II SAB/Łd 45/12

Dnia 29 maja 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Protokolant p.o. asystenta sędziego Nina Krzemieniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2012 roku przy udziale --- sprawy ze skargi Z. S., A. P., Ł. P. i I. P.-S. na bezczynność Starosty [...] [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o zwrot nieruchomości 1. zobowiązuje Starostę [...] [...] do wydania rozstrzygnięcia w sprawie z wniosku Z. S., A. P., Ł. P. i I. P.-S. o zwrot nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 163, oznaczonej jako działki 40/3, 142/164, 142/166 i 142/170, w terminie 30 dni od uprawomocnienia się wyroku; 2. zasądza od Starosty [...] [...] na rzecz skarżących Z. S., A. P., Ł. P. i I. P.-S. solidarnie kwotę 408 (czterysta osiem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. stwierdza, że bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. Z. S., I. P. – S., Ł. P. i A. P. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę ma na bezczynność Starosty [...] w rozpoznaniu wniosku o zwrot działek: [...] położonych w Ł. przy ul. A 163. W skardze tej zarzuciły organowi administracji naruszenie art. 36 § 1 k.p.a. w związku z art. 35 § 1 i 3 k.p.a. w związku z art. 12 k.p.a. polegające na przewlekłości i braku podejmowania jakichkolwiek działań bezpośrednio zmierzających do wydania rozstrzygnięcia w sprawie rozpoznania wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości oraz wniosły o zobowiązanie organu administracji do wydania w określonym terminie decyzji rozstrzygającej wniosek i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skarżące podniosły, iż w dniu 31 marca 2006r. wystąpiły do Prezydenta Miasta Ł. o zwrot nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 163, oznaczonej dawniej jako działki o numerach: [...]. W wyniku rozpoznania sprawy, Starosta [...] wydał dwie decyzje: z dnia [...] odmawiającą zwrotu części nieruchomości oraz z dnia [...] orzekającej zwrot części nieruchomości. Obie decyzje zostały zaskarżone. Od decyzji z dnia [...] odwołanie złożyły skarżące, zaś od decyzji z dnia [...] odwołał się Prezydent Miasta Ł. Decyzją z dnia [...] Wojewoda [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Decyzja Wojewody [...] została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, zaś sąd ten wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2011r. oddalił skargę. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi nie został zaskarżony do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie i w czerwcu 2011r. stał się prawomocny. Do dnia wniesienia skargi Starosta [...] nie wydał decyzji w przedmiocie rozpoznania wniosku o zwrot działek: [...] położonych w Ł. przy ul. A 163 (w dalszej części uzasadnienia powoływanych jako sporne działki). W odpowiedzi na skargę Starosta [...] wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ administracji przytoczył dotychczasowy przebieg postępowania i rozstrzygnięcia. Podniósł, że wnioskiem z dnia 16 sierpnia 2011r. skarżące wystąpiły o wyłączenie do odrębnego postępowania wniosku w sprawie zwrotu nieruchomości w części dotyczącej spornych działek. W dniu 6 września 2011r. organ wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o wyrażenie zgody na wypożyczenie na okres dwóch dni akt sprawy załączonych do akt sprawy sądu sygn. akt II SA/Łd 37/11, o czym powiadomiono strony i pełnomocników stron. Jednocześnie zawiadomieniem z dnia 6 września 2011r. organ zawiadomił strony o niemożności dotrzymania terminu określonego dyspozycją art. 35 k.p.a. Wniosek ponowiono pismem z dnia 4 listopada 2011r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w dniu 14 listopada 2011r. poinformował, iż akta o sygn. akt II SA/Łd 37/11 zostały przesłane w dniu 14 września 2011r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, co spowodowało wniosek o wypożyczenie akt w dniu 30 listopada 2011r. O tych czynnościach Starosta informował strony, wyznaczając jednocześnie terminy załatwienia sprawy. W dniu 1 grudnia 2011r. do Starostwa Powiatowego w Ł. wpłynęło zażalenie skarżących na niezałatwienie sprawy w terminie w sprawie wyłączenia do odrębnego postępowania wniosku w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w Ł., przy ul. A 163, w części dotyczącej spornych działek. Zażalenie wraz z aktami sprawy zostało przekazane do organu II instancji - Wojewody [...] w dniu 7 grudnia 2011r. Starosta w dalszej części odpowiedzi na skargę wskazał, że Naczelny Sąd Administracyjny poinformował go pismem z dnia 8 grudnia 2011r., iż wypożycza na okres 1 miesiąca akta administracyjne. W wyniku przeprowadzonej analizy akt, postanowieniem z dnia [...] Starosta [...] wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej postanowił o wyłączeniu do odrębnego postępowania wniosku Z. S., I. P. – S., Ł. P. i A. P. w sprawie o zwrot nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 163, w części dotyczącej działek nr [...] o pow. 7576 m2, nr ew. [...] (wg mapy nr [...] - działka nr [...]), nr [...] (wg mapy nr [...] - działka [...]), nr [...] (wg mapy nr [...] działka [...]). Zawiadomieniem z dnia 20 grudnia 2011r. Starosta [...] wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej zawiadomił o niemożności dotrzymania terminów określonych dyspozycją art. 35 k.p.a., co jest spowodowane koniecznością zlecenia sporządzenia operatu szacunkowego dla części nieruchomości podlegającej zwrotowi. W zawiadomieniu z dnia 20 grudnia 2011r. został wskazany dodatkowy termin rozpatrzenia sprawy do dnia 29 lutego 2012r. Postanowieniem z dnia [...] Wojewoda [...] uznał zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie w sprawie wyłączenia do odrębnego postępowania wniosku w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w Ł., przy ul. A 163, w części dotyczącej spornych działek za nieuzasadnione. W postanowieniu Wojewoda [...] wskazał, iż organ pierwszej instancji nie oczekiwał biernie za zwrot akt sprawy przez sądy administracyjne, ale podejmował wszelkie możliwe działania mające na celu pozyskanie akt oraz zawiadamiał strony o każdej niemożności dotrzymania terminu i wyznaczał nowy termin załatwienia sprawy. W chwili obecnej postępowanie administracyjne nie może zostać zakończone z uwagi na konieczność wykonania operatu szacunkowego dotyczącego nieruchomości będącej przedmiotem postępowania. W tym celu w dniu 19 stycznia 2012r. został ogłoszony przetarg pisemny na wykonanie operatu szacunkowego. Przetarg na wyłonienie wykonawcy prac został pozytywnie rozstrzygnięty w dniu 8 lutego 2012r. Wykonanie operatu szacunkowego przez rzeczoznawcę majątkowego umożliwi kontynuowanie postępowania. Wydanie decyzji bez ustalenia wartości nieruchomości nie jest możliwe. Znajdujący się w aktach operat szacunkowy jest nieaktualny z uwagi na zmianę uregulowań prawnych wynikających z treści rozporządzenia dnia 21 września 2004r. (Dz.U. z nr 207, poz. 2109 ze zm.), o czym organ informował strony w grudniu 2011 roku. W piśmie z dnia 12 kwietnia 2012r. organ administracji poinformował, że na dzień 27 kwietnia 2012r. została wyznaczona rozprawa administracyjna, strony zostały poinformowane o możliwości zapoznania się z operatem szacunkowym oraz o wyznaczeniu dodatkowego terminu rozpatrzenia sprawy do dnia 31 maja 2012r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 cyt. ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1- 4. Z powyższego przepisu wynika, że skarga na bezczynność organu administracji publicznej przysługuje, gdy organ zwleka z wydaniem decyzji, postanowienia albo aktu lub dokonaniem czynności dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a sprawa ma charakter sprawy z zakresu administracji publicznej. Skarga na bezczynność może być wniesiona dopiero po upływie terminu przewidzianego do załatwienia sprawy. Terminy załatwiania spraw w postępowaniu jurysdykcyjnym określają przepisy art. 35 k.p.a. i przekroczenie tych terminów oznacza stan bezczynności zaskarżalnej do sądu administracyjnego (patrz T Woś, H. Knysiak-Molczyk. M. Romańska " Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz, Wydawnictwo Lexis Nexis, Warszawa 2005, str. 86). Stosownie do treści art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Stosownie do art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Skarżące skorzystały z możliwości wniesienia zażalenia w trybie art. 37 § 1 k.p.a., które organ wyższego stopnia uznał za nieuzasadnione. Wprawdzie zażalenie to formułowało przede wszystkim zarzut bezczynności co do wyłączenia do odrębnego postępowania sprawy dotyczącej spornych działek, nie ulega jednak wątpliwości, że skarżące kwestionowały przewlekłość całego postępowania i niewydania decyzji rozstrzygającej wniosek o zwrot tych nieruchomości. Skarżące domagają się zobowiązania organu do wydania decyzji rozstrzygającej sprawę o zwrot nieruchomości działek usytuowanych przy ul. A 163. Rozpoznawanie sprawy trwa od 2006 roku. Decyzja w postępowaniu odwoławczym wydana została w [...]. Wojewoda [...] uchylił decyzję organu I instancji, który z tą chwilą powinien dążyć do rozstrzygnięcia sprawy, niezależnie od okoliczności, że decyzja kasatoryjna organu odwoławczego została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Należy podkreślić, że wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Oznacza to, iż zaskarżona do sądu administracyjnego ostateczna decyzja, pomimo że jest nieprawomocna, podlega wykonaniu. Tylko gdyby wykonalność decyzji została wstrzymana na podstawie art. 61 § 2 pkt 1 lub § 3 p.p.s.a., można by zasadnie twierdzić, że nie biegną terminy do załatwienia sprawy, przewidziane przepisami k.p.a. W niniejszej sprawie tak się nie stało, nie było więc przeszkód do prowadzenia postępowania wyjaśniającego i wydania rozstrzygnięcia przez organ I instancji. W ocenie sądu również przepis art. 286 § 2 p.p.s.a. nie stanowi podstawy do uznania, że do czasu zwrotu akt sprawy organ nie ma obowiązku podejmowania czynności w sprawie i jej zakończenia. Fakt przekazania akt winnej sprawie Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu także nie uzasadnia bezczynności organu administracji do czasu zwrotu akt administracyjnych. Okoliczność, że organ, z uwagi na fakt przesłania akt do sądu wraz ze skargą na decyzję, nie dysponuje aktami nie oznacza, że nie może podejmować w sprawie czynności i jej zakończyć. Istnieje bowiem możliwość wystąpienia przez organ o nadesłanie akt w celu ich wykorzystania do wydania decyzji, względnie sporządzenia odpisów niezbędnych dokumentów. Należy też zauważyć, że organ skorzystał z możliwości wypożyczenia akt w grudniu 2011 roku. Pomimo, że postępowanie wciąż się toczy, to zważywszy, że od daty złożenia wniosku upłynęło ponad 5 lat zasadny jest zarzut, że istnieje stan bezczynności organu w załatwieniu sprawy, pomimo podejmowania przez organ pewnych czynności procesowych. Nawet znaczny stopień skomplikowania stanu faktycznego sprawy nie uzasadnia zmuszania strony do tak długiego oczekiwania na rozstrzygniecie wniosku. Z przyczyn wskazanych we wcześniejszej części uzasadnienia również okoliczność wniesienia skargi do sądu i przekazania akt administracyjnych nie stanowi wystarczającego usprawiedliwienia dla tak przewlekle prowadzonego postępowania i braku rozstrzygnięć, co równoznaczne jest z bezczynnością. Stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność organów w sprawach określonych w art. 3 2 pkt 1 - 4 zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Z uwagi na powyższe na mocy cytowanego art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd zobowiązał Starostę [...] do wydania rozstrzygnięcia w sprawie w terminie 30 dni od uprawomocnienia się wyroku, rozstrzygając o kosztach z mocy art. 200 p.p.s.a. Jednocześnie uwzględniając stan skomplikowania sprawy z jednej strony, z drugiej zaś fakt, że organ, wprawdzie nie bez zwłoki, ale podejmuje kolejne czynności procesowe w postępowaniu, sąd nie stwierdził rażącego naruszenia prawa. A.D.