II SAB/Łd 53/07

Dnia 7 maja 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2008 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku J.Ś. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J.Ś. na bezczynność Administracji Nieruchomościami Ł.-B. "A" w przedmiocie odmowy udzielenia informacji publicznej p o s t a n a w i a: odmówić J.Ś. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów i ustanowienie adwokata. II SAB/Łd 53/07 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 27 lutego 2008r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę J.Ś. na bezczynność Administracji Nieruchomościami Ł.-B. "A" w przedmiocie odmowy udzielenia informacji publicznej. W dniu 7 marca 2008r. skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Uzasadniając postawiony wniosek strona wyjaśniła, iż pragnie wnieść skargę kasacyjną od postanowienia o odrzuceniu skargi, a wydatki związane z tą czynnością, w szczególności z wywiązaniem się z zachowania przymusu adwokackiego, przekraczają jego możliwości finansowe. Oświadczył, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, nie osiąga żadnych dochodów. Jednocześnie zadeklarował, iż posiada dom o powierzchni 100 m- oraz udział w prawie do lokalu mieszkalnego o powierzchni 47 m-. Dodatkowo skarżący wskazał, iż posiada udziały w dwóch działkach w P. o łącznej powierzchni 490 m-, udział w działce w M. o powierzchni 1560 m- zabudowanej budynkiem mieszkalnym o powierzchni 300 m-. Zaznaczył, iż wymienione nieruchomości nie przynoszą dochodu i są niezbywalne ze względu na nieuregulowane sprawy własnościowe. Ponadto skarżący oświadczył, iż posiada oszczędności w kwocie 15 000 złotych. Do wniosku skarżący załączył kserokopię swego zeznania podatkowego PIT-36 za 2006 rok. Postanowieniem z dnia 14 marca 2008r. Sąd, w osobie referendarza sądowego odmówił, stronie skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Odpis przedmiotowego rozstrzygnięcia strona odebrała w dniu 26 marca 2008r. Następnie pismem datowanym na 31 marca 2008r., złożonym osobiście w dniu 1 kwietnia 2008r., skarżący złożył sprzeciw od postanowienia z dnia 14 marca 2008r. Uzasadniając podniósł, iż posiadana kwota oszczędności zabezpiecza jego utrzymanie i byłoby rzeczą nierozsądną jej uszczuplanie. Skarżący zauważył również, iż "blokowanie możliwości skorzystania z prawa do postępowania sądowego w drugiej instancji byłoby działaniem niekonstytucyjnym". Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Stanowi ono realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie prawa człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 roku (Dz.U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 ze zm). Wskazać jednak należy, iż prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W przypadku, gdy dostęp jednostki do sądu jest ograniczony czy to przez działanie prawa, czy faktycznie, ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne ze wskazanymi wyżej przepisami Konstytucji i Konwencji, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa i gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, do realizacji którego stosowane środki zmierzały. Stąd ograniczona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, a sposób, w jaki ta procedura funkcjonuje w poszczególnych sprawach, winien być pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności i nie powinien rzutować na istotę prawa dostępu do sądu (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 lipca 2002 roku w sprawie P., C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, opubl. Lex nr 75481). W myśl przepisu art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej zwanej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Przechodząc dalej wskazać należy, iż prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zgodnie z treścią art. 243 §1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w treści art. 246 §1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Przeprowadzając analizę wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym stwierdzić należy, iż nie zasługuje on na uwzględnienie. Podkreślić trzeba bowiem, iż obok posiadanych udziałów w nieruchomościach o nieuregulowanym stanie własnościowym, które nie mogą zostać zbyte, strona jest właścicielem domu o powierzchni 100m-, który może stać się źródłem dochodów bądź przedmiotem zabezpieczenia dla niezbędnych kredytów. Ponadto strona skarżąca dysponuje zgromadzonymi oszczędnościami w kwocie 15 000 zł, które dodatkowo wykluczają stwierdzenie, iż strona nie posiada jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów postępowania, co stanowi wyłączną przesłankę przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Zwrócić należy uwagę na okoliczność, iż strona skarżąca złożyła przedmiotowy wniosek celem uzyskania profesjonalnej pomocy przy sporządzeniu skargi kasacyjnej od postanowienia o odrzuceniu skargi. Natomiast porównanie kwoty, jaką dysponuje strona, z przeciętną wysokością wynagrodzenia dla profesjonalnego pełnomocnika za sporządzenie skargi kasacyjnej, wyklucza stwierdzenie, iż skarżący nie jest w stanie ponieść tych kosztów. Ze zgromadzonych oszczędności strona jest w stanie pokryć wynagrodzenie adwokata lub radcy prawnego bez uszczerbku dla jej utrzymania. Zgodzić należy się ze skarżącym, iż wyzbywanie się środków finansowych przeznaczonych na utrzymanie na kilka następnych lat nie leży w jego interesie, jednak winien on liczyć się z sytuacją, iż Skarb Państwa nie może finansować działań strony, która posiada środki finansowe wystarczające tak na utrzymanie bieżące, przyszłe jaki na pokrycie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. W tej sytuacji udzielenie pomocy prawnej skarżącemu prowadziłoby do rażącego naruszenia prawa i interesu publicznego, który również musi być przez Sąd uwzględniany. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi orzekł jak w sentencji postanowienia. ar