III SA/Łd 1006/18
WyrokWSA w Łodzi2019-02-05
Skład orzekający: Małgorzata Łuczyńska, Monika Krzyżaniak, Małgorzata Kowalska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny może uchylić dokonane czynności egzekucyjne (zajęcie wierzytelności) w sytuacji, gdy postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone tylko w części, a nie w całości?Ratio decidendi
Organ egzekucyjny może uchylić dokonane czynności egzekucyjne na podstawie art. 58 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.) tylko wtedy, gdy postępowanie egzekucyjne jest zawieszone w całości. Skoro w rozpoznawanej sprawie postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone jedynie w części dotyczącej składek opłacanych za pracowników, a w pozostałym zakresie nadal się toczyło, brak było podstaw do uchylenia czynności egzekucyjnej zajęcia wierzytelności, ponieważ nie została spełniona kluczowa przesłanka warunkująca możliwość zastosowania art. 58 § 2 u.p.e.a.Stan faktyczny
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora I Oddziału ZUS w Ł. odmawiające uchylenia czynności egzekucyjnych. Postępowanie egzekucyjne było prowadzone wobec E.W. na podstawie tytułów wykonawczych dotyczących składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i FGŚP. Po zawarciu umowy ratalnej dotyczącej składek opłacanych za pracowników, postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone tylko w tej części. E.W. wniosła o uchylenie czynności egzekucyjnych (zajęcia wierzytelności), argumentując, że zawieszenie postępowania i ugoda ratalna uniemożliwiają jej spłatę zobowiązań z jedynego źródła dochodu. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że brak całkowitego zawieszenia postępowania egzekucyjnego uniemożliwia uchylenie czynności egzekucyjnych.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 5 lutego 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Asesor WSA Małgorzata Kowalska Protokolant Sekretarz sądowy Blanka Kuźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2019 roku sprawy ze skargi E. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia czynności egzekucyjnych oddala skargę.
Postanowieniem z dnia [...], nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. po rozpatrzeniu zażalenia E.W. na postanowienie Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia czynności egzekucyjnych, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz w zw. z art. 17 § 1, art. 18 oraz art. 58 § 2 i § 3 w zw. z art. 56 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm.), dalej u.p.e.a., utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji w mocy.
W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne.
Na podstawie wystawionych w dniu 14 grudnia 2011 r. tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...], [...], [...] i [...] Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. prowadzi wobec E.W. postępowanie egzekucyjne obejmujące należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.
Zawiadomieniami z dnia 20 marca 2014 r. na podstawie tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...] dokonano zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u innego dłużnika zajętej wierzytelności niż pracodawca, organ rentowy lub bank, tj. Ax. S.A. z siedzibą we W. Zawiadomienia dłużnikowi zajętej wierzytelności zostały doręczone w dniu 26 marca 2014 r. natomiast zobowiązanej w dniu 25 marca 2014 r.
W dniu 23 maja 2018 r. na podstawie umowy Nr [...] została udzielona E.W. ulga w postaci spłaty należności z tytułu składek, w układzie ratalnym w części dotyczącej składek opłacanych za pracowników.
Postanowieniem z dnia 14 czerwca 2018 r. Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. zawiesił postępowanie egzekucyjne, w części dotyczącej składek opłacanych za pracowników, prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o numerach:
[...] w zakresie 0,39 zł oraz odsetek od tej kwoty,
[...] w zakresie 1,13 zł oraz odsetek od tej kwoty,
[...] w zakresie 1,13 zł oraz odsetek od tej kwoty,
[...] w zakresie 1,13 zł oraz odsetek od tej kwoty,
[...] w zakresie 1,13 zł oraz odsetek od tej kwoty,
[...] w zakresie 1,13 zł oraz odsetek od tej kwoty,
[...] w zakresie 1,13 zł oraz odsetek od tej kwoty,
[...] w zakresie 1,13 zł oraz odsetek od tej kwoty,
[...] w zakresie 1,13 zł oraz odsetek od tej kwoty,
[...] w zakresie 1,13 zł oraz odsetek od tej kwoty,
[...] w zakresie 1,13 zł oraz odsetek od tej kwoty,
[...] w zakresie 1,28 zł oraz odsetek od tej kwoty,
[...] w zakresie 1,28 zł oraz odsetek od tej kwoty,
[...] w zakresie 1,28 zł oraz odsetek od tej kwoty,
[...] w zakresie 46,03 zł oraz odsetek od tej kwoty,
[...] w zakresie 87,52 zł oraz odsetek od tej kwoty,
[...] w zakresie 99,09 zł oraz odsetek od tej kwoty,
[...] w zakresie 99,09 zł oraz odsetek od tej kwoty,
[...] w zakresie 99,09 zł oraz odsetek od tej kwoty,
[...] w zakresie 294,82 zł oraz odsetek od tej kwoty,
[...] w zakresie 337,00 zł oraz odsetek od tej kwoty,
[...] w zakresie 337,00 zł oraz odsetek od tej kwoty,
[...] w zakresie 337,00 zł oraz odsetek od tej kwoty,
[...] w zakresie 337,00 zł oraz odsetek od tej kwoty,
[...] w zakresie 337,00 zł oraz odsetek od tej kwoty,
[...] w zakresie 337,00 zł oraz odsetek od tej kwoty,
[...] w zakresie 335,51 zł oraz odsetek od tej kwoty,
[...] w zakresie 335,51 zł oraz odsetek od tej kwoty,
[...] w zakresie 335,51 zł oraz odsetek od tej kwoty,
[...] w zakresie 379,89 zł oraz odsetek od tej kwoty,
[...] w zakresie 379,89 zł oraz odsetek od tej kwoty,
[...] w zakresie 344,69 zł oraz odsetek od tej kwoty,
[...] w zakresie 360,42 zł oraz odsetek od tej kwoty,
[...] w zakresie 1,21 zł oraz odsetek od tej kwoty,
[...] w zakresie 94,44 zł oraz odsetek od tej kwoty,
do dnia wpłaty ostatniej raty, tj. do dnia 22 maja 2023 r.
W dniu 22 maja 2018 r. E.W. złożyła do Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. wniosek o uchylenie czynności egzekucyjnych w związku z zawarciem w dniu 23 maja 2018 r. układu ratalnego.
Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. na podstawie art. 58 § 2 u.p.e.a. odmówił uchylenia czynności egzekucyjnych dokonanych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec zobowiązanej.
Na powyższe postanowienie E.W. złożyła zażalenie, w którym podniosła, że zawarła z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych dwie ugody, w części dotyczącej zaległości w składkach opłacanych za pracowników oraz kosztów egzekucyjnych. W pozostałym zakresie toczy się postępowanie, lecz ZUS nadal zajmuje jej całe wynagrodzenie, jakie uzyskuje z tytułu zatrudnienia w Ax. S.A.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymując zaskarżone postanowienie w mocy podkreślił, że przedmiotem niniejszego postępowania jest uchylenie dokonanych w postępowaniu egzekucyjnym czynności w trybie art. 58 § 2 u.p.e.a.
Zgodnie z art. 58 § 1 u.p.e.a., w przypadku zawieszenia postępowania egzekucyjnego pozostają w mocy dokonane czynności egzekucyjne, z tym że w okresie zawieszenia z przyczyn określonych w art. 56 § 1 pkt 1 i 4 mogą być dokonywane, za zgodą organu egzekucyjnego, wypłaty z rachunków bankowych zobowiązanego po przedstawieniu przez niego dokumentów świadczących o konieczności poniesienia danych wydatków. Stosownie do treści art. 58 § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny może uchylić dokonane czynności egzekucyjne, jeżeli to jest uzasadnione ważnym interesem zobowiązanego, interes wierzyciela nie stoi temu na przeszkodzie, a osoby trzecie na skutek tych czynności nie nabyły praw. Uchylenie dokonanych czynności nie powoduje umorzenia należnych za nie kosztów egzekucyjnych. Z kolei w myśl art. 58 § 3 u.p.e.a., na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie uchylenia czynności egzekucyjnych przysługuje zażalenie zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym.
Dyrektor IAS podkreślił, że istotą postępowania prowadzonego na podstawie cyt. art. 58 § 2 u.p.e.a. jest ustalenie, czy w przypadku zawieszenia postępowania egzekucyjnego, możliwe jest na podstawie przesłanek zawartych w tym przepisie, podjęcie, mającego uznaniowy charakter, rozstrzygnięcia o uchyleniu dokonanych czynności egzekucyjnych.
Organ odwoławczy podniósł, że uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych uzależnione jest od łącznego wystąpienia czterech przesłanek. Po pierwsze, musi ono nastąpić w czasie, gdy postępowanie egzekucyjne jest zawieszone, co wynika z treści 58 § 1 u.p.e.a., jak i z relacji pomiędzy poszczególnymi paragrafami art. 58 u.p.e.a. Po drugie, musi być ono uzasadnione ważnym interesem zobowiązanego. O istnieniu tej przesłanki nie decyduje subiektywne przekonanie zobowiązanego; oceny tej przesłanki należy dokonywać według kryteriów zobiektywizowanych. Po trzecie, uchyleniu czynności egzekucyjnych nie stoi na przeszkodzie interes wierzyciela. Oceny tej okoliczności dokonuje organ egzekucyjny. Interesu wierzyciela nie można utożsamiać ze zgodą wierzyciela, ponieważ w odniesieniu do uchylenia czynności egzekucyjnych wymóg taki nie został sformułowany w przepisach. Natomiast czwarta przesłanka sprowadza się do wykluczenia nabycia przez osoby trzecie praw na skutek czynności egzekucyjnych, które mają być uchylone (por. P. M. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2015 r., wyd. VII, komentarz do art. 58).
Analiza powyższych przepisów prowadzi do jednoznacznego wniosku, iż aby organ egzekucyjny mógł przystąpić do merytorycznej oceny argumentów zobowiązanej przemawiających za uchyleniem czynności egzekucyjnej, uprzednio musi dojść do zawieszenia postępowania egzekucyjnego z przyczyn, o których mowa w art. 56 § 1 u.p.e.a. Zawieszenie postępowania egzekucyjnego polega na przerwaniu na pewien czas biegu tego postępowania, w związku z wystąpieniem określonych przeszkód w jego prowadzeniu. Przyczyny zawieszenia postępowania egzekucyjnego zostały natomiast enumeratywnie wymienione w art. 56 § 1 u.p.e.a.
Dyrektor IAS wyjaśnił, że w rozpatrywanej sprawie Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. postanowieniem z dnia 14 czerwca 2018 r. co prawda zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec zobowiązanej na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...], [...], [...], ale tylko w części dotyczącej składek opłacanych za pracowników. Natomiast, jak wskazała sama zobowiązana w zażaleniu, w pozostałym zakresie toczy się postępowanie egzekucyjne.
Zdaniem Dyrektora IAS, skoro postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec E.W. w pozostałej części nie zostało zawieszone, brak jest podstaw do uchylenia czynności egzekucyjnych w trybie art. 58 u.p.e.a., ze względu na niespełnienie ustawowych przesłanek wymienionych w cyt. przepisie.
Dyrektor IAS zaznaczył, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. może budzić pewne wątpliwości z uwagi na jego lakoniczność, niemniej jednak stwierdzone w toku postępowania zażaleniowego uchybienie zostało konwalidowane przez organ odwoławczy i nie ma wpływu na prawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżąca wskazała, że organ egzekucyjny błędnie przyjął, że w sprawie brak jest podstaw do uchylenia czynności egzekucyjnych w trybie art. 58 u.p.e.a., w sytuacji gdy została zawarta z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych ugoda dotycząca spłaty zaległych składek, postępowanie zostało zawieszone, a skarżąca jednocześnie wyraziła gotowość spłaty zaległości, której jednak z powodu zajęcia jedynego źródła dochodu nie jest w stanie dokonywać. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
W uzasadnieniu podniosła, że brak uchylenia czynności zajęcia wierzytelności należnej od Ax. S.A. i pobieranie kwot z tego tytułu w postępowaniu egzekucyjnym na należności, które podlegają abolicji, pomimo zawieszenia postępowania powoduje, że nie może czynić zadość postanowieniom umowy ratalnej. Skarżąca podała, że zajęta wierzytelność jest jej jedynym źródłem dochodu i w związku z tym postanowienia umowne może wykonać jedynie na podstawie wskazanego jednego źródła. Podniosła, że jest matką samotnie wychowującą małoletniego syna, znajduje się w trudnej sytuacji majątkowej i rodzinnej i nie ma możliwości podjęcia dodatkowego zatrudnienia i w konsekwencji dokonywać spłat należności objętych umową z ZUS. Uchylenie czynności zajęcia wskazanej powyżej wierzytelności pozwoliłoby skarżącej z całą pewnością dokonywać spłat rat dotyczących składek pracowniczych, a następnie mogłaby skorzystać z umorzenia pozostałych wobec niej należności. Wskazała, że zaskarżone rozstrzygnięcie spowoduje, że nigdy nie uda się jej spłacić żadnej z należności wobec Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych i pozostanie bez jedynego źródła utrzymania, ponieważ z tytułu umowy zlecenia egzekucji podlega całość dochodu, a współpraca z Ax. S.A. wyklucza nawiązanie stosunku pracy.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli przepisy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. - dalej "p.p.s.a"). Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów. Sąd administracyjny nie rozstrzyga o uprawnieniach, czy też obowiązkach, a jedynie może uchylić zaskarżony akt lub czynność lub stwierdzić ich nieważność w przypadkach wskazanych w ustawie. Co do zasady sąd administracyjny nie rozstrzyga o meritum sprawy administracyjnej, lecz ustala, czy zebrany i znajdujący się w aktach sprawy materiał dowodowy jest pełny, czy został prawidłowo oceniony oraz czy jest wystarczający do wydania aktu administracyjnego. Sąd kontroluje, czy zastosowano właściwe przepisy prawa materialnego i należycie je zinterpretowano. Sąd administracyjny, jako sąd prawa, orzeka więc o zgodności rozstrzygnięć administracyjnych z prawem. Nie może natomiast zastępować organu w merytorycznym orzekaniu. Sąd nie jest również władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony, czy narusza zasady współżycia społecznego i im podobnych. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. W konsekwencji sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego, ale w zakresie dokonywanej kontroli zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy
Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków sformułowanych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Kontrola sądu nie obejmuje natomiast oceny wypełniania przez organy administracji tzw. pozasystemowych kryteriów słusznościowych, w szczególności kierowania się zasadami współżycia społecznego, ani kryteriów celowościowych, (vide: wyrok NSA z dnia 25 września 2009 r., w sprawie I OSK 1403/08, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Sąd administracyjny jest więc tzw. "sądem prawa", nie zaś sądem "faktu", jak to mamy do czynienia w przypadku sądów powszechnych, rozstrzygającym jedynie o legalności przedstawionych im do kontroli aktów organów administracji publicznej. Oceniając zatem wyłącznie pod takim kątem zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie stwierdził, że nie są one obarczone wadami, skutkującymi koniecznością wyeliminowania ich z obrotu prawnego. Kontrolowane postanowienia wydano bowiem w poprawnie przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym i zastosowano przepisy prawa materialnego zgodne z przedmiotem sprawy.
Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. z dnia [...] w przedmiocie odmowy uchylenia czynności egzekucyjnych.
Na wstępie należy wyjaśnić, że Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. na podstawie wystawionych w dniu 14 grudnia 2011 r. tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...], [...], [...] i [...] prowadzi wobec skarżącej postępowanie egzekucyjne obejmujące należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.
Na podstawie ww. tytułów wykonawczych zawiadomieniami z dnia 20 marca 2014 r. dokonano zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u innego dłużnika zajętej wierzytelności niż pracodawca, organ rentowy lub bank, tj. Ax. S.A. z siedzibą we W. Zawiadomienie zostało doręczone skarżącej w dniu 25 marca 2014 r.
W dniu 23 maja 2018 r. pomiędzy Zakładem Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł., a skarżącą została zawarta umowa o rozłożeniu na raty należności z tytułu składek, w części dotyczącej składek opłacanych za pracowników. W dniu 22 maja 2018 r. skarżąca złożyła do Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. wniosek o uchylenie czynności egzekucyjnych w związku z zawarciem w dniu 23 maja 2018 r. układu ratalnego
W związku zawarciem powyższej umowy ratalnej, postanowieniem z dnia 14 czerwca 2018 r. Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie ww. tytułów wykonawczych w części dotyczącej składek opłacanych za pracowników.
Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. odmówił uchylenia czynności egzekucyjnych. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. postanowieniem z dnia [...] utrzymał powyższe rozstrzygnięcie w mocy.
Podstawę prawną obu wskazanych powyżej postanowień stanowił art. 58 § 2 u.p.e.a.
Zgodnie z art. 58 § 1 u.p.e.a., w przypadku zawieszenia postępowania egzekucyjnego pozostają w mocy dokonane czynności egzekucyjne, z tym że w okresie zawieszenia z przyczyn określonych w art. 56 § 1 pkt 1 i 4 mogą być dokonywane, za zgodą organu egzekucyjnego, wypłaty z rachunków bankowych zobowiązanego po przedstawieniu przez niego dokumentów świadczących o konieczności poniesienia danych wydatków. Stosownie natomiast do treści art. 58 § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny może jednak uchylić dokonane czynności egzekucyjne, jeżeli to jest uzasadnione ważnym interesem zobowiązanego, interes wierzyciela nie stoi temu na przeszkodzie, a osoby trzecie na skutek tych czynności nie nabyły praw. Uchylenie dokonanych czynności nie powoduje umorzenia należnych za nie kosztów egzekucyjnych. Na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie uchylenia czynności egzekucyjnych przysługuje zażalenie zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym (art. 58 § 3 u.p.e.a.).
Jak wynika z przytoczonych uregulowań, wnioskowane przez stronę rozstrzygnięcie w przedmiocie uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych ma charakter uznaniowy i uzależnione jest od łącznego spełnienia przesłanek określonych w art. 58 § 2 u.p.e.a., tj. jeżeli jest to uzasadnione ważnym interesem zobowiązanego, interes wierzyciela nie stoi temu na przeszkodzie oraz osoby trzecie na skutek tych czynności nie nabyły praw. Najistotniejsze jest jednak to, na co trafnie zwróciły uwagę organy egzekucyjne w wydanych w niniejszej sprawie postanowieniach, że cyt. powyżej norma prawna może znaleźć zastosowanie jedynie w fazie zwieszenia postępowania egzekucyjnego. Jak stwierdził NSA w wyroku z dnia 18 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FSK 2033/10, art. 58 § 2 i § 3 u.p.e.a. musi być odczytywany łącznie z § 1 tego przepisu ( wyrok dostępny cbois.nsa. gov.pl).
W rozpoznawanej sprawie istotnie doszło do zawieszenia prowadzonego wobec skarżącej postępowania egzekucyjnego, na podstawie wskazanego powyżej postanowienia Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. z dnia 14 czerwca 2018 r. ale tylko w części dotyczącej składek opłacanych za pracowników. W pozostałym zakresie, jak przyznała sama skarżąca w zażaleniu, toczy się postępowanie egzekucyjne. Powyższa uwaga ma takie znaczenie, że uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych, uzależnione jest od łącznego wystąpienia określonych przesłanek. Jak podkreślono wyżej, przede wszystkim musi ono nastąpić w czasie, gdy postępowanie egzekucyjne jest zawieszone, co wynika z łącznego odczytania § 1 i § 2 art. 58 u.p.e.a.
Skoro zatem zajęcie wierzytelności u innego dłużnika zajętej wierzytelności niż pracodawca, organ rentowy lub bank, tj. Ax. S.A. z siedzibą we W., dotyczy wszystkich tytułów wykonawczych, a zawieszenie postępowania egzekucyjnego obejmuje te tytuły wykonawcze, ale tylko w części dotyczącej składek opłacanych za pracowników, to uchylenie czynności egzekucyjnej zajęcia przedmiotowej wierzytelności, nie jest dopuszczalne. Uwzględnienie wniosku zobowiązanej doprowadziłoby bowiem do uchylenia czynności zajęcia wierzytelności także w zakresie, w którym odnosi się do postępowania egzekucyjnego nieobjętego zawieszeniem.
Jak już zasygnalizowano na wstępie, zainicjowane wnioskiem skarżącej o uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych, postępowanie przed organami administracyjnymi toczyło się w ramach prawnych nakreślonych w art. 58 u.p.e.a. Postępowanie prowadzone na podstawie tego przepisu, jest jedynie pewnego rodzaju postępowaniem wpadkowym w obrębie postępowania egzekucyjnego, o stosunkowo wąsko zarysowanym zakresie, a jego istotę stanowi ustalenie, czy w przypadku zawieszenia postępowania egzekucyjnego, w oparciu o przesłanki zawarte tym przepisie, możliwe jest podjęcie mającego uznaniowy charakter rozstrzygnięcia o uchyleniu dokonanych czynności egzekucyjnych.
Jednocześnie podkreślenia wymaga, że postępowanie prowadzone na podstawie art. 58 u.p.e.a. nie może służyć badaniu prawidłowości i zgodności z prawem całego postępowania egzekucyjnego we wszystkich jego aspektach i fazach.
Skoro zatem postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec skarżącej zostało zawieszone tylko w części, brak było podstaw do uchylenia czynności egzekucyjnych w trybie art. 58 § 2 u.p.e.a. Wskazana okoliczność sama w sobie, sprawiała, że badanie pozostałych przesłanek określonych w art. 58 § 2 u.p.e.a., warunkujących możliwość uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych, było niecelowe Skoro bowiem uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych, uzależnione jest od łącznego wystąpienia określonych w powyższym przepisie przesłanek, niespełnienie jednej z nich w postaci braku zawieszenia postępowania egzekucyjnego w całości sprawiał, że wniosek skarżącej w tym przedmiocie nie mógł zostać uwzględniony.
Reasumując należy stwierdzić, że norma ujęta w art. 58 § 2 znajduje zastosowanie w fazie zawieszenia postępowania egzekucyjnego, zatem w rozpoznawanej sprawie organ był obowiązany w pierwszej kolejności ustalić, czy doszło do zawieszenia postępowania egzekucyjnego i w jakim zakresie, jako koniecznej przesłanki do rozstrzygania na podstawie art. 58 § 2 u.p.e.a. W przypadku gdy zawieszenie postępowania egzekucyjnego dotyczyło tylko części należności, tj. należności z tytułu składek opłacanych za pracowników, a w pozostałym zakresie postepowanie egzekucyjne się toczy, to już ta okoliczność sama w sobie sprawia, że uchylenie czynności egzekucyjnej zajęcia przedmiotowej wierzytelności, nie jest dopuszczalne. W tej sytuacji zarzut naruszenia art. 58 u.p.e.a. jest niezasadny.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.
D.Cz.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło