II SAB/Łd 61/19

Dnia 10 października 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Jolanta Rosińska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Bożena Kasprzak, Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, , Protokolant Pomocnik sekretarza Mariola Kaźmierczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2019 roku sprawy ze skargi A. S. na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa; 2. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku skarżącego z dnia 2 czerwca 2019 roku; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi radcy prawnemu M. S. prowadzącemu Kancelarię Radców Prawnych w Ł. przy [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. M.K. Pismem z dnia 24 czerwca 2019 r. A. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Skarżący wyjaśnił, że wnioskiem z dnia 2 czerwca 2019 r. zwrócił się do organu o podanie kwoty extra nagród, premii otrzymanych w 2017 r. przez Z. R. - Wojewodę [...] – "tych, o których Pani B.S. w Sejmie krzyczała " nam, im się należały"" oraz czy tę kwotę wydał, czy przekazał na tzw. cel społeczny, jeżeli tak to gdzie i na jaki. Dalej skarżący wskazał, że w dniu 24 czerwca 2019 r. sekretarka/asystentka Wojewody poinformowała go, że jego pismo wpłynęło do organu w dniu 2 czerwca 2019 r. i pozostaje w opracowaniu. Zdaniem skarżącego, żądane informacje to informacje publiczne, a Wojewoda [...] jest organem zobowiązanym do ich udostępnienia. Organ jednak nie tylko nie udostępnił żądanej informacji publicznej, ale pozostaje w oczywistej bezczynności mającej charakter rażącego naruszenia prawa. Podkreślił, że bezczynność/przewlekłe prowadzenie postępowania ma charakter rażącego naruszania prawa, bowiem organ jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej na wniosek nie później niż w terminie 14 dni lub do wydania decyzji administracyjnej o odmowie udzielenia informacji, czemu nie podporządkował się. Na tej podstawie skarżący wniósł o zobowiązanie organu do udzielenia/udostępnienia żądanych informacji; przyznanie od organu na jego rzecz sumy pieniężnej w wysokości pięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim - art. 149 § 2 p.p.s.a.; stwierdzenie, że przewlekle prowadzenie postępowania przez organ ma charakter rażącego naruszania prawa; zawiadomienie (w trybie art. 155 p.p.s.a.) właściwych organów o istotnych naruszeniach prawa przez organ i okolicznościach mających wpływ na ich powstanie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o umorzenie postępowania w całości lub o umorzenie postępowania w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej, nadto stwierdzenie, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa oraz odstąpienie od przyznania od organu na rzecz A. S. sumy pieniężnej w wysokości pięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim. Wojewoda wyjaśnił, że w odpowiedzi na wniosek A. S. w dniu 10 lipca 2019 r. została skierowana drogą elektroniczną odpowiedź, w której wskazano, iż "w roku 2017 wypłacono Wojewodzie [...] nagrody o łącznej kwocie 15 000,00 zł, natomiast decyzją Prezesa Rady Ministrów Pana M.M.(pismo z [...] grudnia 2017 r., znak [...]) w 2018 roku wypłacona została nagroda uznaniowa za rok 2017 w kwocie 6000,00 zł. Sposób i cel wykorzystania nagród nie stanowią informacji publicznej". Organ stwierdził, że opóźnienie w udzieleniu informacji publicznej było konsekwencją omyłkowego umieszczenia e-maila z 2 czerwca 2019 r. strony skarżącej w SPAM-ie i zapisania go w "koszu" poczty elektronicznej [...] Urzędu Wojewódzkiego w Ł. Pracownik obsługujący tę skrzynkę odbiorczą nie zwrócił uwagi na fakt, że w "koszu" znalazła się wiadomość od A.S. dotycząca wniosku o udzielenie informacji publicznej. Jednakże, po wpłynięciu w dniu 27 czerwca 2019 r. do Kancelarii [...] Urzędu Wojewódzkiego w Ł. przekazanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny skargi (o sygn. akt II DK/Łd 31/19) A. S., podjęto działania sprawdzające mające na celu ustalenie czy faktycznie wniosek o udostępnienie informacji publicznej wpłynął w dniu 2 czerwca 2019 r., a następnie niezwłocznie udzielono w dniu 10 lipca 2019 r. drogą mailową odpowiedzi. Z tą chwilą ustała bezczynność organu. W konsekwencji uzasadnionym jest umorzenie postępowania w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej. Zdaniem Wojewody skarżący nie uzasadnił w żaden sposób swojego żądania w zakresie przyznania od organu na jego rzecz sumy pieniężnej, gdyż nie wykazał jakiejkolwiek krzywdy, straty, ani uszczerbku, które spowodowane byłyby nieudzieleniem w terminie odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Ponadto, oceniając sprawę obiektywnie nie można uznać, że po stronie skarżącego mogłyby powstać jakiekolwiek krzywdy, straty lub uszczerbek wywołane opóźnieniem w udzieleniu informacji publicznej, której przedmiotem były "kwoty extra nagród, premii otrzymanych w 2017 r. przez Wojewodę [...] oraz to, czy Wojewoda [...] kwoty te wydał czy też przekazał na tzw. cel społeczny, a jeżeli tak, to gdzie i jaki". Mając natomiast na uwadze czas opóźnienia w udzieleniu odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej, przyczynę tego opóźnienia a także fakt niezwłocznego udzielenia informacji po powzięciu wiedzy o złożeniu wniosku, zdaniem Wojewody uzasadnionym jest stwierdzenie, iż bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest częściowo zasadna. Rolą sądu administracyjnego przy rozpoznawaniu skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej jest udzielenie odpowiedzi na pytanie czy objęta wnioskiem strony skarżącej informacja stanowi informację publiczną, a następnie czy organ rzeczywiście nie podjął działań, nakazanych mu przez prawo. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się bowiem pogląd, że skargę na bezczynność organu w postępowaniu o udzielenie informacji publicznej można złożyć nie tylko wobec "milczenia" organu, ale również w sytuacji, w której powstał spór między wnioskodawcą a adresatem wniosku, co do charakteru żądanej informacji oraz obowiązku jej udostępnienia. Tym samym sąd administracyjny, do którego trafiła skarga na bezczynność pełni rolę arbitra, który ma przede wszystkim przesądzić czy wnioskodawca żąda informacji, o której mowa w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. i tym samym czy ustawa ta znajduje zastosowanie. Skarga na bezczynność w tego rodzaju sprawach chroni wnioskodawcę przed arbitralną decyzją organu, która uniemożliwia uzyskanie żądanej informacji (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 592/10 oraz z dnia 6 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1510/11 – orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.). Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni - art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). Ponadto, zgodnie z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji. Na ograniczenia w zakresie udzielenia informacji publicznej wskazuje art. 5 u.d.i.p. Stosownie do tej regulacji prawnej organ może ograniczyć dostęp do żądanych informacji publicznych, np. ze względu na prywatność osoby fizycznej lub z uwagi na ochronę informacji niejawnych lub innych tajemnic ustawowo chronionych. W sytuacji zaś, gdy wnioskodawca żąda udzielenia informacji, która nie jest informacją publiczną lub stanowi taką informacją publiczną, w stosunku do której tryb dostępu odbywa się na odrębnych zasadach (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.), organ nie ma obowiązku wydawania decyzji o odmowie udzielenia informacji, lecz zawiadamia jedynie wnoszącego, że żądane dane nie mieszczą się w pojęciu objętym przedmiotową ustawą (por. wyrok NSA Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie z 20 czerwca 2002 r., II SA/Lu 507/02 – dostępne jw.). W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że kwestia nagród i premii Wojewody [...] stanowi informację publiczną, czego nie kwestionuje również sam organ administracji. W przedmiotowej sprawie, po wniesieniu skargi, w piśmie z dnia 10 lipca 2019 r. organ udzielił skarżącemu informacji na temat przyznanych Wojewodzie [...] nagród i premii w 2017 r. Sąd podzielił stanowisko organu, iż sposób i cel wykorzystania tych nagród nie stanowią informacji publicznej. Skoro załatwienie wniosku skarżącego nastąpiło po wniesieniu skargi, a przed dniem wydania wyroku w sprawie, musi to skutkować umorzeniem postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku strony. W dalszej kolejności w sprawie niezbędna jest ocena, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Przystępując zatem do oceny, czy bezczynność organu miała charakter rażący, podjąć należy próbę zdefiniowania pojęcia "rażącego naruszenia prawa". Zdaniem składu orzekającego, rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym wyraźnie, ewidentnie, bezdyskusyjnie i drastycznie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa. W orzecznictwie akcentuje się, iż rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego po prostu jako naruszenie, bądź zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, iż dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi więc być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela w pełni przywołane poglądy, czyniąc je własnym stanowiskiem w sprawie (por. np. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 roku, sygn. I OSK 675/12; postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 roku, sygn. II OSK 468/13 oraz wyroki WSA: we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2014 roku, sygn. II SAB/Wr 14/14; w Poznaniu z dnia 11 października 2013 roku, sygn. II SAB/Po 69/13; w Szczecinie z dnia 16 maja 2013 roku, sygn. II SAB/Sz 34/13 i inne). W ocenie Sądu w ustalonym stanie faktycznym sprawy brak jest podstaw, aby stwierdzić, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Termin, w jakim organ udzielił odpowiedzi nie przekroczył bowiem maksymalnego terminu z art. 13 ust. 2 u.d.i.p. Sąd uznał zatem, że bezczynność organu miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa, orzekając w tym zakresie w pkt 1 wyroku na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. W niniejszej sprawie brak jest ponadto podstaw do przyznania skarżącemu sumy pieniężnej w oparciu o przepis art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. Podkreślić przy tym należy, iż wskazany środek prawny ma przede wszystkim funkcję indemnizacyjną (odszkodowawczą), a zatem wiąże się z koniecznością wykazania (a przynajmniej uprawdopodobnienia) przez stroną skarżącą faktu poniesienia szkody oraz jej rozmiaru, czego skarżący w niniejszym postępowaniu nie uczynił (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2017r., sygn. akt I OSK 1685/17, Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Poznaniu z dnia 28 lutego 2018 r., sygn. akt IV SAB/Po 99/17 i we Wrocławiu z dnia 22 lutego 2018 r., sygn. akt IV SAB/Wr 367/17 wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Skarga w zakresie tego żądania podlegała zatem oddaleniu. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu orzeczono w oparciu o art. 250 p.p.s.a oraz § 21 ust. 1 pkt 1 c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu ( Dz. U. 2016.1715 ze zm.). dc