II SO/Łd 6/25

Dnia 17 lipca 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Marcin Olejniczak po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2025 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku M. G. o wymierzenie Prezesowi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi za nieprzekazanie skargi dotyczącej wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego postanawia: wymierzyć Prezesowi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie grzywnę w kwocie 500 (pięćset) złotych. ał M. G. pismem z 19 maja 2025 r., w oparciu o art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej również jako: "p.p.s.a."), złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosek o wymierzenie Prezesowi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie grzywny za nieprzekazanie skargi dotyczącej wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego. W uzasadnieniu swojego pisma wnioskodawczyni wskazała, iż 1 lutego 2024r. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na niepełnoletniego wnuka C. G., który postanowieniem Sądu Rejonowego dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi z 10 kwietnia 2024 r., sygn. VIII Nsm 2097/22 został umieszczony w pieczy bieżącej u dziadków ojczystych, tj. u wnioskodawczyni i jej męża. Mimo wielokrotnych interwencji wnioskodawczyni nie otrzymała dotychczas informacji czy jej skarga z 10 października 2024 r. została przekazana Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi. Skarżąca uzupełniła wniosek pismem z 5 czerwca 2025 r., w którym wskazała, iż decyzją z 15 kwietnia 2024 r. ZUS odmówił przyznania świadczenia wychowawczego na nieletniego C. G.. Wnioskodawczyni podała, iż złożyła odwołanie od tej decyzji, które zostało rozpatrzone dopiero 17 września 2024r. ze skutkiem dla niej negatywnym. Wtedy wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Skarga ta wpłynęła do organu 9 października 2024 r. i do chwili złożenia wniosku nie została przekazana Sądowi. W piśmie z dnia 26 czerwca 2025 r. organ administracji, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego, wskazał, iż w dniu 26 czerwca 2025 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi została przesłana (wraz z aktami sprawy) odpowiedź na skargę M. G. dotyczącą decyzji Prezesa ZUS z 17 września 2024 r., znak: 010070/680/163147/2024, postępowanie: [...]. Jak wyjaśnił organ, skarga na decyzję została nieprawidłowo zarejestrowana na formularzu POG, o czym dopiero 24 czerwca 2025 r. pracownik ZUS powiadomił Departament w Centrali i dopiero wtedy skarga została prawidłowo zarejestrowana jako SW-SKA, przez co stała się widoczna na liście skarg do WSA do opracowania. Organ nadmienił, iż zespół radców prawnych organów składa się z 6 osób, zaś obsługują one skargi na terenie całego kraju. Jednocześnie organ przesłał do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożoną przez skarżącą skargę na decyzję z dnia 17 września 2024 r. wraz z odpowiedzią. Została ona zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Łd 473/25. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Wniosek okazał się zasadny. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 54 § 1 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. (art. 54 § 2 zd. 1 p.p.s.a.). W myśl art. 55 § 1 p.p.s.a. w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., a więc do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej (art. 64 § 3 p.p.s.a.). Przesłankami uprawniającymi sąd do wymierzenia grzywny organowi jest stosowny wniosek skarżącego oraz stwierdzenie niezastosowania się przez organ do obowiązków z art. 54 § 2 p.p.s.a., sąd zaś orzeka o grzywnie według swego uznania i wymierza ją w wysokości adekwatnej do stopnia niewypełnienia przez organ obowiązku przekazania skargi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie, z uwzględnieniem okresu, w jakim organ pozostawał w zwłoce oraz okoliczności faktycznych, które legły u podstaw uchybienia przez organ temu obowiązkowi. Oprócz funkcji dyscyplinującej oraz represyjnej, wymierzenie grzywny z art. 55 § 1 p.p.s.a. pełni również funkcję prewencyjną. Ukaranie organu służy więc także zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości, zarówno przez ukarany organ, jak i przez inne organy (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 listopada 2009 r., sygn. akt II GPS 3/09 - orzeczenia.nsa.gov.pl). Analiza akt sprawy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o sygn. II SA/Łd 473/25 wskazuje, iż skarga M. G. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z 17 września 2024 r. wpłynęła do organu 10 października 2024 r. Zatem wynikający z art. 54 § 2 p.p.s.a. termin na jej przekazanie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi upływał z dniem 9 listopada 2024 r. Tymczasem została ona przekazana do sądu dopiero w dniu 27 czerwca 2025 r. Niewątpliwie zatem organ nie wywiązał się z obowiązku przekazania skargi w ustawowym terminie. Organ wskazał jednakże, iż została ona omyłkowo błędnie zarejestrowana, zaś zespół do obsługi skarg z całej Polski składa się jedynie z 6 osób. Podkreślić należy, iż dla wymierzenia grzywny za nieprzekazanie w terminie skargi do sądu administracyjnego nie ma żadnego znaczenia to, z jakiego powodu skarga nie została przez organ przekazana do sądu w terminie. Obowiązkiem organów jest bowiem znajomość obowiązujących przepisów prawa, a także taka organizacja pracy, w tym również jej zaplecza technicznego, która zapewni terminowe wypełnianie nałożonych prawem obowiązków. Grzywna wymierzana na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. znajduje swoją podstawę faktyczną w samym fakcie nieprzekazania w terminie skargi do sądu administracyjnego przez podmiot, do którego wpłynęła i przeciwko któremu jest skierowana (por. postanowienie NSA z 27 stycznia 2022 r., sygn. III OZ 21/22, publ. CBOSA). Ponadto nieprzekazanie skargi sądowi administracyjnemu w terminie naruszyło konstytucyjne prawo skarżącej do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki. Natomiast celem grzywny, o której mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a, nie jest wyłącznie zapewnienie przekazania skargi do sądu oraz wymierzenie organowi kary za niewypełnienie nałożonych prawem obowiązków. Jak wskazano powyżej, ma ona również funkcję prewencyjną, mającą na celu zapobiec naruszeniom prawa w przyszłości. W tych okolicznościach zaistniały przesłanki zastosowania grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. Wymierzając organowi grzywnę za niedopełnienie obowiązku przekazania skargi wraz z aktami sprawy, sąd wziął pod uwagę, iż ustawodawca pozostawił swobodę w decyzji co do wymiaru jej wysokości, tj. określił jedynie górną granicę jej wysokości. Sąd zważył specyfikę i charakter okoliczności rozpatrywanej sprawy, oraz to, że zakres i forma działania sądu administracyjnego nie powinna wykraczać poza to, co jest konieczne do osiągnięcia celu, jakim jest sądowa kontrola wykonywania zadań przez organy administracji publicznej. W ocenie sądu grzywna w wysokości 500 zł jest adekwatna do stopnia naruszenia obowiązku ciążącego na organie administracji, a zarazem czyni zadość funkcji dyscyplinującej, represyjnej i prewencyjnej. Zważywszy na wskazywaną przez organ omyłkę przy rejestracji skargi, która legła u podstaw nieprzekazania skargi oraz jej incydentalny charakter, grzywna w powyższej wysokości jest w wystarczającym stopniu dotkliwa, czym spełnia funkcje represyjną, a jednocześnie w pełni realizuje zadania dyscyplinujące i prewencyjne. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności sąd na podstawie art. 55 § 1 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. i art. 64 § 3 p.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu. P.K.