III SA/Łd 1/15

WyrokWSA w Łodzi2015-05-08

Skład orzekający: Małgorzata Łuczyńska, Teresa Rutkowska, Monika Krzyżaniak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji ma obowiązek udzielania pouczeń stronom postępowania dotyczącego nienależnie pobranych środków na zalesianie gruntów, nawet jeśli strona nie formułuje precyzyjnego żądania, a uchybienie terminu do złożenia wniosku przez nowego właściciela gruntu może skutkować obowiązkiem zwrotu środków przez poprzedniego właściciela?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji miały obowiązek wyjaśnienia, czy córka skarżącego otrzymała od pracownika Agencji niezbędne pouczenia dotyczące formalności związanych z przejęciem zobowiązań po przeniesieniu własności zalesionej działki. Uchybienie terminu do złożenia wniosku przez nowego właściciela nie może automatycznie skutkować uznaniem środków pobranych przez poprzedniego właściciela za nienależne, jeśli organ nie dopełnił obowiązku informacyjnego. W związku z tym, decyzje organów zostały uchylone jako przedwczesne.
Stan faktyczny
Skarżący S.G. otrzymał płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych. Po przeniesieniu własności zalesionej działki na córkę, J.G., organ ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności, argumentując, że córka nie złożyła wniosku o pomoc w wymaganym terminie. Skarżący twierdził, że poinformował organ o przeniesieniu własności, a jego córka była w Agencji i otrzymała kopię aktu notarialnego, nie będąc poinformowaną o dalszych formalnościach. Organy odwoławcze utrzymały w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.) Protokolant Asystent sędziego Tomasz Porczyński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2015 r. sprawy ze skargi S.G. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranej z tytułu zalesiania gruntów rolnych oraz zalesianiu innych gruntów niż rolne 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Decyzją z dnia [...], nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Modernizacji i Restrukturyzacji Rolnictwa w P. z dnia [...], nr [...] wydaną w przedmiocie ustalenia S.G. kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych oraz zalesiania gruntów innych niż rolne w ramach PROW 2007-2013, w łącznej wysokości 18 119,40 zł. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny: S.G. złożył w dniu 25 lipca 2011 r. wniosek o przyznanie płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych oraz zalesiania gruntów innych niż rolne na rok 2011. Decyzją z dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. przyznał stronie płatność z tytułu zalesiania gruntów rolnych oraz zalesiania gruntów innych niż rolne na rok 2011 w łącznej kwocie 13 338,60 zł, w tym: 1/ wsparcie na zalesianie w wysokości 8 557,80 zł płatne jednorazowo po wykonaniu zalesienia; 2/ premię pielęgnacyjną w wysokości 1 936,80 zł płatną corocznie przez okres 5 lat, począwszy od dnia wykonania zalesienia; 3/ premię zalesieniową w wysokości 2 844 zł płatną corocznie przez okres 15 lat, począwszy od dnia wykonania zalesienia. Przyznane środki zostały wypłacone 3 sierpnia 2012 r., na rachunek bankowy producenta rolnego. Następnie w dniu 7 maja 2013 r. S.G. złożył wniosek o wypłatę płatności na zalesianie gruntów rolnych. Decyzją z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. przyznał stronie pomoc na zalesianie w łącznej wysokości 4 780,80 zł, w tym: 1/ premię pielęgnacyjną w wysokości 1 936,80 zł; 2/ premię zalesieniową w wysokości 2 844 zł. Środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy producenta rolnego w dniu 23 kwietnia 2014 r. W dniu 8 maja 2014 r. do Biura Powiatowego ARiMR w P. wpłynął odpis aktu notarialnego z dnia 1 lipca 2013 r., Rep. A nr [...], z którego wynika min., że własność działki nr ew. 514, objętej programem na zalesianie, została przeniesiona przez S.G. na rzecz córki – J.G. Zawiadomieniem z dnia 1 lipca 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. poinformował stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nadmiernie lub nienależnie pobranych środków finansowych na zalesianie gruntów rolnych. Następnie, decyzją z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P., wskazując na treść § 18 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009 r., ustalił S.G. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych oraz zalesiania gruntów innych niż rolne, w łącznej wysokości 18 119,40 zł. Uzasadniając organ I instancji wskazał, że J.G. – producent, któremu S.G. przekazał zalesioną działkę nr ew. 514, nie złożyła wniosku o pomoc na zalesienie gruntów rolnych, w przewidzianym prawem terminie 35 dni. Tym samym nie zostało dotrzymane zobowiązanie podjęte przez S.G. do prowadzenia uprawy leśnej, na powierzchni 1,8 ha, przez okres 15 lat od uzyskania pierwszej płatności. Stwierdzone zaniechanie stanowi podstawę żądania zwrotu udzielonych płatności. W odwołaniu od powyższej decyzji S.G. wskazał, że przekazanie działki nastąpiło po wykonaniu jej zalesienia. O fakcie przeniesienia własności nieruchomości poinformował organ administracji składając odpis aktu notarialnego w Biurze Powiatowym ARiMR w P. Przyznał nadto, że nie poinformował córki, iż ona również powinna poinformować organ o powyższym fakcie. Nie wiedział o tej konieczności, bowiem nikt mu dokładnie tego nie wyjaśnił. Córka złożyła wniosek o przyznanie pomocy na zalesienie w dniu 23 lipca 2014 r. W ocenie skarżącego fakt, iż córka przejęła jego zobowiązania z tytułu uzyskanego dofinansowania, świadczy o tym, że nie doszło do jakiegokolwiek uszczerbku dla celu udzielonej dotacji, ani też dla innych osób. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Decyzją z dnia [...] r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Powołując przepisy rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 48, poz. 390 ze zm.) wskazał, że pomoc na zalesianie gruntów rolnych jest przyznawana rolnikowi, który zobowiązał się do prowadzenia założonej uprawy leśnej przez okres 15 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności na zalesianie (§ 4 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia). Zgodnie z § 15 ust. 1 pkt 1 powołanego rozporządzenia, jeżeli w okresie od dnia złożenia wniosku o pomoc do dnia wydania decyzji w sprawie przyznania pomocy na zalesianie nastąpi przeniesienie własności lub współwłasności wszystkich gruntów objętych tym wnioskiem albo ich części na rzecz innego rolnika w wyniku umowy sprzedaży lub innej umowy, pomoc przysługuje temu rolnikowi, jeżeli w terminie 35 dni od dnia przeniesienia własności lub współwłasności tych gruntów złoży on wniosek o pomoc do kierownika biura powiatowego Agencji, do którego został złożony wniosek o pomoc, o którym mowa w § 9 ust. 4. Natomiast w myśl § 15 ust 4 tego rozporządzenia przepisy ust. 1 stosuje się odpowiednio w przypadku, gdy przeniesienie własności lub współwłasności gruntów objętych wnioskiem o pomoc nastąpiło po dniu doręczenia decyzji w sprawie przyznania pomocy na zalesianie. Organ zaznaczył, iż w przedmiotowej sprawie S.G. na mocy decyzji z dnia 21 czerwca 2012 r. i z dnia 3 kwietnia 2014 r. otrzymał w ramach pomocy na zalesianie gruntów rolnych łączną kwotę 18 119,40 zł. Kwota ta została wypłacona producentowi rolnemu. Następnie organ wskazał, że dnia 1 lipca 2013 r. rolnik przeniósł posiadanie wszystkich działek rolnych na córkę J.G., w tym również zalesioną działkę ewidencyjną nr 514 i zaprzestał realizacji zobowiązania do prowadzenia założonej uprawy leśnej. Dnia 23 lipca 2014 r. J.G. złożyła wniosek o przyznanie pomocy na zalesianie (PROW 2007-2013) w przypadku przeniesienia własności/współwłasności wszystkich gruntów lub ich części objętych wnioskiem o przyznanie pomocy na zalesianie wraz z załącznikami. Wniosek ten został złożony z uchybieniem 35 dniowego, terminu, określonego w § 15 ust. 1 pkt 1 powołanego rozporządzenia, który rozpoczął swój bieg od dnia przeniesienia własności działki, tj. od dnia 1 lipca 2013 r. i upłynął w dniu 6 sierpnia 2013 r. Wskazany termin jest terminem prawa materialnego, nie podlega przywróceniu, a jego uchybienie skutkuje wygaśnięciem roszczeń uprawnionego. Organ wskazał, że postanowieniem Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. z dnia 22 września 2014 r. odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie wniosku J.G. z dnia 23 lipca 2014 r. Tym samym spełniona została przesłanka określona w § 18 ust. 2 pkt 3 powołanego rozporządzenia, zgodnie z którym rolnik zwraca pomoc na zalesianie w pełnej wysokości za cały okres jej pobierania, jeżeli przeniósł własność lub współwłasność wszystkich gruntów objętych wnioskiem o pomoc albo ich cześć na rzecz innego rolnika w wyniku umowy sprzedaży lub innej umowy, a rolnik, który przejął własność lub współwłasność gruntów objętych wnioskiem o pomoc, nie spełnił warunków, o których mowa w § 15 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia. W związku z powyższym, w ocenie organu odwoławczego, udzieloną skarżącemu pomoc finansową, w myśl przepisów ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, uznać należało za nienależnie pobrane płatności, które podlegają zwrotowi wraz odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, naliczanymi po upływie 60 dni od powiadomienia producenta o konieczności zwrotu udzielonych płatności. Zasady i tryb dochodzenia nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności regulują przepisy ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz przepisy prawa wspólnotowego. W sprawie nie wystąpiły nadto, zdaniem organu, określone w art. 5 ust. 3 Rozporządzenia Komisji(WE) nr 65/2011 przesłanki skutkujące brakiem obowiązku zwrotu przez skarżącego nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych. Nie nastąpiło również przedawnienie roszczenia o zwrot nienależnie pobranej płatności, o którym mowa w art. 3 ust. 1 i ust. 3 Rozporządzenia Rady (WE, EUROATOM) nr 2988/95. W sprawie nie wystąpiły także przesłanki odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności ze względu na nieprzekroczenie kwoty 100 euro, na podstawie art. art. 28a o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich i Rozporządzenia (UE) nr 1306/2013. Wypłacona bowiem skarżącemu kwota płatności przekraczała kwotę 100 euro. Odnosząc się do zarzutów odwołania, co do niewiedzy skarżącego o obowiązku złożenia przez J.G. wniosku o przyznanie pomocy na zalesianie w zakreślonym prawem terminie, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. wskazał, że S.G. składając wniosek o przyznanie płatności na zalesiania gruntów złożył oświadczył, iż znane mu są zasady przyznawania wnioskowanych płatności oraz zobowiązał się do prowadzenia uprawy leśnej na gruntach objętych wnioskiem, przez okres 15 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności. Tym samy podniesiona przez stronę argumentacja w tym zakresie pozostaje bez wpływu na wynik niniejszej sprawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi S.G. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Podkreślił, że kilka dni po przeniesieniu na J.G. własności gruntów, w tym zalesionej działki nr ew., 514, córka wraz z żoną skarżącego złożyły w Biurze Powiatowym ARiMR w P. odpis aktu notarialnego z dnia 1 lipca 2013 r. Pracownica organu skopiowała powyższy akt notarialny i pozostawiła w aktach sprawy. W związku z powyższym córka była przekonana, że sprawa jest w całości załatwiona. Ponadto skarżący nie zgodził się z interpretacją przepisów dokonaną przez organ. W ocenie skarżącego, najistotniejszą kwestią jest spełnienie celu na jaki udzielona została pomoc finansowa, tj. zalesienie gruntów. Cel ten został w całości zachowany. Przedmiotowa działka została zalesiona, a córka skarżącego złożyła oświadczenie o przejęciu wszystkich jego zobowiązań związanych z dofinansowaniem zalesienia. Termin złożenia oświadczenia w ocenie skarżącego nie jest sprawą najważniejszą. W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 20 marca 2015 r. sygn. akt III SA/Łd 1/15 referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego aktu organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. z punktu widzenia jego zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a, wynika zaś, że zaskarżony akt (decyzja, postanowienie) ulega uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem niniejszej skargi jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Modernizacji i Restrukturyzacji Rolnictwa w P. z dnia [...] r. wydaną w przedmiocie ustalenia S.G. kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych oraz zalesiania gruntów innych niż rolne w ramach PROW 2007-2013, w łącznej wysokości 18 119,40 zł. Zasady i tryb przyznawania płatności na zalesianie gruntów rolnych reguluje ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 173) oraz wydane na jej podstawie rozporządzenia z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1565) – zwanym dalej rozporządzeniem zalesieniowym. W niniejszej sprawie podstawę materialnoprawną wydanej decyzji stanowiły przepisy powołanego wyżej rozporządzenia z dnia 19 marca 2009 r., w brzmieniu obowiązującym na dzień 1 lipca 2013 r. (Dz. U. z 2009 r. Nr 48 poz. 390 ze zm.). W myśl § 18 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia zalesieniowego rolnik zwraca pomoc na zalesianie w pełnej wysokości za cały okres jej pobierania, w przypadku przeniesienia przez producenta rolnego własności lub współwłasności wszystkich gruntów objętych wnioskiem o pomoc albo ich części na rzecz innego rolnika w wyniku umowy sprzedaży lub innej umowy, a rolnik, który przejął własność lub współwłasność gruntów objętych wnioskiem o pomoc, nie spełnił warunków, o których mowa w § 15 ust. 1 i 3. Według § 15 ust. 1 rozporządzenia zalesieniowego w przypadku gdy w okresie od dnia złożenia wniosku o pomoc do dnia wydania decyzji w sprawie przyznania pomocy na zalesianie nastąpi przeniesienie własności lub współwłasności wszystkich gruntów objętych tym wnioskiem albo ich części na rzecz innego rolnika w wyniku umowy sprzedaży lub innej umowy, pomoc przysługuje temu rolnikowi, jeżeli: 1) w terminie 35 dni od dnia przeniesienia własności lub współwłasności tych gruntów, złoży on wniosek o pomoc do kierownika biura powiatowego Agencji, do którego został złożony wniosek o pomoc, o którym mowa w § 9 ust. 4 ; 2) zobowiąże się do: a/ kontynuowania realizacji zobowiązań, o których mowa w § 4 ust. 1 pkt 2 i 3 albo 5 ust. 1 pkt 2 b) zapłaty na rzecz Agencji równowartości kwoty płatności na zalesianie, uzyskanych przez poprzedniego właściciela lub współwłaściciela tych gruntów, jaką poprzedni właściciel lub współwłaściciel byłby obowiązany zwrócić, jeżeli wystąpiłyby okoliczności powodujące konieczność zwrotu płatności na zalesianie - w przypadku wystąpienia takich okoliczności. 3) uzyskuje on co najmniej 25% dochodów z rolnictwa - w przypadku premii zalesieniowej. W świetle § 15 ust. 3 do wniosku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, dołącza się: 1) umowę sprzedaży lub inną umowę, w wyniku której została przeniesiona własność lub współwłasność gruntów objętych wnioskiem o pomoc, lub kopię takiej umowy poświadczoną za zgodność z oryginałem przez notariusza lub potwierdzoną za zgodność z oryginałem przez upoważnionego pracownika Agencji; 2) dokumenty określone w § 9 ust. 5 pkt 3-5. 3) oświadczenie rolnika, złożone na formularzu udostępnionym przez Agencję, obejmujące zobowiązanie wymienione w ust. 1 pkt 2 lit. b. Przepisy ust. 1 i 3 stosuje się odpowiednio w przypadku, gdy przeniesienie własności lub współwłasności gruntów objętych wnioskiem o pomoc nastąpiło po dniu wydania decyzji w sprawie przyznania pomocy na zalesianie (§ 15 ust. 4 rozporządzenia zalesieniowego). W niniejszej sprawie organy administracji publicznej uzasadniając wydane rozstrzygnięcie wskazały, iż skarżący przenosząc na rzecz córki J.G. własność posiadanych gruntów rolnych, w tym zalesionej działki o nr ew. 514, zaprzestał realizacji zobowiązania do prowadzenia założonej uprawy leśnej przez okres 15 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności na zalesianie, wypłaconej na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia [...] r., nr [...]. Jak wynika bowiem z treści złożonego do akt sprawy w dniu 8 maja 2014 r. aktu notarialnego Rep. A nr [...] przeniesienie własności działki rolnej nr ew. 514 nastąpiło w dniu 1 lipca 2013 r. Wniosek, o którym mowa w § 15 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia zalesieniowego J.G. złożyła natomiast dopiero w dniu 23 lipca 2014 r., tj. z uchybieniem 35 dniowego terminu, określonego w powołanym przepisie. Powyższą okoliczność potwierdza, zdaniem organów, postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 22 września 2014 r., nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wniosku J.G. o przyznanie pomocy na zalesienie w przypadku przeniesienia własności gruntów rolnych objętych wnioskiem. Tym samym, w ocenie organów, wystąpiły przesłanki określone w § 18 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia zalesieniowego, do żądania zwrotu udzielonej skarżącemu pomocy na zalesianie w pełnej wysokości, jako kwoty nienależnie pobranej. Zdaniem Sądu powyższe stanowisko organów administracji publicznej uznać należało za przedwczesne. Zgodnie z treścią art. 21 ust. 1 - 3 powołanej wcześniej ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Z powołanych powyżej regulacji prawnych wynika, że postępowanie przed organami ARiMR w celu ułatwienia realizacji nałożonych jej zadań, zostało w dość istotny sposób zmodyfikowane, uzyskując szczególny charakter w stosunku do postępowania administracyjnego uregulowanego w k.p.a. Do najistotniejszych zmian należy zaliczyć odejście od fundamentalnej zasady prawdy obiektywnej określonej w art. 7 k.p.a., tj. organy ARiMR zostały zobowiązane jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego w miejsce dotychczasowego obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Zatem obowiązek organu został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego wskazanego przez stronę. Przy czym chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i ewentualnie innych uczestników postępowania. Organy administracji publicznej nie mają natomiast obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Wyłączenie przepisem art. 21 ust. 2 ustawy obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego nie zwalnia jednakże organów z obowiązku podejmowania wszelkich kroków niezbędnych w okolicznościach danej sprawy do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Ustawodawca nakazuje organom stanie na straży praworządności i udzielanie stronom na ich żądanie niezbędnych informacji. Zwrot "na żądanie" nie oznacza, że żądanie to musi być zawsze rzeczowo uzasadnione i sprecyzowane, obowiązek praworządności oznacza w tym wypadku konieczność jednoznacznego ustalenia woli wnioskodawcy, dążenie do wyjaśnienia intencji składającego wniosek. W przedmiotowej sprawie S.G. nie zgadzając się z wydanym rozstrzygnięciem, we wniesionej do sądu skardze, jak również w ustnym stanowisku zaprezentowanym na rozprawie w dniu 8 maja 2015 r. podniósł, iż kilkanaście dni po zawarciu aktu notarialnego z dnia 1 lipca 2013 r. J.G. była z matką w Agencji ARiMR w P. i okazała umowę darowizny gospodarstwa rolnego dokonaną na jej rzecz przez ojca. Według relacji skarżącego, pracownica Agencji wykonała kserokopię aktu notarialnego i nie poinformowała córki, że trzeba w tej sprawie zrobić coś jeszcze. Z treści skargi wynika, iż skarżący był przekonany, że terminowo dopełniono wszelkich formalności związanych z przejęciem jego zobowiązań przez córkę. Sąd stwierdził ponadto, że powyższa okoliczność była znana organowi odwoławczemu przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Do akt niniejszej sprawy załączone jest bowiem postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. z dnia [...] r., nr [...] o dołączeniu akt sprawy dotyczącej wniosku J.G. z dnia 23 lipca 2014 r. o przyznanie pomocy na zalesianie, w tym min. skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia [...] r., w której w/w wskazywała na fakt przedstawienia kserokopii aktu notarialnego z dnia 1 lipca 2013 r., w siedzibie Agencji w P., kilka dni po jego sporządzeniu. Zdaniem Sądu, powyższa okoliczność wymaga poczynienia dodatkowych ustaleń i ich oceny w ramach wszczętego postępowania o ustaleniu nadmiernie lub nienależnie pobranych środków finansowych na zalesianie gruntów, przyznanych S.G. Z cytowanych bowiem wyżej przepisów ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich wynika, że organ ma obowiązek udzielać stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Koniecznym jest zatem ustalenie, czy córka skarżącego faktycznie była w Agencji w P. z aktem notarialnym po kilkunastu dniach od zawarcia umowy darowizny oraz czy pracownik Agencji udzielił jej koniecznych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na wynik niniejszej sprawy. Dopiero wyjaśnienie powyższych wątpliwości pozwoli na ocenę zachowania terminu do złożenia wniosku przez córkę skarżącego, o którym mowa w § 15 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia zalesieniowego, a tym samym wystąpienie przesłanek pozwalających na uznanie wypłaconych skarżącemu kwot pomocy na zalesienia, jako nienależnych. Z uwagi na powyższe w ocenie Sądu przedwczesną była na obecnym etapie ocena prawidłowości wyliczenia wysokości kwoty wypłaconych skarżącemu płatności, uznanych za płatności nienależne. Trzeba nadto wskazać, że prawomocnym wyrokiem z dnia 29 stycznia 2015 r., sygn. akt III SA/Łd 996/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 22 września 2014 r. oraz poprzedzające je postanowienie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia 1 sierpnia 2014 r., wydane w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku J.G. o przyznanie pomocy na zalesianie w przypadku przeniesienia własności gruntów rolnych objętych wnioskiem. Z uzasadnienia powołanego wyroku wynika, iż jedną z przyczyn uwzględnienia skargi było niewyjaśnienie przez organ administracji kwestii związanych ze stanowiskiem skarżącej, co do przedstawienia kserokopii aktu notarialnego z dnia 1 lipca 2013 r., w siedzibie Agencji w P., kilka dni po jego sporządzeniu. Skoro zatem, na chwilę obecną, nie jest wyjaśniona kwestia, czy J.G., która przejęła od skarżącego własność działki ew. nr 514 objętej wnioskiem o pomoc, spełniła warunki, o których mowa w § 15 ust. 1 i 3 rozporządzenia zalesieniowego, to brak jest podstaw do ustalenia S.G. kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych oraz zalesiania gruntów innych niż rolne z powołaniem się na § 18 ust. 2 pkt 3 tego rozporządzenia. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia [...] r. W przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a. D.Cz.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło