II SAB/Łd 55/25

Dnia 28 maja 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2025 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. O. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. – Oddział w B. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku "aktywni rodzice w pracy" postanawia: odrzucić skargę. dc A.O. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. – Oddział w B. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku "aktywni rodzice w pracy". Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z 10 kwietnia 2025 r. skarżąca została wezwana: 1) do wskazania numeru PESEL; 2) złożenia dowodu wniesienia ponaglenia do organu wyższego stopnia w trybie art. 37 § 1 k.p.a. przed wniesieniem skargi do Sądu. Z zawartego w ww. wezwaniu pouczenia wynikało, że nieusunięcie braków skargi w terminie 7 dni będzie skutkowało jej odrzuceniem. Stosowne wezwanie do usunięcia braków skargi zostało doręczone skarżącej 22 kwietnia 2025 r. W ustawowym terminie braki skargi nie zostały usunięte. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 57 § 1 w zw. z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) – w skrócie: "p.p.s.a." – skarga powinna zawierać numer PESEL strony wnoszącej skargę, będącej osobą fizyczną. Z kolei stosownie do art. 52 § 1 p.p.s.a. – skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia, w myśl art. 52 § 2 przywołanej ustawy, należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. W przypadku skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie spraw przez organ, wyczerpanie środków zaskarżenia następuje przez wniesienie środka przewidzianego w art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572) – w skrócie: "k.p.a.". Zgodnie z tym przepisem stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Ponaglenie wnosi się do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie, a jeżeli nie ma organu wyższego stopnia do organu prowadzącego postępowanie (art. 37 § 3 k.p.a.). W myśl art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Ponaglenie, o którym mowa we wskazanym przepisie, równoznaczne jest ze środkiem zaskarżenia i spełnia kryterium "wyczerpania środków zaskarżenia" w rozumieniu art. 52 § 2 p.p.s.a. Z powyższego wynika, że niezbędnym warunkiem zaskarżenia do sądu administracyjnego bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania w aktualnym stanie prawnym jest złożenie ponaglenia w trybie art. 37 § 1 k.p.a. Zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Natomiast zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę postanowieniem, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Postanowienie w tym przedmiocie może być wydane na posiedzeniu niejawnym (§ 3). W uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 lipca 2023 r., sygn. akt II GPS 3/22 (orzeczenie dostępne w CBOSA), podkreślono, że: "Na stronie wnoszącej pismo spoczywa obowiązek wypełnienia wszystkich warunków formalnych określonych w art. 46-47 p.p.s.a. Przepis art. 49 § 1 p.p.s.a. jednoznacznie stanowi, że na wezwanie przewodniczącego strona uzupełnia braki formalne pisma, które uniemożliwiają nadanie mu prawidłowego biegu. Wniesienie pisma zawierającego wszystkie wymagane elementy, a także uzupełnienie jego braków niewątpliwie należy zaliczyć do czynności strony. Przyjęty w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podział czynności z uwagi na kryterium podmiotowe (czynności sądu, strony i innych uczestników postępowania), wyklucza podejmowanie czynności nienależących do danego podmiotu, co jest związane z określoną w ustawie pozycją każdego z tych podmiotów. W związku z tym nie można oczekiwać, że sąd będzie podejmował czynności należące do strony postępowania. Poszukiwanie przez sąd numeru PESEL strony w aktach administracyjnych nie ma normatywnej podstawy i nie jest obowiązkiem sądu. Jego podanie należy do strony inicjującej postępowanie sądowoadministracyjne.". Ponadto NSA stwierdził, że: "Jeżeli strona nie skorzysta z możliwości uzupełnienia braku formalnego skargi, to z jej zaniechania nie można wyprowadzać wniosku o naruszeniu prawa strony do sądu. Równość w prawie odnosi się zaś, co do zasady, do procesu stanowienia norm prawa i nakłada na prawodawcę obowiązek nadawania prawu takich treści, które czynią zadość nakazowi jednakowego traktowania podmiotów (sytuacji) podobnych. Konstytucyjna zasada równości wobec prawa nie zwalnia wnoszących skargę od respektowania tych reguł procesowych ujętych w przepisach powszechnie obowiązujących, które odnoszą się do wszystkich skarżących.". Zdaniem NSA: "niezachowanie, określonego w art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a., wymogu podania w skardze, będącej pierwszym pismem w sprawie, numeru PESEL, jest brakiem formalnym, który powinien być uzupełniony w trybie art. 49 § 1 w związku z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., bez względu na to czy ten numer znajduje się w aktach administracyjnych, którymi dysponuje sąd. (...) Koncepcja o możliwości, a nawet obowiązku ustalenia przez sąd numeru PESEL strony i uzupełnienie w ten sposób braku formalnego skargi nie ma podstaw normatywnych. Z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a. wprost wynika, że wskazanie numeru PESEL jest obowiązkiem strony wnoszącej pierwsze pismo w sprawie (skargi).". W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że skarżąca została zobowiązana do usunięcia braków formalnych skargi, jednakże pomimo informacji o skutkach niewywiązania z ww. obowiązku w ustawowym terminie i związanym z tym rygorem odrzucenia skargi, skarżąca ani nie wskazała swojego numeru PESEL ani nie nadesłała dowodu wystąpienia z ponagleniem do organu wyższego stopnia. Skoro bowiem wezwanie do uzupełnienia braków skargi zostało doręczone skarżącej 22 kwietnia 2025 r., to ostatnim dniem ustawowego terminu do wykonania nałożonego obowiązku był 29 kwietnia 2025 r. Jednakże termin ten upłynął bezskutecznie, co uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, a zatem skarga podlega odrzuceniu. Z tych wszystkich względów sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 p.p.s.a. orzekł, jak w postanowieniu. dc