II SO/Łd 17/14

Dnia 19 lutego 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2015 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku T. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z wniosku T. G. o wymierzenie Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego dla Powiatu [...] [...] w Ł. grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi za nieprzekazanie skargi na bezczynność organu w sprawie przeprowadzenia postępowania dowodowego i wydania nakazu rozbiórki budynku mieszkalnego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. a.bł. T. G. złożył do sądu administracyjnego wniosek o wymierzenie grzywny Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego dla Powiatu [...] [...] w Ł. za nieprzekazanie jego skargi na bezczynność tego organu w sprawie przeprowadzenia postępowania dowodowego i wydania nakazu rozbiórki budynku mieszkalnego. Do skargi załączono kserokopię wypełnionego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zarządzeniem z dnia 30 stycznia 2015r. referendarz sądowy pozostawił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania, wobec faktu, że wnioskodawca nie uzupełnił braków formalnych wniosku przez nadesłanie jego podpisanego egzemplarza. W dniu 10 lutego 2015r. skarżący przesłał do sądu sprzeciw od ww. zarządzenia referendarza sądowego. Do sprzeciwu skarżący załączył podpisany przez siebie formularz PPF wraz z zaświadczeniem o zarobkach oraz zaświadczeniem, że jest podatnikiem podatku rolnego. W formularzu PPF skarżący oświadczył, że jest osobą prowadzącą samotnie gospodarstwo domowe. Jego wyłącznym dochodem jest wynagrodzenie za pracę wynoszące 2.826,05 zł brutto (2.047,64 zł netto). Ponadto skarżący oświadczył, że jest właścicielem kilkudziesięcioletniego domu o powierzchni 120 m2, w którym mieszkają również jego rodzice. Ponadto jest właścicielem użytków rolnych o powierzchni 1,9192 ha (1,3011 ha przeliczoniowych). Oprócz wspomnianej nieruchomości rolnej nie posiada żadnego innego wartościowego majątku, oszczędności ani papierów wartościowych. Skarżący wskazał również, że płaci alimenty dla dwóch córek w łącznej wysokości 860 zł miesięcznie. Pracuje w systemie zmianowym, a pokonując do pracy 62 km dziennie ponosi koszty utrzymania i dojazdów samochodem. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., w skrócie P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. (art. 245 § 1, 2 i 3 P.p.s.a.). Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 P.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiste i obiektywnie niemożliwe. Należy zatem zauważyć, iż stosownie do powyższych przepisów, warunkiem przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W przedmiotowej sprawie skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Oznacza to, iż skarżący zobowiązany był do wykazania, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Tymczasem przedstawione przez skarżącego informacje o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie dają podstaw do twierdzenia, że skarżący nie ma środków na opłacenie kosztów sądowych w całości. Po analizie informacji wynikających z formularza PPF stwierdzić należy, że pomimo tego, że część dochodów skarżącego przeznaczana jest na wywiązanie się obowiązku alimentacyjnego, utrzymanie samochodu i przejazdy do pracy, a także z pewnością na utrzymanie mieszkania oraz na zaspokajanie bieżących wydatków związanych z zakupem żywności, środków czystości itp., to jednak trzeba przyjąć, że pozostała część dochodu skarżącego pozwala na opłacenie kosztów sądowych w całości. Nie można w żaden sposób uznać, że skarżący jest osobą ubogą i nie jest w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów sądowych. W tym miejscu należy jeszcze raz stanowczo podkreślić, iż prawo pomocy jest przeznaczone wyłącznie dla osób, które nie mają środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Instytucja przyznania prawa pomocy wprowadzona została do postępowania sądowoadministracyjnego celem umożliwienia obrony swoich praw przed sądem osobom o znikomych dochodach, lub dochodów tych pozbawionym i znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej. Za taką osobę nie może być uznana strona, która uzyskuje stałe dochody, a także posiada majątek nieruchomy w postaci domu i nieruchomości gruntowych. Pamiętać bowiem należy, że ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia niezbędnych kosztów własnego utrzymania. Nie ulega wątpliwości, że skarżący jest w stanie wygospodarować środki na pokrycie kosztów postępowania bez uszczerbku dla własnego koniecznego utrzymania, przez który należy rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania i zamieszkania. Tymczasem uszczerbek w majątku skarżącego może ewentualnie wiązać się wyłącznie z obniżeniem stopy życiowej. Wobec powyższego sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. a.bł.