II SAB/Łd 56/17

Dnia 22 maja 2017 roku Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi Wydział II – Agnieszka Grosińska po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2017 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku E.G. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z skargi E.G. na bezczynność Dyrektora Publicznego Gimnazjum nr [...] im. [...] w Ł. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. AG II SAB/Łd 56/17 Uzasadnienie E.G., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o zwolnienie jej od kosztów sądowych, w sprawie z jej skargi na bezczynność Dyrektora Publicznego Gimnazjum nr [...] im. [...] w Ł. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Ze złożonego wniosku oraz z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym wynika, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z dwiema córkami. Rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę skarżącej w wysokości 400 zł oraz alimentów na córki w łącznej kwocie 1500 zł. Strona wskazała, że spłaca kredyt w kwocie 3200 zł, pożyczkę w kwocie 53500 zł. Koszt utrzymania mieszkania oszacowała na kwotę 500 zł, a zakup leków to wydatek rzędu 400 zł. Podała, ze po opłaceniu raty pożyczki i stałych płatności na utrzymanie pozostaje jej około 900 zł miesięcznie. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.) – dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Wskazać należy, iż zasadą wynikającą z art. 199 ustawy p.p.s.a. jest, iż każda ze stron ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. Prawo pomocy jest zatem instytucją o charakterze wyjątkowym, która winna być stosowana jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania (por. post. WSA w Olsztynie z dnia 7 września 2006 r., II SA/Ol 588/2006). Opłaty sądowe stanowią bowiem rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju świadczeń są zaś odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły (post. NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., FZ 478/04). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy należy w pierwszej kolejności zwrócić uwagę na fakt, że skarżąca wystąpiła do tut. Sądu z kilkudziesięcioma skargami. W każdym z tych wszczętych przez siebie postępowań jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego B. M. W każdym z tych postępowań skarżąca wystąpiła z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. Każde złożone na urzędowym formularzu oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach zawierało takie same informacje i było niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. W dotychczasowych sprawach (m.in. II SAB/Łd 44-52/17) skarżąca była wzywana, na podstawie art. 255 p.p.s.a., do nadesłania dodatkowych informacji i wyjaśnień. W żadnej ze spraw skarżąca nie udzieliła jakiejkolwiek odpowiedzi na wezwanie sądowe. Rozpoznawany wniosek o przyznanie prawa pomocy również nie zawiera informacji, które pozwalałyby na określenie zdolności płatniczych strony. Referendarz sądowy uznał jednak za właściwe odstąpienie od wzywania skarżącej do nadesłania dodatkowych informacji. Po pierwsze, to w interesie wnioskodawcy leży przedstawienie wszystkich okoliczności, które wskazywałyby na trudną sytuację materialną osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, po drugie, skarżąca jest reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, którego rolą jest poinformowanie mocodawczyni, jaki zakres informacji powinna przedstawić oraz że formularz powinien być wypełniony w sposób rzetelny, a zawarte w nim informacje - wyczerpujący. Mając natomiast na uwadze informacje wynikające z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach należy uznać, iż wysokość deklarowanych dochodów – 1900 zł umożliwia wnioskodawczyni poniesienie kosztów sądowych związanych z udziałem w postępowaniu, zwłaszcza że wpis sądowy to wydatek rzędu 100 zł. Reasumując, strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku, powinna w sposób rzetelny przedstawić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. W rozpoznawanej sprawie wnioskodawczyni, nie przedstawiając informacji pozwalających na rzetelną i obiektywną ocenę jej możliwości płatniczych, nie uczyniła zadość tym wymaganiom. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu. AG