II SO/Łd 3/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Zgierski (spr.) Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek Asesor WSA Arkadiusz Blewązka po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2006 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku L. B. z dnia [...] o wyłączenie Sędziego NSA Ewy Markiewicz w sprawie ze skargi L. B. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich p o s t a n a w i a oddalić wniosek L. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich. Podczas rozprawy w dniu 16 lutego 2006 roku skarżący zgłosił do protokołu wniosek o wyłączenie ze składu sędziowskiego sędziego NSA Ewy Markiewicz. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia [...], L. B. został wezwany do uprawdopodobnienia przyczyn żądania wyłączenia sędziego w terminie 7 dni, pod rygorem oddalenia wniosku. Skarżący został także pouczony, iż w przypadku uznania wniosku za złożony w złej wierze, Sąd oddalając wniosek może skazać zgłaszającego wniosek na grzywnę. W dniu [...] L. B. złożył pismo, w którym oświadczył, iż podtrzymuje wniosek złożony na rozprawie. Skarżący wskazał, iż z uwagi na istnienie osobistego zatargu sędzia Ewa Markiewicz nie może brać udziału w rozpatrywaniu sprawy z jego skargi. Skarżący stwierdził, że "sędzia tupeciarstwem władzy odmówiła wyjaśnienia istotnego w tej sprawie; na moje zapytania na wcześniejszej rozprawie lekceważąco odpowiedziała, że sąd nie udzieli mi odpowiedzi". Skarżący podniósł także, że "zatarg wytworzony został przede wszystkim na skutek przestępczego orzeczenia Sądu w sprawie dotyczącej dziecka (syna A.) w roku 1996 roku". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Stosownie do art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Jednakże, jak to wynika z treści art. 19 p.p.s.a., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli między nim a jedną ze stron lub jej przedstawicielem zachodzi stosunek osobisty tego rodzaju, że mógłby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego. Wniosek o wyłączenie sędziego strona zgłasza na piśmie lub ustnie do protokołu posiedzenia w sądzie, w którym sprawa się toczy, uprawdopodabniając przyczyny wyłączenia. Strona, która przystąpiła do rozprawy, powinna uprawdopodobnić ponadto, że przyczyna wyłączenia dopiero później powstała lub stała się jej znana. Przepis art. 19 p.p.s.a. zawiera tzw. względne przesłanki wyłączenia sędziego. Z uwagi na fakt, iż ustawodawca nie jest w stanie przewidzieć i w sposób kazuistyczny uregulować wszystkich przypadków, które uzasadniałyby zastosowanie instytucji wyłączenia sędziego, w konstrukcji przepisu posłużył się pojęciem o charakterze niedookreślonym. Pojęcie "osobistego stosunku" jest niewątpliwie typowym takim zwrotem. Brak definicji tego pojęcia, pozostawia sądowi możliwość dokonania oceny czy w konkretnej sprawie stosunek ten zachodzi. Rozważając istnienie przesłanek wyłączenia sędziego na podstawie art. 19 p.p.s.a. nie można abstrahować od treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 roku o sygn. akt SK 53/04, w którym Trybunał orzekł, iż art. 19 p.p.s.a. w zakresie, w jakim ogranicza przesłankę wyłączenia sędziego jedynie do stosunku osobistego, pomijając inne okoliczności, które mogą mieć wpływ na ocenę bezstronności sędziego, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. W ocenie TK gwarancje bezstronności sędziego nie mogą być ograniczone jedynie do stworzenia możliwości wyłączenia sędziego ze względu na istnienie bezpośrednich relacji o charakterze osobistym, ale muszą być pojmowane szerzej – jako umożliwiające wyłączenie w przypadku okoliczności, które w sytuacji konkretnego sędziego mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do wydania orzeczenia opartego na w pełni zobiektywizowanych przesłankach. Zdaniem Trybunału, ograniczenie zakresu przesłanek względnych wyłączenia sędziego jedynie do sytuacji, w której istnieje stosunek osobisty łączący sędziego bezpośrednio lub pośrednio ze stroną postępowania, uzasadnia pogląd o sprzeczności art. 19 p.p.s.a. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Sąd rozpoznając wniosek skarżącego miał zatem na uwadze nie tylko kwestię istnienia stosunku osobistego, o którym mowa w art. 19 p.p.s.a., ale i innych okoliczności, które mogą wywoływać wątpliwości co do bezstronności sędziego; uznał jednakże, iż wniosek L. B. nie zasługuje na uwzględnienie. Wnioskodawca powołując się na wystąpienie "osobistego zatargu" nie wskazał okoliczności, które mogłyby uprawdopodobnić, iż między wskazanym sędzią a stroną zachodzi jakikolwiek stosunek osobisty, nie podniósł również istnienia innych okoliczności, które wywoływałyby uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego. Podkreślenia wymaga, iż podniesione przez stronę zarzuty dotyczące rzekomych nieprawidłowości w prowadzeniu sprawy, nie mogą stanowić okoliczności uzasadniających wystąpienie z wnioskiem o wyłączenie sędziego, a w konsekwencji przedmiotu oceny w postępowaniu wszczętym takim wnioskiem. Ponadto, zdaniem Sądu, użycie w treści pisma z dnia [...], stanowiącego uzasadnienie wniosku, wyrażeń zmierzających jedynie do dyskredytacji osoby sędziego, w tym również takich, które wykraczają poza słownik osób o ukształtowanej kulturze osobistej, świadczyć może jedynie o braku argumentów, które istotnie w świetle przepisów art. 18 i art. 19 p.p.s.a. uzasadniałyby wyłączenie sędziego. Niezależnie od powyższych względów, uznając wniosek skarżącego o wyłączenie sędziego za pozbawiony podstaw, Sąd miał na uwadze fakt, iż zgodnie z oświadczeniem sędziego, nie łączą go z wnioskodawcą żadne stosunki, o których mowa w art. 18 i art. 19 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 19 oraz art. 22 § 2 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.