II SAB/Łd 44/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Sieniuć (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk Asesor WSA Tomasz Porczyński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 maja 2022 r. sprawy ze skargi A z siedzibą w K. na bezczynność Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w Ł. w sprawie udostępnienia informacji publicznej 1. stwierdza, że bezczynność Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w Ł. miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa; 2. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w Ł. do załatwienia wniosku skarżącej z dnia 29 maja 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej; 3. zasądza od Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w Ł. na rzecz skarżącej A z siedzibą w K. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. dc W dniu 10 marca 2022 r. A z siedzibą w K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w Ł. w sprawie rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Strona skarżąca, wskazując na naruszenie art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 2176 ze zm., dalej jako: "u.d.i.p."), wniosła o zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku z dnia 29 maja 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej i zasądzenie na rzecz strony skarżącej od organu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że jest fundacją, której jednym z głównych celów statutowych jest pomoc przedsiębiorcom oraz osobom ubiegającym się o taki status. W tym celu strona skarżąca m.in. buduje bazę danych mającą służyć analizie dotychczasowych rozwiązań związanych z pomocą tymże podmiotom. Jeden z projektów fundacji obejmuje m.in. badanie wpływu epidemii Covid-19 na trudności związane z zakładaniem działalności gospodarczej. Wobec tego Fundacja skierowała do organu wniosek o udzielenie następujących informacji: 1. ile było prowadzonych naborów na wnioski o udzielenie dotacji na rozpoczęcie działalności gospodarczej w latach 2019 i 2020 z podziałem na poszczególne kwartały, 2. ile w każdym z tych kwartałów (każdym kwartale 2019 i 2020 roku) było do wykorzystania środków finansowych dla potencjalnych składających wnioski o udzielenie dotacji na rozpoczęcie działalności gospodarczej. Wniosek został złożony drogą elektroniczną na adres: [...]@[...].gov.pl, wskazany zarówno na stronie internetowej, jak i w Biuletynie Informacji Publicznej organu. Fundacja wyjaśniła, w jakim celu chce pozyskać ww. dane, wskazała na jedną z możliwych dróg ich udostępnienia, a także podała dane ją identyfikujące. Wskazując na treść art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 i art. 13 ust. 1 u.d.i.p. strona argumentowała, że nie została powiadomiona w ustawowo określonym terminie zarówno o powodach opóźnienia, terminie, w jakim organ udostępni informacje, jak również o ewentualnych kosztach związanych ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku. Bez wątpienia bezczynność organu stanowi znaczące utrudnienie w wykonywaniu działalności statutowej fundacji. Nie budzi wątpliwości strony skarżącej, że wnioskiem pisemnym w myśl u.d.i.p. jest przesłanie zapytania pocztą elektroniczną (e-mail) i to nawet, gdy do jego autoryzacji nie zostanie użyty podpis elektroniczny. Do obowiązków bowiem organu należy taka konfiguracja poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej organu, aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań. Jednocześnie skutki błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami (np. poczty elektronicznej, systemu ePUAP) nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów. W konkluzji skarżąca Fundacja wskazała, że nieodebranie czy też nieodczytanie przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej wniosku, nie może obciążać wnioskodawcy. Wydruk z poczty elektronicznej nadawcy stanowi dostateczny dowód, że wiadomość zawierająca wniosek została wysłana. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy w Ł. wniósł o jej odrzucenie w całości, ewentualnie o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie od strony skarżącej na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W motywach stanowiska organ wskazał, że nie otrzymał wniosku skarżącej Fundacji z dnia 29 maja 2021 r. Poczta elektroniczna, w tym filtry antyspamowe organu, jest prawidłowo skonfigurowana oraz właściwie zorganizowana jest obsługa techniczna poczty elektronicznej, a nadto prawidłowo funkcjonuje system służący do komunikacji z organem. Strona skarżąca nie dostarczyła dowodu, że przedmiotowy wniosek został organowi doręczony i nie został przez serwer pocztowy - [...].gov.pl odrzucony, jako spam. Poczta elektroniczna na adres organu - [...]@[...].gov.pl dociera do organu za pośrednictwem serwera pocztowego Ministerstwa Rodziny i Polityki Społecznej - praca.gov.pl, pod warunkiem, że nie zostanie przez serwer odrzucona. Nie zachodzi zatem przesłanka bezczynności organu, wobec powyższego skarga w sprawie powinna być odrzucona jako niedopuszczalna, względnie oddalona jako bezzasadna. Organ potraktował wydruk wysłania drogą elektroniczną wniosku o udostępnienie informacji publicznej i w dniu 29 marca 2022 r. tradycyjną pocztą udzielił skarżącej fundacji żądanej informacji. Strona skarżąca w piśmie z dnia 6 maja 2022 r. wskazała, że modyfikuje żądanie skargi, wnosząc o: 1. umorzenie postępowania w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku z dnia 29 maja 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej; 2. stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności; 3. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W motywach pisma strona skarżąca zakwestionowała pogląd organu odnoszący się do kwestii dowodu doręczenia wniosku o udzielenie informacji publicznej. Wydruk z poczty elektronicznej nadawcy stanowi dostateczny dowód na to, że wiadomość zawierająca wniosek została wysłana. Nie jest prawdą twierdzenie organu, że nie otrzymał wiadomości elektronicznej z wnioskiem o dostęp do informacji publicznej. Strona wskazując na schemat działania poczty elektronicznej wyjaśniła, że w momencie, gdy klikamy "wyślij wiadomość", program pocztowy łączy się z serwerem pocztowym naszego dostawcy usług i wysyła do niego wiadomość zawierającą adres docelowy, treść, załączniki itp. W kolejnym kroku, serwer nadawcy kontaktuje się z serwerem pocztowym, na którym znajduje się konto pocztowe adresata wiadomości, i przesyła przesyłkę do tego serwera. W przypadku, w którym niemożliwe będzie doręczenie wiadomości e-mail (np. błędny adres docelowy, przepełniona skrzynka odbiorcza adresata lub inne przyczyny), serwer pocztowy adresata odpowie wtedy serwerowi nadawcy błędem, co spowoduje, że wysyłana jest do nadawcy zwrotna wiadomość e-mail z informacją, iż wiadomość nie została doręczona odbiorcy. Dlatego też, w przypadku braku otrzymania informacji zwrotnej o niedoręczeniu wiadomości, należy uznać, że wysłana wiadomość e-mail została doręczona skutecznie na serwer pocztowy adresata. Nie ma żadnych podstaw do uznania, że wniosek nie został doręczony na adres e-mail organu, stąd nie możliwe przedłożenie dowodu o "braku odrzucenia wniosku jako spam". Dopiero wniesienie skargi spowodowało podjęcie odpowiednich działań ze strony organu. Zdaniem skarżącej Fundacji, udzielenie przez organ wnioskowanej odpowiedzi po wpłynięciu skargi (i na jej skutek) stanowi w istocie jej uwzględnienie w myśl art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."). Wobec tego wnioski o odrzucenie, czy też oddalenie skargi, są bezprzedmiotowe. Z tych też względów, strona skarżąca podtrzymała również żądanie dotyczące zwrotu kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że rozpoznanie niniejszej sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów możliwe było na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej jako: "p.p.s.a."), gdyż przedmiotem skargi jest bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Dodać przy tym należy, że w przypadku skargi na bezczynność organu administracji skierowanie jej do rozpoznania w trybie uproszczonym nie zostało uzależnione od stosownego wniosku strony w tym zakresie. Stąd też sprawa niniejsza została skierowana do rozpoznania w tym trybie na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z dnia 12 maja 2022 r. W dalszej kolejności należy wskazać, że stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Obejmuje ona między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność i na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w przypadkach określonych w pkt 1 – 4a (art.3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). Powyższe determinuje zakres kontroli Sądu, sprowadzającej się w tym wypadku do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności. W myśl bowiem art. 149 p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1), zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2) lub stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.). Przystępując do merytorycznych rozważań wskazać należy, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. W przypadku spraw dotyczących dostępu do informacji publicznej organ administracji pozostaje w bezczynności wówczas, gdy nie udzielił zainteresowanej jednostce żądanej przez nią informacji publicznej stosownie do przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, nie odmówił udostępnienia informacji na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p., nie umorzył postępowania w myśl art. 14 ust. 2 u.d.i.p. bądź też nie odmówił udostępnienia informacji publicznej przetworzonej w związku z niespełnieniem przez stronę warunku wskazanego w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Punkt wyjścia do rozważań w rozpoznawanej sprawie stanowi art. 1 ust. 1 u.d.i.p., zgodnie z którym, informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Pojęcie informacji publicznej ma szeroki charakter i odnosi się do wszelkich spraw publicznych również wówczas, gdy wiadomość ta nie została wytworzona przez podmioty publiczne, a jedynie odnosi się do nich. Prawo do informacji publicznej obejmuje m.in. dostęp do dokumentów, zarówno tych bezpośrednio wytworzonych przez organ, tych których organ używa przy realizacji zadań przewidzianych prawem, jak i tych, które tylko w części dotyczą organu, nawet gdy nie pochodzą wprost od niego. O zakwalifikowaniu określonej informacji, jako podlegającej udostępnieniu decyduje jej treść i charakter. Skarga w sprawie niniejszej zarzuca bezczynność organu – Dyrektora Urzędu Pracy w Ł. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, o którą pismem z dnia 29 maja 2021 r. (przesłanym organowi drogą elektroniczną) wnioskowała strona skarżąca. Strona skarżąca w piśmie z dnia 29 maja 2021 r. wystąpiła o udostępnienie informacji publicznej w postaci udzielenia odpowiedzi na pytania: 1. ile było prowadzonych naborów na wnioski o udzielenie dotacji na rozpoczęcie działalności gospodarczej w latach 2019 i 2020 z podziałem na poszczególne kwartały, 2. ile w każdym z tych kwartałów (każdym kwartale 2019 i 2020 roku) było do wykorzystania środków finansowych dla potencjalnych składających wnioski o udzielenie dotacji na rozpoczęcie działalności gospodarczej. Strona skarżąca wniosła o udostępnienie powyższej informacji w postaci elektronicznej na podany we wniosku adres poczty mailowej. W sprawie nie budzi wątpliwości, że Dyrektor Urzędu Pracy w Ł. jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej w rozumieniu art.4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., który wskazuje, że obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej. Nie jest również przedmiotem sporu okoliczność, że dane związane z dotacjami dla rozpoczynających działalność gospodarczą są informacją publiczną w rozumieniu art. 6 u.d.i.p. Reasumując, wniesione przez stronę skarżącą żądanie stanowiło bezspornie wniosek o udostępnienie informacji publicznej, a co do zasady organ miał obowiązek jej udostępnienia. W sprawie zasadniczą okolicznością jest fakt, że do dnia otrzymania przez organ skargi Fundacji (tj. do dnia 17 marca 2022 r.), organ nie udzielił wnioskowanej informacji publicznej. W piśmie z dnia 29 marca 2022 r. stanowiącym odpowiedź na skargę organ wyjaśnił, że pismem z dnia 29 marca 2022 r. udostępnił stronie skarżącej wnioskowaną informację. Z powyższych ustaleń wynika, że po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego na bezczynność organu, tenże udostępnił stronie skarżącej wnioskowaną informację publiczną. Ustalenie powyższe ma kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Informacja publiczna będąca przedmiotem żądania (wniosek z dnia 29 maja 2021 r.) została udostępniona stronie skarżącej pismem z dnia 29 marca 2022 r., zatem już po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego (co miało miejsce w dniu 17 marca 2022 r. – data wpływu skargi do organu) i po upływie czternastodniowego przewidzianego przez ustawodawcę terminu (art. 13 u.d.i.p.). Ustalenie powyższe uprawnia do przyjęcia, że na dzień złożenia skargi (17 marca 2022 r.) organ pozostawał w bezczynności. Tenże stan bezczynności organ zniwelował udostępniając stronie skarżącej wnioskowaną informację publiczną. Wskazane okoliczności skutkują uznaniem, że skarga na bezczynność w zakresie zobowiązania organu do udostępnienia informacji publicznej, jest bezprzedmiotowa, bowiem organ udostępnił żądane informacje. Z tego powodu postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania do udostępnienia informacji publicznej stało się bezprzedmiotowe, co uprawnia do umorzenia postępowania w tym zakresie. Rozstrzygnięcie w tym zakresie jest zgodne z wnioskiem strony skarżącej zawartym w piśmie z dnia 6 maja 2022 r. W dalszej kolejności w sprawie niezbędna jest ocena, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Przystępując do oceny, czy bezczynność organu miała charakter rażący, podjąć należy próbę zdefiniowania pojęcia "rażącego naruszenia prawa". Zdaniem składu orzekającego, rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym wyraźnie, ewidentnie, bezdyskusyjnie i drastycznie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa. W orzecznictwie akcentuje się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, iż naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego po prostu jako naruszenie, bądź zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, iż dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela w pełni przywołane poglądy, czyniąc je własnym stanowiskiem w sprawie (por. np. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. I OSK 675/12; postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r., sygn. II OSK 468/13 oraz wyroki WSA: we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2014 r., sygn. II SAB/Wr 14/14; w Poznaniu z dnia 11 października 2013 r., sygn. II SAB/Po 69/13; w Szczecinie z dnia 16 maja 2013 r., sygn. II SAB/Sz 34/13). Ocena, czy w stanie faktycznym niniejszej sprawy mamy do czynienia z rażącym naruszeniem prawa, powinna być dokonana w kontekście regulacji art. 13 u.d.i.p., który zobowiązuje organ do udostępniania informacji publicznej na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Podkreślić należy, że w pierwszej kolejności organ ma obowiązek udzielić informacji publicznej bez zbędnej zwłoki, czyli bez niepotrzebnego opóźnienia. Po drugie, udostępnienie informacji publicznej nie powinno trwać dłużej niż 14 dni. Na gruncie niniejszej sprawy, przypomnieć należy, że strona skarżąca wniosek o udostępnienie informacji publicznej skierowała do organu w dniu 29 maja 2021 r. Pismem z dnia 29 marca 2022 r. organ udzielił odpowiedzi na wniosek. Wnioskowana informacja została stronie udostępniona po wniesieniu skargi. Z zestawienia dat wynika, że wniosek strony skarżącej oczekiwał niemalże rok na załatwienie, bowiem informacja została stronie udostępniona dopiero w wyniku wniesienia skargi. Z wyjaśnień organu – jak wskazano – wynika, że zwłoka nie była zamierzonym działaniem organu, a wynikiem nieotrzymania wniosku przesłanego drogą wiadomości mailowej, stąd – w ocenie Sądu – bezczynność organu miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa. Termin udostępnienia informacji publicznej został przez organ przekroczony, jednak Sąd dał wiarę wyjaśnieniom organu, że działanie to nie było zamierzone. Konkludując, Sąd na mocy art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa (punkt pierwszy sentencji wyroku). W punkcie drugim sentencji wyroku umorzył postępowania w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku strony o udostępnienie infromacji publicznej na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. O zwrocie kosztów Sąd postanowił w punkcie trzecim sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę 597 zł złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika strony skarżącej w osobie adwokata (480 zł) ustalone z uwzględnieniem treści § 14 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 ze zm.), uiszczony przez stronę skarżącą wpis od skargi (100 zł) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł). dc