II SAB/Łd 6/10

Dnia 14 grudnia 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Stępień, Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska, Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek (spr.), Protokolant Asystent sędziego Marcin Olejniczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2010 roku przy udziale - sprawy ze skargi R. S. na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie uznania skarżącego za stronę 1. nakazuje Wojewodzie [...] wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie dopuszczenia skarżącego w charakterze strony, w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi I. S., prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy [...] kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa i 80/100) złotych, obejmującą należny podatek od towarów i usług tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. R. S. wniósł skargę na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie nierozpoznania jego wniosku o dopuszczenie go do udziału w postępowaniu w charakterze strony. W motywach skarżący wyjaśnił, że w dniu 28 maja 2009 roku wniósł o uznanie go za stronę postępowania w trybie art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego. Mimo upływu terminu rozpoznania sprawy, organ nie wydał rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie w trybie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W motywach organ wyjaśnił, że przedmiotem postępowania jest stwierdzenie nieodpłatnego nabycia z mocy prawa własności, z dniem 27 maja 1990 roku, przez Gminę C. własności nieruchomość Skarbu Państwa (położonej w miejscowości C., oznaczonej jako działka Nr ewid. [...] o powierzchni 0,85 ha) na mocy art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 roku – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.). Z uwagi na to, iż przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie przewidują wydania odrębnego aktu o uznaniu bądź nieuznaniu danej osoby za stronę postępowania, organ pismem z dnia 9 września 2009 roku poinformował skarżącego, że stroną postępowania jest jedynie Skarb Państwa i organ gminy. Skarżący jest jedynie najemcą jednego z lokali znajdujących się na nieruchomości będącej przedmiotem postępowania komunalizacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z regulacją art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w określonych przypadkach, w tym w razie konieczności wydania decyzji administracyjnych (art. 3 § 2 pkt 1 – 4a oraz pkt 8 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność organów, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (art. 149 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Na wstępie wyjaśnić należy, iż warunkiem wniesienia skargi na bezczynność jest wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W sprawie skargi na bezczynność środkiem takim jest zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie do organu administracji publicznej wyższego stopnia (art. 37 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego). W stanie faktycznym sprawy Sąd uznał, że skarżący złożył pismo, którego treść wskazuje, iż jest to zażalenie na bezczynność Wojewody do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Organ II instancji pismem z dnia [...] roku uznał, że w sprawie nie zachodzi bezczynność organu administracji. Na tej podstawie należy uznać, że skarga na bezczynność jest dopuszczalna. Na wstępie rozważań wyjaśnić należy, iż organy administracji zobowiązane są do przestrzegania zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a w szczególności organy powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego). Realizacji tej zasady służy m. in. przepis art. 35 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z jego treścią organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy, wymagającej przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego). Do terminów powyższych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 Kodeksu postępowania administracyjnego). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, określonym w art. 35 Kodeksu postępowania administracyjnego, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Dotyczy to również przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 Kodeksu postępowania administracyjnego). Merytorycznie oceniając kwestię bezczynności organu należy w pierwszym rzędzie wskazać, iż z dokumentów załączonych do akt administracyjnych wynika, że skarżący w dniu 28 maja 2010 roku złożył do organu pismo zatytułowane "Wniosek o uznanie za stronę postępowania". Wniosek ten był kilkakrotnie ponawiany i uzupełniany przez skarżącego – między innymi dnia 2, 15 i w dniu 24 czerwca 2009 roku oraz w dniach 2 i 8 września 2009 roku. W treści pisma zatytułowanego "Wniosek o uznanie za stronę postępowania – ciąg dalszy" z dnia 2 czerwca 2009 roku skarżący wspomniał, iż podmiotem zainteresowanym nabyciem nieruchomości od Skarbu Państwa jest Ogólnopolskie Stowarzyszenie "A.". Do wniosku skarżący dołączył m. in. postanowienie o rejestracji Stowarzyszenia i wyciąg ze statutu Stowarzyszenia. Rekapitulując dotychczasowe rozważania należy podkreślić, że w aktach znajduje się kilka wniosków skarżącego o dopuszczenie jego do udziału w postępowaniu. Nadto, w aktach znajduje się dokument, którego treść sugeruje, że z wnioskiem o dopuszczenie do udziału w postępowaniu mogło wystąpić także Stowarzyszenie. W tej sytuacji, w ocenie składu orzekającego, organy powinny podjąć działania mające na ustalenie rzeczywistej woli strony, w szczególności organy powinny jednoznacznie ustalić czy skarżący powołując się w treści pisma na fakt istnienia Stowarzyszenia, jako osoba uprawniona do reprezentowania tegoż Stowarzyszenia, zamierzał skorzystać z uprawnień określonych w art. 31 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z treścią, art. 31 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem wszczęcia postępowania, bądź dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Organ administracji publicznej, uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu lub o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu. Na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania lub dopuszczenia do udziału w postępowaniu organizacji społecznej służy zażalenie (art. 31 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego). W tej sytuacji, Sąd uznał, że jest niewątpliwe, iż organ prowadząc postępowanie naruszył obowiązek załatwienia sprawy w ustawowym terminie, określonym w art. 35 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wobec tego Sąd zobowiązał Wojewodę do wydania, w terminie 30 dni od uprawomocnienia się wyroku, rozstrzygnięcia w przedmiocie dopuszczenia skarżącego w charakterze strony. Sąd orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku na podstawie art. 149 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O zwrocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej Sąd orzekł na mocy regulacji art. 250 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z treścią § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). K.O.