała zasiłek rodzinny, zatem nie mogła pobierać zaliczki alimentacyjnej.
Jednocześnie skarżący wskazał, że od dnia 21 stycznia 2019 r. Centrum Świadczeń Socjalnych w Ł. ma wiedzę, iż wyrok zaoczny, którym organ oraz Komornik sądowy się posługują w sprawie skarżącego, nigdy nie zapadł, gdyż nie było podstaw do jego wydania, o czym orzekł Sąd Okręgowy. Skarżący podniósł przy tym, że organ naruszył przepisy prawa materialnego i procesowego w sposób istotny i mający wpływ na wynik sprawy poprzez nieprzeprowadzenie wywiadu ze skarżącym w 2006 r. Ponadto skarżący nadmienił, iż organ zaniechał pozyskania od niego informacji, które przyczyniłyby się do wyjaśnienia sprawy dotyczącej zaliczki alimentacyjnej.
Skarżący podniósł również, że jest "osobą trzecią w sprawie", w której posiada interes faktyczny, jako zainteresowany w sprawie, w okolicznościach, które przedkładają się na wynik sprawy i naruszają jego prawa majątkowe. W ocenie skarżącego powyższe uprawnia go do nieograniczonego dostępu do akt sprawy i sporządzania z nich notatek, pobierania odpisów i wyciągów.
Z powyższych względów skarżący wniósł o:
- stwierdzenie, że organ był bezczynny i nie odpowiedział na wszystkie pisma skarżącego, a ograniczył się tylko do odpowiedzi na jedno pismo z dnia 21 stycznia 2019 r.,
- stwierdzenie przez Sąd, że skarżący jest stroną postępowania w sprawie zaliczki alimentacyjnej i doszło do bezprawnego naruszenia art. 28 kodeksu postępowania administracyjnego,
- uznanie przez Sąd, że skarżący nie jest dłużnikiem alimentacyjnym,
- stwierdzenie przez Sąd, iż organ właściwy wierzyciela nie respektuje orzeczeń sądu wydanych w wyżej wymienionej sprawie,
- wymierzenie organowi za bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania grzywny w wysokości 50.000 zł oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 25.000 złotych,
- stwierdzenie, że doszło w sprawie do bezprawnego naruszenia prawa przez organ poprzez niewydanie skarżącemu odpisów, wyciągów z akt sprawy i fałszowania odpisu jego pisma składanego w organie w dniu 21 stycznia 2019 r., skutkiem czego doszło do bezprawnego pozbawienia mocy dowodowej samego pisma, oraz stwierdzenia bezczynności i przewlekłe prowadzonego postępowania z rażącym naruszeniem prawa.
Skarżący wskazał przy tym na naruszenie art. 45 ust. 1 i 2 Konstytucji RP w związku m.in. z art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności w związku z art. 32 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP.
W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta Ł., reprezentowany przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, wniósł o oddalenie skargi w całości.
Jednocześnie organ przedstawił przebieg postępowania zakończonego decyzją Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] marca 2006 r. przyznającą A. M. prawo do zaliczki alimentacyjnej na dziecko: P. M. na okres od dnia 01-02-2006 r. do dnia 31-08-2006 r. w wysokości 150 zł miesięcznie oraz na dziecko: A. M. na okres od dnia 01-02-2006 r. do dnia 31-08-2006 r. w wysokości 150 zł miesięcznie. Organ podkreślił przy tym, że przepisy prawa nie nakładają na organ wypłacający świadczenie obowiązku informowania dłużnika alimentacyjnego o przyznaniu zaliczek alimentacyjnej.
W dalszej kolejności organ wskazał, że z akt sprawy wynika, iż podjęto próbę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego z dłużnikiem alimentacyjnym, która się nie powiodła. Skarżący nie stawił się również w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Ł. w celu przeprowadzenia tego wywiadu. Nie podejmował również żadnych kroków zmierzających do wyjaśnienia swojej sytuacji. Dopiero w dniu 3 listopada 2010 r. do akt sprawy wpłynęło jego pismo, w którym wniósł o wskazanie wysokości swojego zadłużenia z tytułu wypłaconych osobom uprawnionym zaliczek alimentacyjnych. Odpowiedź na powyższe została skarżącemu udzielona pismem z dnia 4 listopada 2010 r., w którym wskazano, że zadłużenie wobec Skarbu Państwa wniosło 1260,00 zł.
W dalszej kolejności organ wskazał, że w dniu 21 stycznia 2019 r. skarżący złożył w organie pismo, w którym wniósł o udostępnienie całości dokumentacji dotyczącej wypłaty A. M. zaliczki alimentacyjnej na rzecz P. M. i A. M., w tym wydanych w tym zakresie decyzji administracyjnych oraz wskazania podstawy prawnej wydania przedmiotowych decyzji. Nadto skarżący wniósł o wykazanie, czy w sprawie wydane było zawiadomienie wskazujące wysokość posiadanego przez niego zobowiązania z tytułu zwrotu wypłacanych osobom uprawnionym zaliczek alimentacyjnych. Analiza przedmiotowego pisma wykazała, że w sprawie wysokości zasądzonych alimentów na rzecz małoletnich dzieci w obrocie prawnym istnieją ugody sądowe: z dnia 1 lutego 20016 r. sygn. akt [...] obniżająca wysokość zasądzonych alimentów z kwoty po 150,00 zł miesięcznie na każde dziecko do kwoty po 100,00 zł miesięcznie oraz z dnia 30 stycznia 2008 r. sygn. akt [...] obniżająca wysokość zasądzonych alimentów z kwoty po 100,00 zł miesięcznie na dziecko A.M. do kwoty po 20,00 zł miesięcznie.
Następnie organ wskazał, że pismem z dnia 23 stycznia 2019 r. dłużnik alimentacyjny ponownie wystąpił do organu właściwego z wnioskiem o wydanie pełnej dokumentacji dotyczącej przyznania osobom uprawnionym zaliczki alimentacyjnej oraz wskazania przepisów, na podstawie których świadczenie to zostało przyznane. Zażądał również zaniechania bezprawnego działania na jego rzecz, które - jego zdaniem - jest prowadzone przez Wydział Świadczeń Alimentacyjnych Centrum Świadczeń Socjalnych w Ł.. Nadto skarżący wyniósł o przedstawienie dokumentów informujących o przyznaniu zaliczki alimentacyjnej oraz o wysokości powstałego w związku z tym zadłużenia wobec Skarbu Państwa.
W dalszej kolejności organ wyjaśnił, że pismem z dnia 29 stycznia 2019 r. skarżący został powiadomiony o wszczęciu postępowania w powyższej sprawie. Organ wskazał także, iż w dniu 29 stycznia 2019 r. P. M. wniósł pismo o podobnej treści, co wcześniejsze pisma, zaś w dniu 5 lutego 2019 r. do akt sprawy wpłynęło kolejne jego pismo, w którym wniósł w trybie art. 37 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego ponaglenie na bezczynność organu prowadzącego postępowanie w przedmiotowej sprawie. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2019 r. Prezydent Miasta Ł. odmówił skarżącemu udostępnienia pełnej dokumentacji dotyczącej wypłaty zaliczki alimentacyjnej wypłacanej na rzecz P. M. i A. M., w tym udostępnienia decyzji administracyjnych zapadłych w sprawie. Organ dodał, że pismem z dnia [...] lutego 2019 r. została udzielona skarżącemu odpowiedź na jego pisma z dnia 21 i 23 stycznia 2019 r. zawierająca stanowisko organu właściwego wobec stawianych przez dłużnika alimentacyjnego zarzutów. Ponadto Prezydent Miasta Ł. wyjaśnił, że postanowieniami z dnia [...] lutego 2019 r. wznowił w trybie art. 145 § 1 pkt 5 kodeksu postępowania administracyjengo postępowanie administracyjne wobec osób uprawnionych - P. M. i A.M. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. postanowieniem z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] uznało ponaglenie skarżącego na bezczynność organu za niezasadne.
Organ wskazał także, iż w dniu [...] lutego 2019 r. wydano postanowienie odmawiające udostępnienia skarżącemu akt sprawy, zgodnie z art. 73 i 74 kodeksu postępowania administracyjnego. Powyższe postanowienie zostało doręczone skarżącemu w dniu 25 lutego 2019 r. wraz z pismem stanowiącym merytoryczne odniesienie się do wniosku skarżącego z dnia 21 stycznia 2019 r. Następnie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. w dniu [...] marca 2019 r. nr [...] utrzymano w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] lutego 2019 r. Organ podkreślił przy tym, że skarżącemu nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu o przyznanie przedmiotowej zaliczki alimentacyjnej. Stroną w tym postępowaniu jest bowiem tylko osoba uprawniona do uzyskania zaliczki alimentacyjnej. Natomiast postanowieniem z dnia [...] lutego 2019 r. znak: [...] Prezydent Miasta Ł. odmówił P. M. udostępnienia pełnej dokumentacji dotyczącej wypłaty zaliczki alimentacyjnej wypłacanej na rzecz P. M. i A.M., w tym udostępnienia decyzji administracyjnych zapadłych w sprawie.
Organ zauważył również, że pismem z dnia [...] lutego 2019 r. udzielona została skarżącemu odpowiedź na jego pisma z dnia 21 stycznia 2019 r. i 23 stycznia 2019 r. zawierająca stanowisko organu właściwego wobec stawianych przez dłużnika zarzutów.
Następnie organ dodał, że Prezydent Miasta Ł. postanowieniami z dnia [...] lutego 2019 r. wznowił w trybie art. 145 § 1 pkt 5 kodeksu postępowania administracyjnego postępowanie administracyjne wobec osób uprawnionych - P. M. i A.M. Organ dokonał korekty zadłużenia wobec Skarbu Państwa z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej o kwotę 400,00 zł, tj. kwotę wypłaconej zaliczki alimentacyjnej - na rzecz P. M. za okres od 01-02-2006 r. do 28-02-2006 r., w wysokości 50,00 zł, zaś na rzecz A.M. za okres od 01-02-2006 r. do 30-08-2006 r. w wysokości 350,00 zł. Aktualne zatem zadłużenie P. M. z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych wynosi 840,00 zł.
Organ dodał, że w dniu 5 lutego 2019 r. wpłynęło ponaglenie skarżącego na bezczynność organu prowadzącego postępowanie w przedmiotowej sprawie, akta sprawy w dniu 11 lutego 2019 r. zostały przekazane do Kolegium. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. postanowieniem z dnia [...] lutego 2019 r. uznało ponaglenie skarżącego na bezczynność organu za niezasadne. Organ wskazał również, iż w dniu 4 marca 2019 r. skarżący złożył zażalenie na postanowienie o odmowie udostępnienia kopii dokumentacji dotyczącej wypłaty zaliczki alimentacyjnej oraz zażalenie na pismo organu z dnia [...] lutego 2019 r. Następnie postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. w dniu [...] marca 2019 r. utrzymano w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] lutego 2019 r. W dalszej kolejności organ wskazał, że skarżący w dniu 19 marca 2019 r. ponownie złożył w Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Ł. zażalenie na postanowienie organu I instancji odmawiające udostępnienia akt sprawy wierzycielki A. M. oraz zażalenie na pismo organu I instancji z dnia [...] lutego 2019r. Organ odwoławczy postanowieniami z dnia [...] marca 2019 r. w sprawach znak: [...] i [...] stwierdził niedopuszczalność zażaleń z uwagi na powagę rzeczy osądzonej. Biorąc pod uwagę powyższe organ wniósł, jak powyżej.
W dniu 4 września 2019 r. do akt sprawy wpłynęło pismo skarżącego z dnia 4 września 2019 r. zawierające m.in. wniosek o zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie do czasu przedstawienia przez Sąd pytań prejudycjalnych Trybunałowi Sprawiedliwości Unii Europejskiej na podstawie art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej na wszystkie wymienione w tym piśmie powody bezprawnego naruszenia wszystkich wymienionych przez skarżącego przepisów.
Na rozprawie w dniu 5 września 2019 r. pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi i wszelkich wniosków zawartych w piśmie skarżącego z dnia 4 września 2019 r.
Postanowieniem z dnia 5 września 2019 r. Sąd oddalił wnioski skarżącego zawarte w skardze i piśmie z dnia 4 września 2019 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje m. in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt. 1-4, to jest wówczas, gdy organy administracyjne mają obowiązek wydania decyzji, postanowienia, na które służy zażalenie albo kończącego postępowanie, a także rozstrzygającego sprawę co do istoty, postanowienia w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie (z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zarzutu oraz postanowień, których przedmiotem jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu) oraz gdy organy podejmują inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. k.p.a. oraz postępowań określonych w działach IV, V, VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw, lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.).
Nadto Sąd orzeka także w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. k.p.a. oraz postępowań określonych w działach IV, V, VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a.). Przedmiotowa regulacja została dodana do ustawy na skutek nowelizacji Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), która weszła w życie w dniu 15 sierpnia 2015 r. Należy przy tym wyjaśnić, że przez pojęcie aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, które mogą podlegać kognicji sądów administracyjnych, należy rozumieć głównie czynności, które są działaniami faktycznymi i określane są w doktrynie jako tzw. czynności materialno - techniczne, wywołujące określone skutki drogą faktów. Działania te mogą mieć również charakter władczy, z tym że nie są to rozstrzygnięcia władcze, gdyż wówczas mamy do czynienia z decyzją administracyjną (por. uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 września 2003 r., pub. OPS 2/03 - ONSA 2004/1/5). W przeciwieństwie do aktów, które mają charakter sformalizowany i przybierają z reguły formę pisma, wykazów czy zaświadczeń, czynności stanowią takie działania faktyczne, które w wyniku ich realizacji wywołują następstwo w zakresie uprawnień lub obowiązków, jakie przepis wiąże z ich podjęciem (por. M. Jaśkowska, Akty i czynności z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym jako przedmiot kontroli [w:] Polski model sądownictwa administracyjnego, pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Lublin 2003, s. 168).
Uwzględniając skargę na bezczynność Sąd orzeka na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym: zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1), zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2) oraz stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności (pkt 3). Stosownie do treści art. 149 § 1a p.p.s.a. sąd jednocześnie stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W myśl zaś art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub o przyznaniu od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do kwestii dopuszczalności skargi wniesionej w niniejszej sprawie należy wskazać, że stosownie do treści art. 52 § 1 p.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba, że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy zaś rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). Dodać przy tym należy, że stosowanie do art. 37 § 1 ustawy z dnia 16 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.), powoływanej dalej jako: "k.p.a.", na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy ponaglenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu – do organu prowadzącego postępowanie.
Z treści przywołanych przepisów wynika, że przesłanka dopuszczalności postępowania sądowoadministracyjnego w odniesieniu do skarg na bezczynność organu sprowadza się do tego, że skarżący obowiązany jest, przed wniesieniem skargi, do wyczerpania środków zaskarżenia przewidzianych w wyżej wymienionym art. 37 § 1 k.p.a. Powinien zatem wnieść ponaglenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia na niezałatwienie sprawy w terminie, a jeżeli nie ma takiego organu – wnieść je do organu prowadzącego postępowanie.
Jednocześnie należy wskazać, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ww. ponaglenia do właściwego organu (art. 53 § 2b p.p.s.a.).
W rozpoznawanej sprawie, badając spełnienie powyższych wymogów formalnych przedmiotowej skargi na bezczynność Prezydenta Miasta Ł., Sąd uznał, że zostały one spełnione, bowiem skarżący pismem z dnia 5 lutego 2019 r. wystąpił do organu I instancji z ponagleniem w trybie art. 37 k.p.a. Ponaglenie to zostało przekazane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. (organu właściwego) w dniu 12 lutego 2019 r. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2019 r. Kolegium uznało to ponaglenie za niezasadne. W dniu zaś 22 marca 2019 r. skarżący złożył do Sądu, za pośrednictwem Kolegium, skargę na bezczynność organu. Skargę tę Sąd przekazał Prezydentowi Miasta Ł. w dniu 25 kwietnia 2019r., powiadamiając o tym fakcie skarżącego. A zatem w niniejszej sprawie bezspornym jest, że przed wniesieniem skargi skarżący wyczerpał przysługujący mu środek zaskarżenia, o którym mowa w art. 52 § 1 p.p.s.a. Sąd podziela przy tym w pełni prezentowany w orzecznictwie pogląd, że powołany przepis skutek wyczerpania tego środka wiąże z wniesieniem środka zaskarżenia, a nie jego rozpatrzeniem przez organ (por. np. postanowienie NSA z dnia 8 listopada 2013 r. sygn. II OSK 2654/13, postanowienie NSA z dnia 20 listopada 2015 r. I OSK 2915; dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl.).
Przechodząc zatem w dalszej kolejności do merytorycznego rozpoznania skargi wskazać należy, że zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a. bezczynność to stan, w którym nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.). W orzecznictwie podkreśla się przy tym, że bezczynność organu zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (por. wyrok NSA z dni 9 października 2018 r., sygn. akt I OSK 1987/2018, dostępny na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W piśmiennictwie prawniczym podnosi się zaś, że dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie mają znaczenia powody, dla których wymagane prawem czynności lub akt nie zostały podjęte (T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2005, s. 86). Dla uznania bezczynności organu konieczne jest więc ustalenie, czy organ administracji był w danej sprawie zobowiązany do wydania decyzji lub innego aktu albo do podjęcia czynności, a jeżeli tak, to czy upłynął do tego termin.
Oceniając, czy kontrolowany organ dopuścił się bezczynności, należy więc przede wszystkim uwzględnić terminy rozpoznawania spraw ustalone przez ustawodawcę w przepisach prawa. Konieczność prawnego zakreślenia ram postępowania administracyjnego związana jest z faktem, że w postępowaniu tym występujące w nim podmioty (obywatel i organ administracji publicznej) nie mają pozycji równorzędnej. Dlatego też Kodeks postępowania administracyjnego statuuje zasady rządzące tym postępowaniem mające za zadanie wyrównać relacje między organem a pozostałymi stronami postępowania. Szczególne znaczenie ma zaś zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa wyrażona w art. 8 k.p.a., której realizacji służy m.in. zasada szybkości postępowania (art. 12 k.p.a). Co więcej, owe zasady wraz konstytucyjnymi zasadami demokratycznego państwa prawnego i zasadą legalizmu, służą realizacji prawa obywateli do dobrej administracji. Prawo do rozpoznania sprawy administracyjnej w rozsądnym terminie, jako element prawa do dobrej administracji, jest również jednym z praw podstawowych w porządku prawnym Unii Europejskiej (zob. art. 41 ust. 1 Karty Praw Podstawowych - Dz.U.UE.C.2007.303.1) oraz jest zagwarantowane w ratyfikowanej przez Polskę Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 listopada 1950 r. (art. 6; Dz. U. z 1993 r., nr 61, poz. 284, ze zm.).
Tak więc z woli ustawodawcy w art. 35 § 1 k.p.a. przewidziano, że organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, lecz jednocześnie w dalszych przepisach dokonało rozróżnienia terminów załatwienia sprawy w zależności od stopnia jej trudności i etapu postępowania administracyjnego. W związku z tym niezwłocznie powinny być załatwiane te sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2 k.p.a.). Z kolei załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Natomiast zgodnie z art. 35 § 5 k.p.a., do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu.
W niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia skarżący uczynił bezczynność Prezydenta Miasta Ł. polegającą na bezprawnym - w jego ocenie – nieudostępnieniu akt sprawy z wniosku o przyznania A. M. zaliczki alimentacyjnej na rzecz A. i P. M.. Uprawnienie w postaci wglądu w akta sprawy, żądania wydania odpisu decyzji znajdującej się w tych aktach administracyjnych, jak również wyciągów z tychże akt, znajduje swą podstawę w art.73 k.p.a. Zgodnie z § 1 tego artykułu, strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Stosownie zaś do § 2 tego artykułu, strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Z kolei odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelniania takich kopii i odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie (art. 74 § 2 k.p.a.).
Z brzmienia powołanego art. 73 k.p.a. nie wynika jednak, w jakim terminie organ ma podjąć wobec strony czynności umożliwiające jej skorzystanie z uprawnień w nim określonych. Z całą jednak pewnością, wbrew temu co twierdzi skarżący w skardze, z powołanego przepisu nie wynika, aby był to "ustawowy" termin 7 dni, którego niedochowanie czyniłoby zasadnym zarzut bezczynności organu w niniejszej sprawie.
Dokonana w rozważanym kontekście analiza akt sprawy dowodzi, że skarżący wystąpił z wnioskiem o udostępnienie całości dokumentacji dotyczącej wypłaty A. M. zaliczki alimentacyjnej na rzecz P. i A. M. pierwotnie w drodze pisma z dnia 21 stycznia 2019 r., a następnie w drodze pisma z dnia 23 stycznia 2019 r. ponownie wniósł o wydanie pełnej dokumentacji dotyczącej przyznania przedmiotowej zaliczki oraz wskazanie przepisów, na podstawie których świadczenie to zostało przyznane. Zażądał również zaniechania bezprawnego działania na jego rzecz, jakie - jego zdaniem – jest prowadzone przez Wydział Świadczeń Alimentacyjnych Centrum Świadczeń Socjalnych w Ł.. Nadto skarżący wniósł o przedstawienie dokumentów informujących o przyznaniu zaliczki alimentacyjnej oraz o wysokości powstałego w związku z tym zadłużenia wobec Skarbu Państwa. W wyniku przeprowadzonego postępowania Prezydent Miasta Ł. postanowieniem z dnia [...] lutego 2019 r. znak: [...] odmówił udostępnienia skarżącemu pełnej dokumentacji dotyczącej wypłaty zaliczki alimentacyjnej wypłacanej na rzecz P. M. i A. M. Ponadto pismem z dnia [...] lutego 2019 r. organ ten udzielił odpowiedzi na pisma skarżącego z dnia 21 i 23 stycznia 2019 r. Niewątpliwie organ podjął więc stosowne działanie w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy, o którym mowa w art. 35 § 3 k.p.a.
W tej sytuacji, w ocenie Sądu, podjęte w powyższym terminie działanie organu, u podstaw którego legło posiłkowe zastosowanie art. 35 § 3 k.p.a. i wynikające z niego - wobec braku określenia przez ustawodawcę terminu na dokonanie tej czynności - przyjęcie terminu dla załatwienia sprawy administracyjnej zasługuje w pełni na aprobatę. Podniesiony zaś zarzut bezczynności organu, wobec podjętych przez organ czynności związanych z rozpatrzeniem żądania skarżącego, nie znajduje potwierdzenia w stanie faktycznym sprawy, co czyni skargę bezzasadną w niniejszej sprawie. Zdaniem Sądu, trudno bowiem skutecznie stawiać organowi taki zarzut, skoro przepisy k.p.a. nie określają terminu na podjęcie tego rodzaju czynności, w tym także podjęcia aktów odmownych w zakresie przedmiotowych uprawnień z zakresu dostępu do akt sprawy, sam zaś organ posiłkując się dostępną regulacją k.p.a. pismo skarżącego rozpatrzył w terminie przewidzianym w tej ustawie dla załatwienia sprawy administracyjnej. Wszystkie przy tym żądania skarżącego były podane analizie pracowników organu i na każde z nich otrzymywał odpowiedzi, mimo iż nie był stroną postępowania w sprawie zaliczki alimentacyjnej, a wskazane uprawnienia z zakresu dostępu do akt sprawy zastrzeżone zostały jedynie na rzecz strony postępowania. Podkreślić przy tym należy, że wraz z pismem stanowiącym merytoryczne odniesienie się do wniosku skarżącego z dnia 21 stycznia 2019 r. organ doręczył skarżącemu postanowienie o odmowie udostępnienia pełnej dokumentacji dotyczącej wypłaty zaliczki alimentacyjnej wypłacanej na rzecz P. M. i A. M., co nastąpiło w dniu 25 lutego 2019 r.
W tym stanie rzeczy, Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o zawieszenie postępowania do czasu "przedstawienia przez Sąd pytań prejudycjalnych Trybunałowi Sprawiedliwości Unii Europejskiej na podstawie art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej na wszystkie wymienione w tym piśmie powody bezprawnego naruszenia wszystkich wymienionych przez skarżącego przepisów", czemu dał wyraz w wydanym na rozprawie w dniu 5 września 2019 r. postanowieniu o oddaleniu tego wniosku. Jednocześnie Sąd wyjaśnia, iż przedmiotem pytania prejudycjalnego może być jedynie kwestia wykładni prawa wspólnotowego albo ważności aktu organu wspólnoty, którego rozstrzygnięcie jest niezbędne do wydania orzeczenia przez sąd administracyjny.
Sąd oddalił również wnioski dowodowe skarżącego z uwagi na brak spełnienia przesłanek określonych w art. 106 § 3 p.p.s.a., do których należą: 1) niezbędność dowodu do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie i 2) przeprowadzenie dowodu nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Uwzględnienie wnioskowanych dowodów, mimo braku spełnienia wskazanej w art. 106 § 3 p.p.s.a. przesłanki niezbędności wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie, mogłoby bowiem jedynie prowadzić do nieuzasadnionego przedłużenia postępowania w niniejszej sprawie.
Nadto Sąd wyjaśnia, iż uczynienie zadość zawartym w skardze żądaniom skarżącego w zakresie uznania, że skarżący nie jest dłużnikiem alimentacyjnym, stwierdzenia, iż organ właściwy wierzyciela nie respektuje orzeczeń sądu wydanych we wskazanej przez niego sprawie oraz stwierdzenia, iż organ dokonał fałszowania odpisu pisma skarżącego składanego w dniu 21 stycznia 2019 r., pozostaje poza wskazaną na wstępie kognicją sądu administracyjnego.
Wobec stwierdzonego powyżej braku zasadności zarzutu bezczynności organu w kontrolowanej sprawie, a co za tym idzie braku podstaw do wymierzenia organowi grzywny i zasądzenia na rzecz skarżącego wskazanej w skardze sumy pieniężnej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę w całości.
a.bł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło